Dieke Feliksdal: ‘Met leiderschap ontwikkel je de beste versie van jezelf’

Rubriek Leiderschap in de praktijk

Leiderschap is niet alleen iets van een bestuurder of een teamleider in een zorginstelling. Elke medewerker toont leiderschap door beslissingen te nemen, het zit in álle beroepen in het verpleeghuis. Alleen gezamenlijk kunnen medewerkers bijdragen aan goede zorg voor de cliënt. Dieke Feliksdal schreef veel over leiderschap en geeft ook workshops over het thema. Dieke is beleidsmedewerker van vakbond NU’91, de enige onafhankelijke organisatie van verpleegkundigen en verzorgenden die zowel de beroepsinhoudelijke als de arbeidsvoorwaardelijke belangen van gezondheidszorgers – en van haar leden in het bijzonder – behartigt. In deze aflevering vertelt zij wat leiderschap voor haar betekent.

Wat is leiderschap voor jou?

‘Na mijn werk als doktersassistente, verpleegkundige en gezondheidswetenschapper ben ik een opleiding tot coach gaan doen. Tijdens en na die opleiding ben ik dieper ingegaan op hoe je leiderschap kunt vangen in woorden, want het is een vaag woord. Voor mezelf heb ik leiderschap toen onderverdeeld in termen als invloed, zeggenschap, verantwoordelijkheid, autonomie en regie. Welke term vooropstaat, kan per dag verschillen. Ik kan er dynamisch mee omgaan. Ik raad iedereen aan om zelf te gaan bedenken en ervaren: wat betekent leiderschap voor mij? Voor mij is de kern van leiderschap dat het een middel is om sterk in je werk te komen staan.

In de verpleegkundige en verzorgende beroepsgroepen wordt meer verantwoordelijkheid en autonomie ervaren. Dit kan druk geven. Deze druk kan je klemzetten of geeft een stimulans om iets anders te gaan doen. Als je gaat zien en voelen dat ieder van ons een leider is, kom je in beweging en kan je groeien.’

Wie heeft volgens jou het leiderschap perfect onder de knie?

‘Niemand! Daar ben ik echt bevlogen in: laten we loskomen van het beeld van perfectie, want daarmee zetten we onszelf vast. Als je leiderschap ziet als iets van jezelf en accepteert dat het nooit perfect wordt, word je de beste versie van jezelf door je kwaliteiten te ontwikkelen. Leiderschap is voor mij niet iets wat vaststaat, maar een continu proces dat houvast biedt in alles wat op je afkomt. Als je jong en groen bent, denk je snel dat iedereen het beter doet. Maar als je elkaar als gelijkwaardig ziet en nieuwsgierig bent, ga je zien dat iedereen op zijn eigen manier struggelt met wat hij of zij tegenkomt. Dat is fijn om te weten, dat we allemaal maar een beetje aanmodderen. Tuurlijk kan je van iedereen leren, maar dat doe je dan vanuit een eigen fundament.’

Wat zou jij als eerste doen als jij de baas was van een zorgorganisatie?

‘Daar heb ik nog nooit over nagedacht, want ik ambieer het niet. Als ik me er toch een voorstelling van maak, zou ik mijn werkkamer verplaatsen naar daar waar het gebeurt, dus fysiek aanwezig zijn. Wat geven cliënten en zorgprofessionals aan? Dus dat je weet waar je de baas van bent, als dat al bestaat. In een zorgorganisatie gaat het om zorg en aandacht, óók richting de professionals. Dat ze erkend en gewaardeerd worden. Ga eens een dag meelopen, dan ervaar je dat het heel bijzonder is wat ze doen en dat we dat meer moeten waarderen. Als bestuurder kan je daar meer in doen, door aandacht te geven, te luisteren en kijken waar de behoefte voor ontwikkeling ligt.’

‘Leiderschap is voor mij niet iets wat vaststaat, maar een continu proces dat houvast biedt in alles wat op je afkomt’

Heb je een gebeurtenis in je werkende leven meegemaakt die jouw kijk op leiderschap heeft gevormd?

‘Meerdere dingen. Ik denk gelijk aan de geboorte van mijn eerste kind, toen ik net een nieuwe baan had en mijn hele leven veranderde. Ik voelde me kwetsbaar en vroeg me af hoe ik het allemaal moest gaan doen. Het voelde groots en heftig, maar er ontstond ook iets moois, want ik kwam in beweging. Daar is mijn fascinatie begonnen voor leiderschap en alles wat het je kan geven. Iedereen heeft dat wel eens in zijn leven, dat het op alle fronten samenkomt, op het werk en thuis en sociaal. Ik voelde me stuurloos. Dat is het leven, dat er dingen op je afkomen waar je even niet mee kunt dealen. Dan kan zoiets als leiderschap je daarin helpen; iemand als een collega of een coach die je de helpende hand geeft die je kunt pakken.’

Wordt leiderschap gestimuleerd in jouw organisatie?

‘Toen ik iets langer dan een jaar geleden startte bij NU’91, stond leiderschap nog niet op de agenda of in het strategisch beleid. Daar heb ik me hard voor gemaakt, maar het is ook van buitenaf meer gaan leven. Mensen weten ons te vinden als belangenbehartiger. Als vakbond kunnen we veel voor hen oplossen, bijvoorbeeld met juridisch hulp en CAO-onderhandelingen, maar dingen als kunnen omgaan met je collega, moeten vanuit jezelf komen. Wel kunnen we ons dienstenaanbod voor leden verbreden, met informatie over leiderschap. Dat zijn we nog aan het ontwikkelen, door intern op leiderschap te innoveren en ermee te experimenteren. Zo zijn we gestart met het opinieleiderschapsprogramma in samenwerking met de Hogeschool van Utrecht, waarin onze leden zich ontwikkelen op zichtbaarheid in de media. De verpleegkundige en verzorgende beroepsgroepen vervullen een vitale rol in de gezondheid van de maatschappij, zij verdienen een podium!’

‘Dat is het leven, dat er dingen op je afkomen waar je even niet mee kunt dealen. Dan kan zoiets als leiderschap je daarin helpen; iemand als een collega of een coach die je de helpende hand geeft die je kunt pakken’

Wat heb je liever: een zelfsturende organisatie of een leidinggevende die knopen doorhakt?

‘Ik ben erg van zelfsturend, want iedereen heeft meer leiderschap in zich dan je zou denken. Ik zeg er wel altijd maar bij, want het heeft allemaal te maken met het systeem eromheen. Je moet wel steun, waardering en faciliteiten hebben om zelfsturend te worden. We zagen die beweging een paar jaar geleden komen, zonder dat we mensen gefaciliteerd hadden. Dat voorzie ik ook in het leiderschapsverhaal: je kunt het wel willen, maar je moet zoiets ontwikkelen en dat kost tijd. Volwassen worden gebeurt ook niet op het moment dat je dat wil. Het kost tijd om te groeien.

Als mensen goed gefaciliteerd worden, zijn ze in staat dingen te doen die je van tevoren niet voor mogelijk had gehouden. Hoe je het ontwikkelen van leiderschap faciliteert? Dat gaat allemaal om bewustwording en dat begint met informeren. Je ziet dat leiderschapsprogramma’s snel worden opgestart en er soms dingen onder hangen die er weinig mee te maken hebben, zoals een voedingsworkshop. Praat met je professionals over wat leiderschap voor hen is, wat het voor hen kan betekenen en wat ze dan nodig hebben. Dan krijg je iets dat aansluit. In plaats van een niet-op maat gemaakt programma, dat iedereen doorloopt maar geen impact heeft.’

Wanneer geef jij je werkdag een 10?

‘Eigenlijk nooit. Ik accepteer het als ik een prutteldag heb, want dat hoort erbij. Ik denk niet in cijfers, ik neem het leven zoals het is. Ik probeer er wel dingen uit te halen door te reflecteren. Dan beoordeel ik een dag wel, maar niet in de zin van cijfers. Want waar laat je dat cijfer dan van af hangen? Van een gevoel, een emotie of wat je hebt teruggekregen van een persoon? De ene dag voel ik me bevlogener dan de andere dag. Dat kan door kleine dingen gebeuren, bijvoorbeeld tijdens een overleg met iemand. En dan daarop te reflecteren dat iemand iets met je doet en dat je zo jezelf goed leert kennen. Mooi om jezelf die aandacht te geven.’

Door Anja Klein

Meer weten


Geplaatst op: 25 april 2019
Laatst gewijzigd op: 25 april 2019