3 tips over technologie en gedragsverandering
Gepubliceerd op: 23-03-2026
Zorgtechnologie kan veel opleveren. Toch herkennen veel organisaties dit: de oplossing is gekozen en staat klaar, maar in het dagelijks werk wordt het niet vanzelf gebruikt. Dan lijkt het alsof mensen 'niet willen'. In de praktijk is het meestal anders. De nieuwe manier van werken past nog niet goed in de routine. Hoe zorg je dat dit wel op elkaar aansluit? Lees de praktijkcase en de tips om gedragsverandering op gang te krijgen.
De oplossing lijkt simpel. Start niet bij de technologie, maar bij de waarde die je wil toevoegen. Wat wil je verbeteren voor cliënten en medewerkers? Meer rust in de nacht door sensoren? Veiligere medicatie met een medicijndispenster? Meer vrijheid om te bewegen met leefcirkels?
De vraag is steeds: welke waarde willen we realiseren? Pas wanneer dat helder is, kan worden bepaald welke technologie passend is en hoe deze moet worden ingezet. Technologie is dan een middel, geen doel. Maar ook dan vraagt het nog steeds om een andere manier van denken en doen.
Voorbeeld uit de praktijk: meer bewegingsvrijheid met leefcirkels
In een zorgcentrum wilde een team bewoners meer vrijheid geven om te lopen. De technologie was er: leefcirkels met een GPS-zender. Technisch werkte het, maar in het begin gaf het juist stress. Als een bewoner buiten de leefcirkel ging, kwam er een alarm binnen. Medewerkers schrokken en renden achter de bewoner aan. Dat voelde onrustig, voor het team én voor de bewoner.
Daarom ging het team aan de slag met de vraag: hoe maken we bewegingsvrijheid echt mogelijk, zonder dat het onveilig wordt? Daarvoor maakte het team nieuwe afspraken. Niet denkend vanuit controle, maar vanuit vrijheid met slimme grenzen.
Voor een bewoner werd bijvoorbeeld een leefcirkel ingesteld die paste bij de vaste wandelroute. Als de bewoner het gebouw verlaat, komt er een melding. Dat is geen alarm en vraagt geen actie. Het is een geheugensteuntje voor het team dat de cliënt is vertrokken. Het team laat de bewoner lopen. Pas als de bewoner buiten de afgesproken route komt, volgt er wél een alarm. En ook dan is vooraf afgesproken wat er gebeurt: één medewerker pakt de melding op en loopt naar de cliënt toe. In het contact is de afspraak om het rustig te houden. Dus niet: 'U mag hier niet zijn', maar een normaal gesprek, zoals: 'Goh, u ook hier. Waar gaat u naartoe?'.
De winst was duidelijk: minder paniek, meer rust in het team en vooral de bewoner kreeg bewegingsvrijheid terug. De technologie hielp, maar het succes zat vooral in het gedrag: duidelijke keuzes, duidelijke afspraken en oefenen in de praktijk.
Loopt het implementeren van een nieuwe technologie niet naar wens? Dan kunnen de volgende 3 tips je verder helpen.
Tip 1: Handige gedragscheck
Als de technologie niet ingezet wordt of eerder voor onrust zorgt, helpt een gedragscheck om de oorzaak te achterhalen. Gedrag hangt af van 3 dingen:
- Capaciteit: kunnen mensen het (kennis en vaardigheden)?
- Omgeving: kan het hier (tijd, middelen, afspraken, steun)?
- Motivatie: willen mensen het (prioriteit, vertrouwen, gevoel)?
Als 1 van deze 3 ontbreekt, komt het gedrag niet op gang. Dan is de oplossing vaak: samen oefenen, afspraken aanscherpen of randvoorwaarden verbeteren. Door te reflecteren en bij te sturen ontstaat verbetering. Implementeren is geen rechte lijn. Het vraagt experimenteren, bespreken wat niet werkt en opnieuw proberen.
Tip 2: Van overtuigen naar doen
Bij veranderingen proberen we vaak te overtuigen. We leggen uit waarom het belangrijk is. Dat helpt, maar is niet genoeg. Mensen kunnen het eens zijn met een verandering en toch hetzelfde blijven doen. Daarom is de vraag: welk gedrag willen we zien en hoe maken we dat gedrag mogelijk?
Drie stappen helpen om van plan naar praktijk te komen:
- Neem mensen mee: ga het gesprek aan op de werkvloer en betrek cliënten, naasten en medewerkers vroeg.
- Maak het mogelijk: zorg dat randvoorwaarden kloppen (tijd, middelen, afspraken, ondersteuning).
- Maak gedrag concreet: wie doet wat, wanneer, en hoe. Maak afspraken zo concreet dat ze vanzelf terugkomen in het dagelijkse werk. Bijvoorbeeld met een simpele regel: 'Als dit gebeurt, dan doen we dat.' Denk aan: 'Als er een nieuwe cliënt wordt aangemeld voor medicatie aanreiken, dan doorlopen we altijd het stappenplan voor de medicijndispenser.' Zo wordt de nieuwe werkwijze onderdeel van het normale proces.
Tip 3: Bekijk het webinar met meer voorbeelden
De rode draad is dat technologie pas waarde oplevert wanneer mens, proces en context op elkaar zijn afgestemd. Wil je de toelichting en meer voorbeelden zien? Bekijk dan het webinar 'Van anders denken naar anders doen: leren zorgtechnologie implementeren'.