Een trotse zorgprofessional durft af te wijken van afvinklijstjes

Een dialoog over waarden en betekenisvol werk is cruciaal om toe te groeien naar een sterk en ‘trots’ team. Dit blijkt uit het onderzoek dat van februari 2017 tot april 2018 werd uitgevoerd door onderzoekers Isolde Kolkhuis Tanke en Jessica van Wingerden van Schouten & Nelissen Research. Dit deden zij voor het kennisprogramma ‘Waardigheid en trots, Ruimte voor verpleeghuizen’

Het thema ‘De trotse professional’ is naar voren gekomen, omdat een beweging naar zorg noodzakelijk is die beter aansluit bij de behoeften van cliënten. Dit vraagt om andere denk- en werkwijze van zorgprofessionals. Kolkhuis Tanke: ‘De nieuwe professional voert niet alleen haar zorgtaken uit, maar heeft ook aandacht voor de kwaliteit van de interactie. Dit vraagt om het zelfstandig keuzes durven maken. Dus niet langer gedicteerd worden door afvinklijstjes, maar daar ook bewust van durven af te wijken als de situatie van de cliënt daarom vraagt.’

Van hard werken naar bewust werken

‘Voor ons onderzoek zijn we aangehaakt bij bestaande interventies waar zorgorganisaties goede ervaringen mee hebben. Zo ook bij ouderenzorgorganisatie De Wever, die intramurale, thuiszorg en tijdelijke (palliatieve zorg) levert. Zij hebben de interventie “Van hard werken naar bewust werken” ingezet. Wij hebben onderzocht of deze interventie inderdaad zo goed werkt als de organisatie zelf denkt en gekeken naar de werkzame principes.’

 Over de interventie ‘Van hard werken naar bewust werken’
Met deze interventie maken zorgmedewerkers zelf en samen bewuste keuzes gedurende de werkuitvoering, op basis van wat volgens hen de meeste prioriteit heeft gezien de persoonlijke wensen en behoeften van de bewoner. De gedachte hierachter is dat bewust werken en meer regie kunnen nemen op de werkuitvoering niet alleen het werkplezier van zorgmedewerkers vergroot, maar ook bijdraagt aan meer rust en oprechte aandacht voor bewoners.

Dialoog over onderliggende waarden

Kolkhuis Tanke: ‘Bij het onderzoek naar deze interventie hebben we gemerkt dat je wel de slag moet maken naar het voeren van de dialoog over betekenisvol werk. Daarvoor moet je ieders onderliggende normen en waarden bevragen. Als een medewerker besluit om een huishoudelijk taakje niet te doen, kan dit zijn omdat hij het belangrijk vindt om in plaats daarvan even met oprechte aandacht bij een bewoner te gaan zitten. Een andere collega kan dat gedrag vanuit zijn onderliggende waarden interpreteren als “de kantjes ervan aflopen”. Wanneer je bij zo’n situatie een discussie voert over het uiterlijke gedrag, kom je dus niet verder, maar wel als je de onderliggende normen en waarden bespreekt.’

Zet de zorgmedewerker op de eerste plek

Initiatiefnemer van de interventie is senior verpleegkundige Jean-Luc Spaninks: ‘Om te zorgen dat er bewuster gewerkt wordt, is het belangrijk dat een organisatie de zorgmedewerker op de eerste plaats zet. Alleen als het goed gaat met een zorgmedewerker kan hij een cliënt weer op een eerste plek zetten. Bovendien zorgt dit voor zorgmedewerkers die werken vanuit trots, voldoening, waardering en zelfvertrouwen. Hard nodig, want juist in de zorg zie je vaak dat zorgmedewerkers zichzelf wegcijferen. Wat verder goed werkt is dat de interventie blinde vlekken op een niet-veroordelende manier zichtbaar maakt. Zo worden zorgmedewerkers zich ervan bewust wanneer ze aan het pleasen zijn, een conflict uit de weg gaan, aan het rennen zijn of zichzelf in het slachtofferschap vastzetten door alleen maar te klagen.’

Iedereen meenemen

Het onderzoek bestond onder andere uit onderzoeksbijeenkomsten met mensen uit de praktijk, zoals zorgmedewerkers, gastvrouwen en een leidinggevende. Kolkhuis Tanke: ‘We ontdekten al snel dat de interventie ‘Van hard werken naar bewust werken’ goed werkt bij mensen bij wie hij goed in het hoofd zit. Veel andere zorgmedewerkers waren er alleen nog niet in meegenomen. Dan krijg je situaties als een gastvrouw die boos wordt op een collega omdat diegene bewust afwijkt van zo’n afvinklijstje. Door meer coaches in te zetten, kon De Wever ervoor zorgen dat de interventie ook breed gedragen werd.’

Managementtraining

Spaninks: ‘Het onderzoek heeft ons verder geleerd dat de interventie ook gedragen moet worden door het management. Zo zijn we ideeën aan het uitwerken om een workshop “Van bewust naar hard werken in leiderschap” aan te bieden aan managers. Ergens wist ik wel dat dit ontbrak, maar het duurde even voordat ik dit kon omzetten in daadkracht. Door dit onderzoek is de interventie completer geworden.’

Meer werkplezier

Wanneer de interventie breed gedragen wordt, levert deze veel op. Kolkhuis Tanke: ‘Het geeft meer zelfvertrouwen, meer werkplezier en er wordt minder werkdruk ervaren. Als je afvinklijstjes consequent wilt afwerken, geeft dat vaak een onbevredigend gevoel, want je krijgt niet alles af. Terwijl als je heel bewust durft te kiezen van “dit is voor mijn werk echt belangrijk” en “dit is nu niet per se nodig” krijg je meer werkplezier. En de cliënt ontvangt daardoor betere zorg, omdat er meer ruimte voor positieve relatieopbouw ontstaat.’

Meer weten

Geplaatst op: 3 september 2018
Laatst gewijzigd op: 3 september 2018