Langdurige zorg voor mensen met een psychische stoornis

Er is wat over af vergaderd in de Tweede Kamer en daarbuiten, maar nu is het dan toch zover: vanaf 1 januari 2020 wordt langdurige zorg voor mensen met een psychische stoornis vergoed vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarmee komt er een structurele zekerheid voor cliënten en ontstaat er een uniforme toegang tot de Wlz voor mensen die dat nodig hebben. In de workshop die werd verzorgd tijdens het congres Thuis in het Verpleeghuis op 1 juli gaven Jolanda Klarenbeek en Martin Holling van het ministerie van VWS een korte toelichting op de strekking van de wetswijziging en wat daar allemaal bij komt kijken.

Tot nu toe wordt de zorg voor deze groep hoofdzakelijk vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet (GGZ-zorg) en Wmo (beschermd wonen). Het CIZ zal in 2020 beginnen met de administratieve voorbereidingen en herbeoordeling van cliënten. Naar schatting gaat het om zo’n 10.000 mensen. Voor de Herbeoordeling wordt gebruik gemaakt van vijf nieuwe zorgprofielen. Vanaf 2021 geldt dan het recht op zorg vanuit de Wlz. Voor de doelgroep zelf verandert er in hun dagelijkse leven niet zo veel, maar zij krijgen wel een heldere toegang tot de langdurige zorg. Naar verwachting is het zo gemakkelijker om bijvoorbeeld mensen met multi-problematiek te helpen en ontstaan er betere mogelijkheden voor mensen die 24 uur per dag toezicht nodig hebben.

Regionale samenwerking

Bij het implementatietraject zijn alle veldpartijen betrokken, zoals Actiz, MIND en GGZ Nederland. Er komen tien regionale tafels waar overleg wordt gevoerd over zaken als de omvang van de doelgroep in de regio, de herbeoordeling in 2020, het inkoopproces voor 2021 en monitoring van cliëntstromen. Eenduidige, heldere communicatie speelt een sleutelrol bij dit overgangstraject, zodat cliënten niet door verschillende partijen worden benaderd, met verschillende boodschappen. Regionale samenwerking is vereist om de overgang zo probleemloos mogelijk te laten verlopen, zonder administratieve rompslomp voor de cliënt.

Praktijk bij verpleeghuis Atlant

Ester Willemse en Suzanne Blokker van Atlant gaven een inkijkje in hun dagelijkse praktijk. Atlant werkt al sinds de jaren ’60 met de doelgroep ouderen met GGZ-problematiek in een verpleeghuis-setting, waaronder cliënten met het syndroom van Korsakov, de ziekte van Huntington en mensen met andere chronische psychische aandoeningen. Bij Atlant wordt dat Chronisch Psychiatrische Verpleeghuiszorg (CPV) genoemd.

Een deel van de doelgroep valt niet onder de doelgroep ouderen, omdat met name het syndroom van Korsakov en de ziekte van Huntington zich al eerder manifesteren en mensen met chronisch psychische stoornissen soms ook vanwege bijkomende somatische problemen verpleeghuiszorg nodig hebben. Kenmerkend is dat alle cliënten uit de doelgroep intensieve zorg nodig hebben, waarvoor nauw wordt samengewerkt met de geestelijke gezondheidszorg.

Pijlers complexe langdurige zorg

Om deze hoog-complexe zorg in de praktijk goed vorm te kunnen geven zijn een aantal pijlers te benoemen:

  • Ontschotten en samenwerken tussen VVT en GGZ. Dat lijkt met de overgang naar de Wlz nu gemakkelijker te worden, in ieder geval voor wat betreft de financiering.
  • Werken aan een zinvolle daginvulling: deze doelgroep vraagt om andere activiteiten dan ouderen en vaak lopen de wensen van cliënten ver uiteen.
  • Bieden van een therapeutisch leefklimaat. Herstel is uitgesloten bij deze doelgroep, het is zaak een structuur en leefklimaat te creëren waarbinnen zij het meest tot hun recht komen en waar mogelijk zelf regie hebben over hun dag.
  • Speciaal geschoolde medewerkers. De zorg voor deze doelgroep vraagt om specifieke kennis van ziektebeelden, medisch handelen en omgaan met de doelgroep.

Voor dat laatste punt is er een intensieve samenwerking binnen de doelgroep-specifieke netwerken met andere zorgaanbieders en kenniscentra. Vanuit die netwerken worden kennis en nieuwe inzichten gedeeld en leert men van elkaar over zaken als ketenzorg, consultatie, multidisciplinaire aanpak, leefmilieu en invulling van de dagbesteding. Ook wordt er gezamenlijk onderzoek geïnitieerd en uitgevoerd, met als oogmerk te leren van elkaar en zo de zorg voor deze doelgroepen te verbeteren. Atlant is met haar expertisecentra voor Huntington, Korsakov en Chronisch Psychiatrische Verpleeghuiszorg daarin koploper.

Door Paul van Bodengraven

Meer weten


Geplaatst op: 30 juli 2019
Laatst gewijzigd op: 7 augustus 2019