Medewerkers Aafje namen initiatief bij overstap domotica

Aafje (25.000 cliënten, 6500 medewerkers) heeft als strategische visie ‘Ruimte voor Jou’. De medewerkers staan hierin centraal. Zij hebben volgens de zorgorganisatie de ruimte om hun werk zoveel mogelijk zelf in te richten. ‘We stimuleren medewerkers dan ook om met ideeën te komen hoe we het werk slimmer kunnen organiseren’, zegt Ferry Bezem, directeur regio Noord bij Aafje. ‘Het mooie is dat we zo een cultuur hebben gecreëerd waarin medewerkers hun voelsprieten aan hebben staan.’

Slimme bedsensor

Het waren dan ook de medewerkers die ongeveer 5 jaar geleden voorstelden om de mogelijkheden van de slimme bedsensor te onderzoeken. Op de 17 woonlocaties van Aafje werd tot dan toe gewerkt met verschillende soorten verpleegoproepsystemen, waar nodig gecombineerd met bewegingssensoren en camera’s. Bij een verpleegoproepsysteem reageert de zorgmedewerker op een oproep van een cliënt. De slimme bedsensor werkt anders: deze bevindt zich onder het matras van een cliënt en registreert druk, houding en trillingen. Zorgmedewerkers ontvangen deze informatie via een app op hun werktelefoon en krijgen zo inzicht in het (slaap)gedrag van hun cliënten.

Meer grip op het werk

Omdat de verpleegoproepsystemen op verschillende locaties aan vervanging toe waren, is eerder dit jaar een pilot georganiseerd. Daarin onderzocht Aafje of een ‘ecosysteem van zorgtechnologie’ geen goed alternatief is voor het klassieke domoticasysteem dat verankerd zit in het vastgoed. De bedsensor vormt de basis van dit ecosysteem, aangevuld met bijvoorbeeld pols- of halsalarmen voor cliënten. Medewerkers namen, met steun van managers en de stafafdelingen, de leiding en betrokken collega’s, cliënten en mantelzorgers bij het project.

‘Cliënten reageerden overwegend positief, medewerkers waren meteen heel enthousiast’, zegt Else Visser, projectleider innovatie bij Aafje. ‘Het nieuwe ecosysteem met bedsensoren biedt meer mogelijkheden. Het is geschikt voor actieve alarmering waarbij de cliënt op een pols- of halsalarm drukt, maar vooral ook voor slim toezicht op afstand. Medewerkers hadden al snel door dat dit meer rust en grip op hun werk geeft.’

Werkgeluk verhogen, werkdruk verlagen

‘De slimme bedsensor past bij onze visie op technologische innovaties’, reageert Ferry. ‘Deze moeten het werkgeluk van medewerkers verhogen en liefst ook de werkdruk verlagen. Daarbij willen we niet alles zelf ontwikkelen; we investeren liever in slimmigheden die al bedacht zijn en zich al een beetje in de praktijk bewezen hebben. Verder moet de zorgtechnologie voldoende flexibel zijn; de technologische ontwikkelingen gaan zo snel dat we ons niet voor meerdere jaren willen vastleggen. De bedsensor werkt met wifi en 4G en vereist maar beperkte investeringen. Daarnaast is het systeem heel gebruiksvriendelijk en gemakkelijk uit te breiden, zowel wat het aantal sensoren als wat de functionaliteiten betreft.’

Voordelen voor medewerkers

Op 9 woonlocaties wordt inmiddels gewerkt met de bedsensor en 3 locaties werken al met het gehele ecosysteem. De komende maanden wil Aafje het ecosysteem met de bedsensor als basis op nog 10 locaties invoeren. Het tempo ligt volgens Else aardig hoog. ‘Het enthousiasme onder medewerkers is groot. Zij horen van collega’s dat het fijn werken is met de bedsensoren en willen er zelf ook snel mee starten. Dat maakt dat we kunnen doorpakken.’

Wat zijn de voordelen van de bedsensoren voor medewerkers? Else: ‘Het systeem werkt heel intuïtief. Collega’s hebben relatief weinig training nodig en kunnen er vrij snel mee werken. Daarnaast helpen de bedsensoren de medewerkers om meer vanuit hun vakmanschap te werken. In plaats van te reageren op een alarm, kunnen zij nu veel meer proactief werken en zelf inschatten waar zij nodig zijn.’

Meer rust in de nacht

Dat betekent dat medewerkers de zorg anders kunnen inrichten. Ferry: ‘Waar zij vroeger cliënten ’s ochtends op hetzelfde tijdstip wekten voor de zorg, kijken zij nu eerst wie al wakker is en geholpen kan worden. De zorg wordt daarmee veel meer afgestemd op het ritme van de cliënt. Voor de medewerkers betekent dit dat de zorg wat meer verspreid over de ochtend plaatsvindt en de werkdruk lager wordt.’

In de nacht kunnen bedsensoren voor meer rust zorgen op de afdeling. Medewerkers hoeven niet voortdurend rondes te maken, maar kunnen gericht actie ondernemen. Else: ‘Zij zien op hun app dat de cliënt opstaat, maar ook dat hij even later weer in zijn bed ligt. Medewerkers kennen de bewoner en weten waar het nodig is om alert te zijn. Als het niet hoeft, storen zij hem niet.’ 

Cliënten zijn meegenomen in de beslissing om te gaan werken met bedsensoren. Zij hebben de nieuwe zorgdomotica vrij snel geaccepteerd. Ferry: ‘Cliënten begrijpen welke voordelen het systeem oplevert. Soms wil een bewoner liever geen sensor onder zijn bed. Die keuze respecteren wij. Niet bij alle bewoners is toezicht op afstand nodig. Als dat wel zo is, bespreken we de eventuele risico’s met de cliënt en zijn mantelzorgers.’

Tips voor andere zorgorganisaties

Welke tips hebben Else en Ferry voor zorgorganisaties die ook hun domotica in de zorg opnieuw willen inrichten?

Ferry: ‘Kijk goed waar in jouw organisatie de behoefte aan toezichthoudende domotica ligt. Wat zijn de wensen van de medewerkers? Ga ook bij andere organisaties kijken hoe zij domotica inzetten. Leer van elkaar. Je hoeft niet zelf het wiel uit te vinden.’

Else: ‘Het zorglandschap verandert voortdurend en de technologie blijft zich ontwikkelen. Dat vraagt om flexibiliteit. Door dit als uitgangspunt mee te nemen in de beslissingen over domotica in de zorg, kom je tot andere keuzes. Voor ons viel de keuze daarom op een flexibel, ‘plug-and-play’ systeem.’

Ferry: ‘Zorg dat medewerkers op de locaties vanaf het begin betrokken zijn bij het project. Geef hen de ruimte om dingen uit te zoeken en uit te proberen. Laat medewerkers ook vertellen over hun ervaringen. Dat werkt beter dan wanneer een projectleider vertelt hoe goed het systeem is.’

Else: ‘Houd er rekening mee dat de rol van de ICT-afdeling verandert. Zorgtechnologie raakt steeds meer het dagelijks werk van de zorgprofessional en kan daarom niet meer als een los ICT-project worden aangepakt. Voor een succesvolle invoering moet je medewerkers het voortouw laten nemen. ICT krijgt hierdoor meer een begeleidende, adviserende rol.’

Lees ook deel 2 van het tweeluik

Accolade Zorg pakt regie voor meer grip op domotica

Accolade Zorg heeft de afgelopen 3 jaar haar verouderde verpleegoproepsystemen vervangen door een verpleeginformatiesysteem. Deel 2 van een tweeluik over domotica in de zorg en hoe zorgorganisaties hun toezichthoudende systemen opnieuw inrichten.

Verhaal Praktijkverhaal

Lees meer