Welzijn in coronatijd: ‘Voor welzijn heb je iedereen nodig’

Hoe geef je welzijn vorm in coronatijd? Heel anders dan ervóór. Is dat erg? Nee, veel verpleeghuizen ondervinden juist voordelen. Meer maatwerk voor bewoners bijvoorbeeld, en meer rust. Ook de samenwerking met vrijwilligers, bewoners, collega’s en familie is veranderd. Dat willen ze vasthouden! Tijdens de online bijeenkomst ‘Welzijn voorop!’ van Waardigheid en trots wisselden welzijnsmedewerkers tips en ervaringen uit.

Krullers zetten

Het is maart 2020, de deuren gaan dicht, de vrijwilligers mogen niet meer komen. ‘Daar zaten we dan’, vertelt Angela Woestenburg, coördinator welzijn bij ViVa! Zorggroep. Ze opent de bijeenkomst met een terugblik op haar eigen ervaringen. ‘We hadden heel veel vragen. Want hoe moesten we dit nu aanpakken? En waar hadden bewoners behoefte aan? De grootschalige groepsactiviteiten vielen sowieso weg. Wij besloten de knop om te zetten en hebben de oude programma’s aan de kant geschoven. Bewoners hadden vooral behoefte aan individuele aandacht. Zo maakten we bijvoorbeeld van de badkamer een wellnessruimte, waar we bewoners extra aandacht konden geven. Een collega uit de huishouding, die vroeger kapster was, kwam daar krullers zetten.’

Kleine hoekjes

Toen de coronamaatregelen werden versoepeld, besloot Angela het kleine en intieme vast te houden. Samen met haar collega’s richtte ze in de grote zaal kleine hoekjes in. ‘Een leeshoekje, een tv-hoekje, een sporthoekje, een ateliertje met een schildersezel. Dat werkte heel goed. Ook in de huiskamers van de pg-afdeling maakten we hoekjes. We zagen dat iedere bewoner een favoriet hoekje uitkoos.’ Angela zag ook dat zorgmedewerkers en collega’s van de keuken en de huishouding tijdens de lockdown meer betrokken raakten bij welzijn. En dat ze dat ook leuk vonden. ‘Ze gaven meer individuele aandacht. Ze bleken allerlei talenten te hebben, kantklossen bijvoorbeeld, die we voor welzijn konden inzetten. Dát wilden we vasthouden.’

Iedere collega heeft een talent

Maar toen de vrijwilligers terugkwamen, nam die betrokkenheid af. Mensen stapten weer in hun oude rol. ‘Dat vond ik jammer’, zegt Angela. ‘Ik ben toen bewuster gaan verbinden. Door duidelijk mijn waardering uit te spreken bijvoorbeeld: “wat fijn dat je dit doet!”. En door nog gerichter naar talenten te zoeken. Want iedere collega heeft een talent! Mensen worden blij als ze iets met hun talent kunnen doen.’ Angela organiseerde een overleg en heeft nu een overzicht van talenten van medewerkers die ze kan koppelen aan een vraag van bewoners.

Feedback van vrijwilligers

De talenten van vrijwilligers bracht Angela eerder al in kaart. ‘We organiseerden een bijeenkomst om te inventariseren waar zij blij van worden. Mooi vond ik dat de vrijwilligers de gelegenheid aangrepen om actiepunten terug te geven. Bijvoorbeeld bepaalde wensen die zij van bewoners hoorden. Daar hebben we een actiepuntenlijstje van gemaakt waar we op terugkomen. Want het is belangrijk dat je laat zien wat je met hun feedback doet. Naast waardering uitspreken natuurlijk.’ Angela regelde voor de vrijwilligers ook een vast contactpersoon bij de zorg, bij wie ze altijd terecht kunnen. ‘Dat is iemand die er vaak is.’ En ze stimuleert de zorgmedewerkers om de vrijwilligers er echt bij te betrekken. ‘Ze horen bij het team. Zorgmedewerkers en vrijwilligers kunnen niet zonder elkaar.’

Nieuwe bijeenkomst Welzijn voorop!

Op 9 maart organiseren we een nieuwe online bijeenkomst omdat er veel belangstelling is voor dit onderwerp. Helaas is deze bijeenkomst al vol.

Eén gezamenlijk overleg

Wat ook helpt: sinds een paar jaar hebben zorg, keuken en welzijn één gezamenlijk overleg, in plaats van ieder afzonderlijk. Zodat ze elkaars verhalen horen en een gezamenlijke visie hebben. ‘Voor welzijn heb je iedereen nodig’, besluit Angela. Haar verhaal roept veel herkenning op bij de aanwezigen. Zeker nu in coronatijd. ‘Door corona moet en kan alles anders. Er ligt veel open voor de toekomst’, zegt een van de aanwezigen. Een ander vertelt dat in haar organisatie de welzijnsmedewerkers tijdens de lockdown werden omgedoopt tot helpende handen. ‘Alles waar de zorg geen tijd voor had, hebben wij gedaan. Eten naar de kamers brengen bijvoorbeeld, en dan konden we bewoners ook extra aandacht geven.’

Het kleine en persoonlijk voelt fijn

De aanwezigen koesteren de hechtere band die tussen collega’s en bewoners ontstond. De vraag of ze de grote activiteiten missen, beantwoorden ze ontkennend. ‘Het kleine en persoonlijke voelt heel fijn’, vindt een deelnemer. ‘Pg-collega’s zeggen dat er veel meer rust op hun afdelingen is.’ ‘Wij willen het laagdrempelige en kleine graag vasthouden’, vult een andere deelnemer aan. ‘Vóór corona pakten we het vaak groots aan, maar we weten nu dat dat niet voor iedereen goed is.’ ‘Toch missen onze bewoners de grotere activiteiten wel’, voegt een ander toe. ‘Omdat ze dan even over iets anders kunnen praten. Tegelijkertijd waarderen ze de nieuwe persoonlijke aanpak ook. Ik denk dat de balans belangrijk is, bewust kiezen waar een bewoner behoefte aan heeft.’

Verbinding en verdieping

Alle aanwezigen zoeken naar manieren om verbinding en verdieping van de samenwerking tussen de verschillende disciplines vorm te geven. ‘Wij hebben per team één contactpersoon voor de vrijwilligers aangewezen’, zegt een van de deelnemers. ‘Zelf ben ik namelijk lang niet altijd aanwezig. Maar ik merk dat die contactpersonen dat best lastig vinden, omdat ze niet weten wat van hen verwacht wordt. Dat concretiseren we nu met voorbeelden. Zodat ze weten dat het makkelijk tussendoor kan én dat de coördinator altijd op de achtergrond aanwezig is.’ ‘Mooi!’, zegt Angela. ‘En misschien kan het nog helpen als jullie een gezamenlijke visie maken?’

Intake samen doen

Soms voelen vrijwilligers zich gewoon niet prettig bij alle veranderingen door corona. Of zoals een van de deelnemers het verwoordt: ‘Vrijwilligers die altijd bij één activiteit hielpen, vinden het moeilijk om iets anders te doen.’ ‘Ik heb met alle vrijwilligers persoonlijk gesproken en uitgelegd dat we een nieuwe weg inslaan’, antwoordt een andere deelnemer. ‘Veel activiteiten komen echt niet meer terug. Dan moet je ook afscheid durven nemen van elkaar. Want het is belangrijk dat vrijwilligers plezier hebben in wat ze doen.’ Weten medewerkers wel welke wensen bewoners hebben, vraagt een deelnemer zich af. ‘Want daar begint welzijn mee. Ik merk dat medewerkers bewoners vaak niet goed genoeg kennen. Ik ga nu samen met de teams een visie op welzijn maken.’ Weer een ander probeert de intake van nieuwe bewoners samen met een EVV’er te doen. ‘Zodat we van elkaar leren.’

5 welzijnslessen uit coronatijd

  1. Kleinschalige activiteiten en maatwerk geven bewoners meer rust. Persoonlijke aandacht is belangrijker dan grootse activiteiten. Toch missen sommige bewoners de grotere activiteiten wel. Zoek daarin de juiste balans.
  2. Richt je locatie in op kleine activiteiten en maatwerk. Activiteiten op de woongroep in plaats van voor de hele locatie geven meer geborgenheid.
  3. Als je de bewoners goed kent, kun je meer maatwerk leveren.
  4. Je collega’s hebben allerlei talenten die ze graag inzetten om het welzijn van bewoners te vergroten.
  5. De meeste zorgmedewerkers vinden het leuk om samen aan welzijn te werken!

5 tips om de onderlinge samenwerking te verbeteren

  1. Maak een gezamenlijke visie met je locatie of organisatie. Gezamenlijk betekent echt iedereen, dus collega’s van keuken, schoonmaak, zorg en welzijn.
  2. Organiseer een week-, dag- of maandopstart met de hele club van medewerkers. Dit stimuleert het samenwerken.
  3. Betrek de vrijwilligers. Organiseer bijvoorbeeld bijeenkomsten voor vrijwilligers én zorgmedewerkers. Neem de feedback van vrijwilligers serieus.
  4. Complimenteer en waardeer elkaar. Zeg ‘dank je wel’ tegen vrijwilligers en laat zorgmedewerkers weten dat je blij bent dat ze ook oog voor welzijn hebben.
  5. Doe de intake van nieuwe bewoners samen, dus met een zorg- en een welzijnsmedewerker.

Lid worden van een netwerk?

Vind je het fijn om tips en ervaringen uit te wisselen? Wil je je laten inspireren door collega’s van andere organisaties? Zoals tijdens deze bijeenkomst? Word dan lid van een lerend netwerk. Meld je aan of vraag meer informatie bij netwerkmanager Marieke Stork: m.stork@vilans.nl.

Leren van een veldcoach

Coördinator welzijn Angela Woestenburg is veldcoach van Waardigheid en trots. Dat betekent dat zij haar kennis en praktijkervaring inzet om collega-zorgaanbieders te helpen hun kwaliteit van zorg te verbeteren. Wil je ook veldcoach worden? Of wil je hulp van een veldcoach? Kijk voor meer informatie op waardigheidentrots.nl/veldcoaches.

Door: Ingrid Brons

Meer weten

Geplaatst op: 10 februari 2021
Laatst gewijzigd op: 16 februari 2021