Waarom zetten zorgorganisaties het ToekomstKompas in? Sommige zoeken naar hun toekomstvisie of een houdbare strategie temidden van alle ontwikkelingen om ons heen. Andere zorgorganisaties zijn dit stadium al voorbij en willen met een bepaald thema aan de slag. Voorbeelden hiervan zijn langdurende zorg thuis, technologie of Team van de toekomst. Zij gebruiken het ToekomstKompas om hun keuzes te toetsen. Zijn deze echt toekomstbestendig, gelet op alle ontwikkelingen in de zorg? Wat ook kan is dat een zorgorganisatie alleen met een inspiratiesessie tot nieuwe inzichten wil komen om zelf verder mee te gaan.
ToekomstKompas
Laatst bijgewerkt op: 21-01-2026
De langdurige zorg staat onder druk. Meer van hetzelfde is geen oplossing. Om ook in de toekomst goede zorg te kunnen bieden zijn fundamenteel andere keuzes nodig. Het ToekomstKompas helpt je als zorgorganisatie toekomstgericht te werken. Het biedt overzicht, uitleg en praktische werkvormen die je direct kunt inzetten.
De vraag in de zorg neemt toe, het personeelstekort groeit, de kosten stijgen, en de zorg wordt steeds complexer. Bestaande werkwijzen en strategieën bieden wel houvast en veiligheid, maar zijn niet houdbaar voor de uitdagingen die op de sector afkomen. Veel zorgorganisaties hebben behoefte aan nieuwe inzichten, perspectieven en handelingsopties. Maar hoe kom je tot zulke keuzes? Daar helpt het ToekomstKompas je bij. Het laat je door een lens van de toekomst naar het heden kijken. Zo kom je tot nieuwe manieren van kijken en nieuwe oplossingen.
Werken met het ToekomstKompas
Gebruik het ToekomstKompas als een gids voor het gesprek over hoe jullie de zorg toekomstbestendig kunnen maken. Uitgangspunt is het vraagstuk van je eigen zorgorganisatie. Bijvoorbeeld jullie toekomstvisie of een houdbare strategie bij toekomstige ontwikkelingen. Ook kun je denken aan meer specifieke uitdagingen rondom personeelskrapte, informele zorg, technologie of kwaliteit.
Opbouw ToekomstKompas
Het ToekomstKompas bestaat uit vier stappen:
- Belichten: inzicht krijgen in de knelpunten en uitdagingen van vandaag.
- Begrijpen: relevante trends en ontwikkelingen verkennen.
- Richten: nieuwe perspectieven en alternatieve toekomstbeelden ontwikkelen.
- Inrichten: bepalen welke acties, keuzes en strategische opties nodig zijn.
Elke stap bevat:
- een duidelijke uitleg van het doel van de fase
- werkvormen die je kunt gebruiken tijdens bijeenkomsten of in teams
- tips voor goede begeleiding
- de opbrengsten die deze fase oplevert voor de organisatie
Kies wat past bij jouw vraagstuk
Het ToekomstKompas is niet bedoeld als strak stappenplan. Je kunt het op drie manieren gebruiken:
- Volledige route: als jullie aan een nieuw strategisch vraagstuk of toekomstvisie werken.
- Deelstappen: als je alleen een specifiek thema of knelpunt wilt verdiepen, bijvoorbeeld langdurende zorg thuis, werken met technologie of informele zorg.
- Losse werkvormen: als inspiratie of startpunt voor zorgteams, managementteams of projectgroepen.
Hoe begin je?
- Start altijd met een helder geformuleerd vraagstuk.
- Selecteer de stap of stappen en werkvormen die passen bij jullie doel.
- Plan voldoende tijd voor dialoog en reflectie. Toekomstdenken vraagt ruimte om los te komen van de waan van de dag.
- Werk in gemengde groepen: bestuur, professionals, ondersteunende diensten, cliëntenvertegenwoordiging. De kracht zit in de diversiteit.
Aan de slag met het ToekomstKompas
Hoe gingen zorgorganisaties concreet aan het werk met het ToekomstKompas? Bekijk de video waarin AxionContinu vertelt hoe ze het ToekomstKompas gebruikten om de strategische koers te herijken en hoe zij alle lagen van de organisatie betrokken bij dit proces. Het leverde drie veranderthema’s op: informele zorg, langer thuis en complexe zorg. En lees hoe het Rosa Spier Huis zijn eigen kracht weer vond met het ToekomstKompas.
Bekijk hoe het ToekomstKompas werkt bij Rosa Spier Huis
In de praktijk blijven we vaak denken vanuit het hier en nu. Vanuit gewoontes, regels en hoe we het altijd hebben gedaan. Dat is begrijpelijk, het geeft houvast. Maar het kan ons ook blind maken voor nieuwe mogelijkheden.
Het ToekomstKompas doorbreekt de vaste patronen. Het helpt organisaties uit te zoomen en te onderzoeken wat er gebeurt als je niet langer vanuit vandaag denkt, maar vanuit morgen.
Het kompas maakt het mogelijk om:
- onzekerheid niet te vermijden, maar te benutten
- toekomstige ontwikkelingen bespreekbaar te maken
- anders te kijken naar wat een probleem, een kans of een mogelijkheid is
- bewust ruimte te creëren voor vernieuwende oplossingen
De toekomst actief verkennen brengt ruimte om onzekerheid te benutten en vernieuwende keuzes te maken. Het ToekomstKompas helpt je als zorgorganisatie om op koers te blijven in tijden van verandering. Niet door de toekomst te voorspellen, maar door de onzekerheid van de toekomst te erkennen, te bespreken en ernaar te handelen. Het ToekomstKompas brengt nieuwe perspectieven in en helpt je deze te vertalen naar concrete keuzes en stappen.
Werken met het ToekomstKompas is geen standaard traject met een rapport aan het eind. Het is een actief en gezamenlijk leerproces, waarin je als organisatie ruimte maakt om het onbekende te verkennen.
Dat vraagt om durf:
- andere vragen te stellen dan je gewend bent
- aannames loslaten
- ongemakkelijke onderwerpen bespreekbaar maken
Soms betekent dat vertragen en reflecteren. Soms juist versnellen en met nieuwe ideeën aan de slag gaan.
Opbrengsten van het ToekomstKompas zijn:
- energie en eigenaarschap - samen mogelijkheden verkennen
- vernieuwing en versnelling - doorbreken van oude aannames
- betere besluitvorming - keuzes toetsen aan toekomstige ontwikkelingen
- samenhang tussen visie, beleid, operatie en regionale partners
- veerkracht en wendbaarheid bij onverwachte veranderingen
De toekomst is geen eindbestemming. Het is een ruimte die je met het ToekomstKompas samen vormgeeft. Met het ToekomstKompas kom je tot concrete stappen die je morgen al kunt zetten, in de richting die past bij jullie waarden en ambities.