De basis voor het implementeren van digitale zorg: 5 relevante ontwikkelingen

Met ‘basis voor implementeren’ bedoelen we de basiszaken die nodig zijn om verandering echt te laten werken. Denk aan een strategie en visie op innovatie of het hebben van voldoende internetdekking. De basis richt zich op de organisatie, de infrastructuur en de wetten en regels die invloed hebben op wat je gaat implementeren. Omdat digitale ontwikkelingen binnen de zorg snel gaan en zorgtaken zwaarder worden, moet de basis meegroeien. Ontdek de 5 ontwikkelingen die invloed hebben op deze basis voor implementatie van digitale zorg. En wat dit betekent voor het implementeren. 

Ontwikkeling 1: Toezicht is verplicht; de invulling is aan jou

In de intramurale dementiezorg wordt vaak gedacht dat bepaalde toezichtsystemen verplicht zijn, zoals een verpleegoproepsysteem (VOS). Dat klopt niet. Toezicht op afstand is verplicht bij een Wlz indicatie, omdat iemand permanent toezicht of 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig heeft. Niet een bepaald systeem, maar het toezicht is verplicht. Dus Toezicht op afstand of hulpmiddelen die toezicht vervangen, horen tot het Wlz-zorgarrangement. Hoe jij als zorgorganisatie het toezicht op afstand organiseert, dát is aan jullie.

Wat betekent dit voor de basis voor implementeren?

Het type cliënt bepaalt welke vorm je kiest. Er zijn verschillende manieren om Toezicht op afstand in te vullen met behulp van domotica, zoals via geavanceerde bedsensoren met meldingen via een app of camerasystemen met beeldinterpretatie.

Lees meer over Toezicht op afstand en de beslisboom over leveringsvormen en hulpmiddelen WlZ op de pagina Financieringsopties en kernbegrippen digitale zorg.

Ontwikkeling 2: Cliënten met steeds zwaardere zorgvraag vragen om andere technologieën

Het aantal zorgbehoevende cliënten groeit. Tegelijkertijd zien we dat steeds meer zorg naar thuis verplaatst. Om de zorgkosten en arbeidsinzet van zorgpersoneel omlaag te brengen, zien we deze verschuiving ontstaan. Daardoor krijgen cliënten die niet meer thuis kunnen wonen en vaak een zwaarder zorgprofiel of zorgzwaartepakket hebben, pas intramurale zorg als het thuis echt niet meer lukt. Zorgkantoren hanteren hierdoor voor een zorgprofiel van VV4 voor ‘thuis, tenzij’ of wordt Wlz-zorg thuis vaker opgevangen met VPT. Deze verschuiving zorgt voor een intramurale zorggroep met een steeds zwaarder zorgprofiel, waardoor er een verandering plaatsvindt in het zorgaanbod dat intramuraal geleverd wordt. Dat heeft impact op jouw manier van digitale zorg leveren.

Wat betekent dit voor de basis voor implementeren?

In de basis voor implementeren is het belangrijk om te kijken naar welke zorg je nu levert en welke zorg je in de toekomst gaat leveren. Op basis daarvan maak je keuzes, bijvoorbeeld voor domotica. Zeker wanneer bepaalde (cognitieve) handelingen, zoals op een oproepknop kunnen drukken, niet meer mogelijk zijn voor jouw (toekomstige) cliëntengroep. Je kunt meer lezen over zorg in de thuisomgeving bij een VV4-indicatie op de website van VGZ.

Ontwikkeling 3: Nieuwe technologie vraagt om aanpassingen in (werk)omgeving

Succesvol implementeren vraagt tijd en aandacht voor gedragsverandering bij medewerkers. Die verandering lukt beter wanneer je het medewerkers zo makkelijk mogelijk maakt. Vraag je ander gedrag, maar verandert de werkomgeving niet mee? Dan wordt het lastig om nieuwe werkwijzen vol te houden. Digitale zorg moet bijvoorbeeld toegankelijk zijn voor alle medewerkers. Steeds meer (domotica)systemen werken bijvoorbeeld via een smartphone. Zorgmedewerkers ontvangen meldingen, rapporteren spraakgestuurd of werken direct in het elektronisch cliëntendossier. Hierdoor is een afdelingstelefoon vaak niet meer voldoende.

Wat betekent dit voor de basis voor implementeren?

In de basis voor implementeren gaat het niet alleen over techniek, maar ook over hoe. Hoe maken we de verandering voor onze medewerkers zo eenvoudig mogelijk? Door te investeren in een passende werkomgeving, zoals een persoonlijke werktelefoon, maak je het makkelijker voor medewerkers om over te stappen op een nieuwe werkwijze. Ontdek de 3 tips over technologie en gedragsverandering.

Ontwikkeling 4: AI-gebruik niet meer weg te denken uit de zorg

AI wordt steeds zichtbaarder in de zorg. Steeds meer mensen zoeken informatie of stellen een vraag via generatieve AI (chatbots), zoals Microsoft Copilot of OpenAI ChatGPT. Ook domoticasystemen zetten steeds vaker AI in om complexe analyses te maken. Dit vraagt om een zorgvuldige omgang met gegevens, door leveranciers, afnemers en gebruikers. AI gebruikt grote hoeveelheden data om steeds nauwkeuriger antwoorden te geven. Het verkrijgen van deze data mag niet in strijd zijn met jullie privacy- en databeschermingsregels.

Wat betekent dit voor de basis voor implementeren?

Kijk daarom voordat je AI inzet goed welke informatie deze systemen nodig hebben, wat er met de informatie gedaan wordt en of ze correct omgaan volgens jullie afspraken. Het is ook belangrijk om te blijven investeren in de AI-geletterdheid van je collega’s. Begrijpen zij wat AI doet en welke verantwoordelijkheden daarbij horen? Met andere woorden: is jouw organisatie er klaar voor? Op de website van het Nederlands Implementatie Collectief lees je wat er concreet komt kijken bij verantwoordelijke toepassing van AI in de zorg. 

Ontwikkeling 5: Digitale zorg is ook zorg

De visie en strategie van zorgorganisaties gaan over het verlenen van de juiste zorg. Steeds vaker hoort digitale zorg daar ook bij. Zolang het maar voor de juiste zorg zorgt. Het model ‘Het leven centraal’ van Vilans richt zich op het centraal zetten van het leven en niet een beperking of ziekte. Met deze gedachtegang wordt eerst gekeken naar wat iemand zelf kan, waar eventueel iets nieuws geleerd kan worden, of waar de directe omgeving van een persoon bij kan helpen. Digitale zorg past goed bij deze gedachte, bijvoorbeeld als ondersteuning op momenten waar het zelfstandig niet lukt.

Wat betekent dit voor de basis voor implementeren?

Door digitale zorg als vorm van zorg leveren te erkennen, krijgt het een plek in het zorgplan. Een duidelijke visie op digitale zorg helpt jouw organisatie dit beter in de werkprocessen op te nemen. Zonder dat het bij puntoplossingen blijft. Haal inspiratie op uit de praktijk met het praktijkverhaal van zorgorganisatie Omring, hoe zij de digitale transformatie aanpakten.