Diversiteitsbeleid in verpleeghuizen is cruciaal

Jezelf kunnen zijn. ‘Oh nee hoor, dat is bij ons totaal geen punt. Wij staan open voor iedereen, ook voor niet-hetero bewoners. Maar die zijn er niet.’ Dit hoort Hanneke Heim geregeld. ‘Maar iemands geaardheid zie je niet. Bij de culturele achtergrond ligt dat vaak anders: taal en uiterlijk kunnen je dan alert maken.’

Hanneke Heim heeft een coördinerende rol bij het seksuele diversiteitsbeleid binnen Cordaan, de grootste zorgaanbieder van Amsterdam. ‘Cordaan is kleurrijk, zowel op cultureel als op seksueel gebied. Iedereen moet zich thuis kunnen voelen bij ons en het gesprek over diversiteit moet gevoerd kunnen worden. Kleurrijk is echt een kernwaarde.’ Ze vertelt dat het diversiteitsbeleid een flinke spurt kreeg toen het belegd werd bij een directeur en zo in het lijnmanagement werd opgenomen. ‘Nu kun je alle teams bevragen op hun jaarplan diversiteit, dat scheelt enorm.’ Het diversiteitsbeleid werpt concrete vruchten af: Cordaan is inmiddels in het trotse bezit van zestien ‘Roze Lopers’, certificaten van LHBTI-vriendelijkheid. Dit jaar wil men er nóg zes behalen. Hanneke: ‘We begonnen met ouderenzorg, inmiddels hebben we er een voor een locatie met bewoners met een verstandelijke beperking en eentje bij een woonvorm voor mensen met psychiatrische problematiek. We zijn nu bezig met teams thuiszorg, ambulante zorg en dagopvang.’

Geen foto op nachtkastje

Hanneke stelt dat het gebrek aan tolerantie meer speelt tussen cliënten onderling dan tussen cliënt en zorgmedewerker. ‘Toch vergeten ook medewerkers nog wel eens dat iemand niet per definitie heteroseksueel hoeft te zijn. Misschien staat er geen foto van de partner op het nachtkastje en heeft dat een reden. Of misschien heeft mevrouw er moeite mee om te vertellen dat haar kleindochter met een vrouw gaat trouwen. Het is zó belangrijk dat men zich veilig voelt bij ons, dat iedereen zich welkom weet. Daarom organiseren we allerlei activiteiten, zoals een roze quiz. Of we hangen grote posters op met onderschrift. Daarover praten de mensen dan. Want kennelijk mag dat hier. We gaan ook naar de Gay Pride. Het moet niet bij woorden blijven, het gaat ook om het dóen. Daarom is die verankering van het diversiteitsbeleid in de lijn zo cruciaal.’

Roze Loper: hoe en wat?
De Roze Loper is hét certificaat voor zorg- en welzijnsinstellingen die aandacht besteden aan seksuele diversiteit bij hun cliënten en professionals. Manon Linschoten van Roze 50+ stond aan de wieg van deze manier om de sociale acceptatie van LHBTI’s binnen zorg en welzijn te bevorderen: ‘We hebben het hier over een “loper” in de zin van een sleutel die op alle deuren past. Een organisatie die interesse heeft, meldt zich aan via www.rozezorg.nl. Na acceptatie vult men de Roze Loper-scan in. Dan komt een van onze ambassadeurs langs voor een gesprek. Wat doe je al? Waar kun je nog meer doen? Ook kiest men – mede op basis van een offerte – een onafhankelijke certificerende instelling als Kiwa of Perspekt. Die voert de officiële audit uit. Het traject wordt afgesloten met een certificaat en eventueel een plaquette. Instellingen met het Roze Loper-certificaat nemen vervolgens minimaal eens per drie jaar een tool af. Dat kan van alles zijn: een training, een voorstelling, noem maar op.’ Manon legt uit dat de kosten uit het kwaliteitsbudget van een instelling gaan: ‘Er is geld. Het is aan de organisatie om keuzes te maken. Het kwaliteitskader spreekt niet voor niets over “persoonsgericht” en “respect voor uniek zijn”.

Samen eten verbindt

Een welzijnsorganisatie die ook met een Roze Loper mag pronken is SWOA, Stichting Welzijn Ouderen Arnhem SWOA. Marjon van Baars vertelt over een intake-gesprek waarbij een medewerker per ongeluk informeert wanneer de echtgenoot van een nieuwe cliënt was overleden. ‘Vraag altijd naar “de partner”, dan houd je alle mogelijkheden open.’ Haar organisatie is in alle lagen bewust bezig met diversiteitsbeleid. ‘Tijdens onze Regenboogkookworkshops staan LHBTI’s, hetero jongeren en ouderen samen in de keuken. Ze koken en eten samen en gaan in gesprek over verschillende thema’s rondom tolerantie. Samen koken en eten verbindt.’

Naar dansvoorstelling of met rondvaart?

Ze vertelt over een dansvoorstelling die SWOA samen met Introdans heeft opgezet: de Roze Cast. ‘Met een voorstelling van een half uur en een even lang nagesprek willen we LHBTI-ouderen in onze samenleving zichtbaarder maken. Acht ouderen brengen dit met een indrukwekkende dansvoorstelling onder de aandacht. Dans als kunstvorm is bijzonder geschikt om gevoelens zoals eenzaamheid te uiten. We reizen langs zorg- en welzijnsorganisaties, opleidingen, conferenties en theaters. Op donderdagavond 25 april verzorgen we een voorstelling op de internationale conferentie Focus on LGBTIQ+-seniors in de OBA Theaterzaal in Amsterdam.’ Marjon schetst hoe de voorstelling emoties losmaakt. ‘Ook bij onze medewerkers bijvoorbeeld. Zij kregen ook een training in het omgaan met vooroordelen. Zo hebben ze tegenover cliënten meer handvatten om zaken bespreekbaar te maken. Want in de kast blijven geeft eenzaamheid en soms ook medische klachten.’

roze cast

Fotografie: Hans Withoos 

Cordaan is ook present op de conferentie eind april. Hanneke: ‘Wij verzorgen een workshop From intention to inclusion op onze rondvaartboot de Ilje.’ Deze boot is vernoemd naar Cordaans overleden cliënt Ilje, die als man werd geboren maar zich vrouw voelde. Vastberaden bereikte zij haar doel en werd uiteindelijk wie ze was. Zelf verstandelijk beperkt vertelde ze op de Gay Pride 2007: “Mensen met een beperking hebben ook seksuele gevoelens, dat vergeten veel mensen. Mensen begrijpen al helemaal niet dat deze gevoelens ook homoseksueel kunnen zijn.”

rondvaartboot Cordaan

Iedereen mag verschillend zijn

Herman Boers en Manon Linschoten zijn de drijvende krachten achter de conferentie die wil informeren en inspireren op het gebied van inclusie. Herman: ‘We kunnen wel denken dat juridisch nu alles geregeld is en dat we dus klaar zijn, maar dat is niet zo. Er ligt nog veel werk op het gebied van bewustwording. Onze doelgroepen zijn medewerkers van zorg- en welzijnsinstellingen, ambtenaren uit Nederland en de Europese regenboogsteden en uiteraard LHBTI-ouderen zelf. De thema’s: hoe bied je inclusieve zorg, hoe voorkom je eenzaamheid en hoe verbind je jong en oud?’ Hij vertelt dan Nederland vergeleken met de buitenlandse partners behoorlijk voorop loopt, maar dat er aandacht moet blijven voor het onderwerp. Manon: ‘Enkele jaren geleden bleek tijdens de Roze Belweek dat ouderen bang waren voor sociaal isolement, vooral binnen zorginstellingen. Ook werd gesignaleerd dat er binnen zorgopleidingen weinig aandacht was voor LHBTI’s.’ Ze wijst erop dat het van belang is om specifiek aandacht te hebben voor seksuele diversiteit en genderidentiteit. ‘We moeten niet zeggen: “iedereen is gelijk binnen onze organisatie”, maar juist: “iedereen is verschillend”. Dan doe je de mensen veel meer recht. En waar een opener, veiliger en toleranter klimaat heerst ten opzichte van LHBTI-cliënten, straalt dat op iedereen af. Iedereen voelt zich daar vrijer, kan en mag zijn wie hij is.’

Door: Linda van Ingen

Meer weten


Geplaatst op: 23 april 2019
Laatst gewijzigd op: 26 juli 2019