Een verhuizing naar het verpleeghuis: tips voor samenwerken met naasten

Laatst bijgewerkt op: 14-09-2026

Een verhuizing naar een verpleeghuis of binnen de verpleeghuiszorg is voor ouderen en hun naasten vaak een emotioneel ingrijpende periode. Daarnaast moet er veel geregeld worden. Goede afstemming met naasten helpt om deze overgang zo prettig mogelijk te laten verlopen. Hoe pak je dat aan? Ontdek de tips en handige hulpmiddelen.

Informele zorgverleners, zoals mantelzorgers en andere betekenisvolle relaties in het sociale netwerk, zijn onmisbaar in het leven van ouderen. Veel naasten ervaren het zorgen voor een oudere die dicht bij hen staat als positief en vervullend. Tegelijkertijd kan langdurige en intensieve zorg zwaar zijn. Zo voelt 11% van de 5,5 miljoen mantelzorgers zich overbelast, blijkt uit een rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau. Vooral de hulp aan een partner is vaak intensief, ook als de partner in een zorginstelling woont.

De samenwerking begint eerder

Juist rond een verhuizing, van thuis naar het verpleeghuis of binnen de verpleeghuiszorg, is het daarom belangrijk om samen te werken met naasten en hen hierin te ondersteunen. Die samenwerking begint niet pas op de verhuisdag, maar vaak al eerder. Door tijdig contact te leggen, informatie te delen en samen op te trekken, ontstaat een basis voor de verhuizing en voor de periode daarna. De cliëntreis laat zien hoe die samenwerking met naasten in verschillende fasen vorm kan krijgen.

Naasten spelen een sleutelrol bij verhuizingen binnen de verpleeghuiszorg

Onderzoek van RELOCARE laat zien dat naasten bij een verhuizing een belangrijke steun zijn voor bewoners. Niet alleen praktisch, maar ook emotioneel. Tegelijkertijd voelen naasten zich vaak onzeker, onder andere door gebrekkige communicatie vanuit de zorgorganisatie. Op de website van RELOCARE vind je praktische hulpmiddelen voor de verhuizing van ouderen binnen de verpleeghuiszorg, zoals flyers voor bewoners, naasten en professionals, een draaiboek voor een teamgesprek over de impact van verhuizen en informatie over de ‘Samen uit – Samen thuis'-verhuisbox.

Tip 1: Zorg voor een warm welkom in het verpleeghuis

Geef ouderen en hun naasten een warm welkom in het verpleeghuis. Heb bijvoorbeeld op de dag van de verhuizing aandacht voor een zachte landing van de nieuwe bewoner en van naasten.

Organiseert je organisatie ook thuisbezoeken? Laat diegene die thuis is geweest ook op de dag van de verhuizing aanwezig zijn. Dan is er een vertrouwd gezicht. Ook als een oudere verhuist binnen de verpleeghuiszorg, bijvoorbeeld naar een andere locatie, is vertrouwdheid van belang.

Tip 2: Heb oog voor naasten in verschillende fasen

Heb aandacht voor naasten in iedere fase waar de cliënt doorheen gaat. Waar kun je op letten in iedere fase?

Zorg voor een warm contact zolang de oudere nog thuis of in het vorige verpleeghuis woont.
Geef een warm welkom bij de verhuizing naar het (nieuwe) verpleeghuis.
Zorg samen met naasten voor het welzijn van de oudere tijdens het wonen in het verpleeghuis.
Geef ruimte aan waarden en wensen tijdens de laatste levensfase.
Kijk samen terug en vraag naar verbeterpunten tijdens het eindgesprek.

Zo bouw je een relatie op met de naasten en kun je samen zorgen voor het welzijn van de bewoner.

Breng het sociale netwerk in kaart met een ecogram

Hoe groot en sterk is het sociale netwerk van iemand? Met een ecogram krijg je snel een goed beeld van sociale contacten uit verschillende leefgebieden en weet je waar (potentiële) hulpbronnen zijn. Je betrekt familieleden, maar ook vrienden, kennissen en contacten met vrijwilligers en professionele zorg- en dienstverleners.

Tip 3: Gebruik hulpmiddelen voor een goede samenwerking

Maak gebruik van praktische hulpmiddelen voor een goede samenwerking met naasten. Handige hulpmiddelen zijn het SOFA-model en de COUP-methode.

Het SOFA-model

In het SOFA-model kijk je naar 4 rollen van naasten en activiteiten van zorgmedewerkers:

Samenwerken met naasten als partner in de zorg
Erken een naaste als medehulpverlener en waardeer wat diegene doet. Informeer over zorg en ziekte of leer de naaste vaardigheden, zoals een goede manier van tillen. Kijk in een gesprek wat een mantelzorger graag wil (blijven) doen of leren. En maak dan afspraken. Gun de naaste eerst wat rust. Houd wel contact en plan drie weken na de verhuizing een gesprek in.
Ondersteunen van de naaste als hulpvrager
Vraag in een gesprek hoe het met de naaste gaat en waar diegene energie van krijgt. Signaleer mogelijke overbelasting en geef tips om goed voor zichzelf te zorgen of verwijs door naar een Alzheimer Café, of een steunpunt mantelzorg.
Faciliteren van een persoonlijke relatie met de naaste
Check en respecteer gewoontes, houd rekening met de privacy. Vraag eens aan de naaste welke (leuke) dingen diegene wil blijven doen met de bewoner, of welke activiteiten onmogelijk zijn om te blijven doen. Vraag ook hoe jij kunt helpen.
Afstemmen met de naaste als expert
Benut de kennis van de naaste: vraag naar de wensen en behoeften van de bewoner. Geef aan dat wensen en behoeften kunnen veranderen bij mensen als ze ouder worden, ook door bijvoorbeeld dementie. Of vraag advies bij problemen of veranderingen in situaties, bijvoorbeeld over wat helpt om een bewoner rustiger te krijgen en wat er in diens leven gebeurd is.

COUP-methode

De COUP-methode is een model om een vertrouwens- en samenwerkingsrelatie op te bouwen met naasten van de bewoner.

Contact leggen en houden met familie en andere naasten
Bijvoorbeeld door te groeten, door te laten zien wat je doet en waarom. Maak op vaste momenten afspraken om langer te praten. Vaste afspraken geven je als zorgmedewerker ook rust in je dagelijkse werk.
Ondersteunen van naasten bij moeilijke gevoelens
Bijvoorbeeld door te vragen wat het voor hen betekent dat de oudere in het verpleeghuis woont.
Uitnodigen van de naaste om bijvoorbeeld leuke dingen samen met de oudere te blijven doen
Of kijken waar de naaste goed in is en diegene daarvoor vragen. Bijvoorbeeld een (paas)brunch organiseren.
Participeren van naasten stimuleren, met hen samenwerken en hen waarderen
Zoals tijdens de Dag van de Mantelzorg.

Tip 4: Bespreek wensen, verwachtingen en grenzen van alle betrokkenen

Voor een fijne samenwerking is het belangrijk om duidelijkheid te hebben over ieders wensen, verwachtingen en grenzen. Bespreek daarom de volgende punten met alle betrokkenen:

Wat wil de bewoner en wat heeft diegene nodig? Bedenk dat wat de bewoner wil iets anders is dan wat naasten willen of nodig hebben. Soms is het moeilijk of kost het tijd om wensen en behoeften te weten en te kunnen vertellen.
Besef dat je mensen kunt helpen bij het aangeven van hun wensen. Stel verdiepende vragen of geef voorbeelden.
Bespreek ook de kaders die jullie als organisatie stellen aan de zorg en ondersteuning in het verpleeghuis.
Bespreek waar de grenzen van alle betrokkenen liggen.
Geef aan wat de organisatie wel en niet kan bieden.
Zet de afspraken in het zorgdossier en het zorgplan. Blijf wel afstemmen en pas aan als dat nodig is.

Een voorbeeld

Een coördinator vrijwilligerswerk zegt:

'Het vraagt van medewerkers dat zij ervoor openstaan dat familie betrokken is. Ook vraagt het dat je in lastige situaties onderzoekt waar eventuele spanningen in de samenwerking vandaan komen. Zo was een mantelzorger boos, omdat er niet elke dag met haar vader werd gewandeld. Ik vroeg haar wat ze daar lastig aan vond. Toen bleek dat haar vader erg gelukkig werd van buiten zijn.'

'Daarna heb ik meegedacht over mogelijke oplossingen. Bijvoorbeeld door een vrijwilliger een keer per week mee te laten wandelen of de bewoner te laten aansluiten bij een wandelgroep. Ook heb ik de mantelzorger gevraagd of iemand uit haar netwerk af en toe met haar vader kon gaan wandelen. Zo kom je er samen vaak wel uit.'

Meer lezen?

Lees meer over Samenwerken met informele zorg.
Vind op de pagina Kaders informele zorg meer informatie over wettelijke en juridische aspecten van samenwerken met naasten.