Reablement kennisbundel
Samenwerken met professionals en organisaties
Laatst bijgewerkt op: 27-03-2026
Reablement vraagt om verder kijken dan de directe zorgvraag. Een deel van de oplossing ligt vaak buiten de zorg, bijvoorbeeld in sociale ondersteuning via de gemeente (zoals voorzieningen vanuit de Wmo) of in het persoonlijke netwerk van de cliënt. Samenwerking tussen de verschillende domeinen is daarom onmisbaar, maar komt niet vanzelf. Het vraagt om organisatie, afstemming en een gedeelde visie waarin het leven van de cliënt centraal staat.
Reablement vraagt om goede samenwerking. Samenwerken vraagt aandacht, onderhoud en initiatief, maar levert veel op. Of het nu gaat om een ergotherapeut die vroeg wordt betrokken, een welzijnswerker die iemand weer verbindt met activiteiten in de wijk, of een regionaal netwerk dat samen leert. Reablement werkt alleen wanneer iedereen samenwerkt vanuit dezelfde gedachte.
Kijk breder dan alleen zorg
Reablement begint bij kijken naar het hele leven van de cliënt. Op deze manier ontstaat zicht op wat iemand zelf kan, wil en belangrijk vindt. Het is dus belangrijk om niet alleen naar medische of zorginhoudelijke behoeften te kijken, maar ook naar:
- dagelijks functioneren;
- meedoen in de samenleving;
- zingeving;
- kwaliteit van leven;
- relaties;
- woonomgeving.
Veel zorgverleners zijn gewend om vanuit zorg te denken. Instrumenten zoals het spinnenweb van Positieve Gezondheid of de Zelfredzaamheidsmeter helpen om breder te kijken. Zo ontstaan oplossingen die niet in de zorg liggen, maar in bijvoorbeeld welzijn, inzet van vrijwilligers of het netwerk van de cliënt.
Wijs cliënten de weg
Er is veel mogelijk vanuit de wijk en het sociaal domein. Zorgverleners kunnen en hoeven daar niet volledig van op de hoogte te zijn. Wel is het nodig dat ze meedenken en weten waarnaar ze kunnen verwijzen als er een vraag ontstaat buiten de zorg.
Voorbeeld uit de praktijk: digitale sociale kaart
Veel gemeenten hebben een digitale sociale kaart met een overzicht van organisaties, diensten en initiatieven in de omgeving die ondersteuning kunnen bieden, zoals:
- welzijnsorganisaties;
- sportverenigingen;
- buurthuizen;
- mantelzorgorganisaties;
- vrijwilligersdiensten.
Bijvoorbeeld de Sociale Kaart Maastricht. Deze kaart toont bedrijven, verenigingen, stichtingen, scholen en vrijwilligersorganisaties die bijdragen aan een gezonde en verbonden stad. Zorgprofessionals kunnen makkelijk zoeken op thema’s of hulpvragen, wat het verwijzen eenvoudiger maakt.
Samenwerking organiseren rond cliënt
Bij reablement is het belangrijk dat de expertise van verschillende professionals op tijd wordt benut. Dat betekent dat samenwerking met ergotherapeuten en fysiotherapeuten, wijkverpleegkundigen en welzijnsprofessionals onderdeel is van de werkwijze. Door gezamenlijke casuïstiek en vaste overlegmomenten ontstaat een brede blik op wat een cliënt nodig heeft om zelfstandiger te worden. Deze samenwerking zorgt ervoor dat teams en zorgverleners minder snel handelingen overnemen en dat ze samen onderzoeken wat er mogelijk is.
Bouw aan interne samenwerking
Samenwerking gaat vooral over mensen, relaties en vertrouwen. Mensen werken beter samen wanneer ze elkaar kennen en begrijpen. Organisaties kunnen dit ondersteunen door:
- Casuïstiekbesprekingen te organiseren, zodat je van elkaar kunt leren.
- Medewerkers bij elkaar mee te laten kijken, bijvoorbeeld een zorgmedewerker bij een ergo-behandeling.
- Informele ontmoetingen te stimuleren, zoals lunchmomenten.
- Een teamcoach in te zetten om teamgesprekken te begeleiden.
- Face-to-face-contact te bevorderen.
- Te zorgen voor momenten waar successen en vragen samen besproken worden en een plek te creëren waar het terug te vinden is.
Voorbeeld uit de praktijk: reablement en samenwerking
Bij zorgorganisatie Patyna werken verschillende afdelingen nauw samen in een werkgroep om reablement goed te verankeren. Zo kijkt hrm mee naar de rol van reablement in het functiehuis. Facilitair levert inzicht in voorraad en mogelijkheden van hulpmiddelen en technologie, en ICT zorgt voor afstemming tussen inhoud, proces en techniek, zoals het ECD. Het expertiseteam BIG richt het toezicht op bekwaamheid in, terwijl Leren en Opleiden scholing ontwikkelt en aanbiedt.
Investeer in externe samenwerking
Regionale samenwerking levert veel op in de uitwisseling van kennis en ervaringen. Zeker omdat organisaties in de ouderenzorg steeds vaker dezelfde uitdagingen delen. Personeelstekorten, stijgende zorgvraag en de noodzaak om zorg anders te organiseren. Het is belangrijk om bestaande samenwerkingen te behouden door ze actief te voeden, ook als de oorsprong van een bepaald beleid meer op de achtergrond is geraakt. Je kunt dit vormgeven door iemand binnen de organisatie verantwoordelijk te maken voor deze samenwerkingen.
Voorbeeld uit de praktijk: reablement en de gemeente
In de gemeente Schagen werken wijkteamconsulenten, wijkverpleging, hulp bij het huishouden en ergotherapeuten en fysiotherapeuten nauw samen. Wanneer een vraag breder is dan zorg, worden welzijnsorganisaties, vrijwilligers of sportverenigingen betrokken. Door die gezamenlijke blik onderzoeken professionals samen wat iemand nodig heeft én wat iemand nog zelf kan. Zo voorkomt de keten dat ondersteuning automatisch wordt overgenomen. De huishoudelijke hulp kijkt bijvoorbeeld samen met andere professionals welke kleine taken een cliënt nog zelf kan doen, zoals het weghalen van planten en de vensterbank schoonmaken. In de hele gemeente wordt zo vanuit dezelfde reablement‑principes gewerkt.
Werk samen als regionale beweging
Steeds meer regio’s ontwikkelen gezamenlijke visies en werkmodellen. Dit helpt om zorg afgestemd te organiseren, teams regionaal te laten leren, verwijzingen te stroomlijnen, dubbel werk te voorkomen én de beweging toekomstbestendig te maken. Voorbeelden van regionale samenwerking zijn:
- In de Foodvalley-regio werken VVT-organisaties samen vanuit een gedeelde visie, waarbij ook onderwijs en onderzoek worden verbonden aan de praktijk.
- In Midden-Brabant werken alle VVT-organisaties met het programma Langer Actief Thuis, waardoor er herkenbaarheid en samenhang ontstaat tussen aanbieders.
- Langer Vitaal Thuis laat zien hoe zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en gemeenten samen ouderen helpen langer zelfstandig te wonen.
Leer en innoveer met partners
Samenwerking maakt creatieve oplossingen mogelijk die aansluiten bij wat ouderen écht nodig hebben. Bekijk een aantal voorbeelden uit de praktijk:
- De Wever opende een wijkkliniek in Tilburg waar ouderen acute medische zorg met herstelgerichte ondersteuning krijgen, waardoor ze sneller en zelfredzamer naar huis kunnen terugkeren.
- Bij Careyn bleek een hulpmiddelenspreekuur voor steunkousen, gegeven door een ergotherapeut, zo effectief dat wijkverpleging bijna 20% tijdswinst behaalde. Huisartsen verwijzen mensen nu meteen naar het spreekuur en niet meer naar de wijkzorg.
- Een mooi voorbeeld van zorg en welzijn die samen optrekken, is VanThuisUit van TanteLouise. Zij bieden 7 dagen per week begeleiding, activiteiten en ondersteuning voor thuiswonende ouderen met dementie.
Community Samenwerken in de zorg
In de Samenwerken in de zorg community van Vilans kun je onder andere met (medisch) behandelaars, huisartsen, bestuurders, projectleiders en programmamanagers en zorginkopers ervaringen delen en vragen stellen. Om zo de transitie van de zorg te versnellen en regionale samenwerkingen te versterken.
Ontdek de Samenwerken in de zorg community van Vilans.