Ouderenzorg Annenborch: medewerkers leren zelfstandig keuzes maken

Om antwoord te krijgen op de vraag hoe medewerkers hun werk op een duurzame manier kunnen blijven doen, startte Ouderenzorg Annenborch in 2021 samen met de HAN University of Applied Sciences een academische werkplaats. Zij kozen voor een integrale aanpak waarin autonomie en dienend leiderschap elkaar versterken. De aanpak bestaat niet alleen uit leertrajecten voor medewerkers en leidinggevenden, maar ook uit actieleren: door samen aan concrete acties te werken, leren medewerkers om zelfstandig keuzes te maken.

Integrale aanpak Annenborch versterkt autonomie van medewerkers

Ouderenzorg Annenborch: meer autonomie om het werk duurzaam vol te houden

Ouderenzorg Annenborch investeert in de autonomie van haar medewerkers voor een duurzamere inzetbaarheid. De organisatie gebruikt daarbij het Persoon-Werkfit model.

Verhaal Praktijkverhaal

Lees meer

Verschillende disciplines bij elkaar zetten is waardevol

De afgelopen periode werkten medewerkers aan de thema’s warm welkom, waardig afscheid en autonomie. Dat collega’s van verschillende disciplines daarbij samenwerken is heel waardevol vindt Mirthe Pijnappels. Zij is manager mens & ontwikkeling bij Annenborch. ‘Het is heel leerzaam om samen na te denken over een praktisch vraagstuk met mensen uit andere delen van de organisatie. Zorgmedewerkers ontdekken bijvoorbeeld dat een receptioniste heel anders naar een onderwerp kijkt dan zij. Dat maakt actieleren juist zo interessant. De bijeenkomsten rond actieleren zijn dan ook nooit saai. Er heerst een sfeer van: we mogen ergens mee aan de slag. Ik zie dat echt als een eerste stap richting meer autonomie.’

Actieleren leverde al mooie initiatieven op. De opbrengsten verrasten Mirthe. ‘Als je medewerkers vraagt hoe iets slimmer of anders kan dan hebben ze daar vaak allang over nagedacht. Zij komen regelmatig met ontzettend creatieve oplossingen. Door het actieleren kunnen we nu echt iets doen met ideeën die normaal gesproken mogelijk verloren zouden zijn gegaan.’

Ruimte krijgen

‘Indirect levert actieleren nog meer op’, reageert Mariëlle Verhoef-Van Lier, senior-onderzoeker bij de HAN. ‘Actieleren draagt ook bij aan de onderlinge verbinding. Mensen stappen makkelijker op elkaar af. Bovendien ontdekken ze dat het niet vanzelfsprekend is dat iemand anders hetzelfde denkt als zij. Daardoor ontstaat meer onderling begrip. Maar het mooiste van actieleren is dat mensen echt zelf aan de slag gaan. Ze moeten zelf dingen uitzoeken en merken dat ze daarvoor ook de ruimte krijgen.’

Maud Maas, kwartiermaker welzijn bij Annenborch, is betrokken bij het actieleren rond het thema autonomie. Ze zegt verrast te zijn door de ruimte die zij bij Annenborch krijgt om mee te denken. ‘De houding van de leidinggevenden is heel ondersteunend. Als je met een idee komt, is hun reactie eigenlijk altijd: werk het maar uit en probeer het maar. Ik vind het heel bijzonder om bij het actieleren met zoveel verschillende mensen bij elkaar te komen. Daardoor heb je direct het gevoel dat je het samen doet.’

Meer autonomie

Tot welk resultaat heeft de aanpak van Annenborch en de HAN tot nu toe geleid? Is de autonomie van medewerkers vergroot? Om de effecten te volgen, houdt Annenborch jaarlijks een medewerkerstevredenheidsonderzoek dat de HAN ontwikkelde. Daarnaast voerde de hogeschool elk jaar evaluatiegesprekken met medewerkers na afloop van het actieleren. Hieruit blijkt dat de ervaren autonomie nog beter kan. Daarnaast is er ruimte om het dienend leiderschap verder te versterken.

‘Het is de bedoeling dat medewerkers niet alleen tijdens het actieleren, maar ook in hun dagelijkse werk meer autonomie nemen. Hoe dat uitpakt, verschilt per persoon’, verklaart Mariëlle. ‘Sommige medewerkers blijven ook buiten het actieleren initiatief tonen, anderen wachten nog steeds op een opdracht van hun leidinggevende. Juist daar speelt leiderschap een belangrijke rol. Leidinggevenden moeten medewerkers stimuleren en het vertrouwen geven om zelf initiatief te nemen. Maar sommige managers vinden het vanuit hun verantwoordelijkheidsgevoel nog lastig om zaken te delegeren.’

Bewuster nadenken

Toch denken medewerkers inmiddels wel veel bewuster na over autonomie, vindt Annemiek Visser, projectleider duurzame inzetbaarheid. ‘Tijdens het actieleren waren medewerkers bezig met de vraag wat er goed gaat voor bewoners en wat er beter zou kunnen. Toen kwam de groep zelf met het idee: waarom vragen we het niet gewoon aan de bewoners zelf? Dat laat zien dat medewerkers veel bewuster stilstaan bij wat autonomie eigenlijk betekent, ook voor bewoners.’

Maud is het daarmee eens. ‘We hebben onlangs met een groepje mensen nagedacht over hoe we de bewegwijzering binnen onze gebouwen kunnen verbeteren. Bewoners raken namelijk regelmatig de weg kwijt. Daarom zijn we bij een andere zorgorganisatie gaan kijken hoe zij het aanpakken. Dat is iets wat actieleren echt bij ons heeft losgemaakt. Deze ervaring neem ik nu ook mee in mijn dagelijkse werk. Ik stap veel sneller dan vroeger op collega’s af om te vragen hoe zij ergens naar kijken.’

Fouten maken mag

Door in zee te gaan met de HAN wilde Annenborch meer denkkracht aan de organisatie toevoegen. Dat is gelukt, vindt bestuurder Janneke Pander. ‘Het denken is aangezet. Dat blijkt wel uit alle initiatieven die actieleren heeft opgeleverd. Een van de oneliners binnen onze organisatie is bovendien: ‘Niet klagen, maar vragen’. Met andere woorden, stel eerst vragen voordat je zomaar een oordeel hebt.’

’Dat is min of meer een gedragscode geworden. Daarnaast benadrukken we nu veel meer dat er ruimte is om te experimenteren. Dat past inmiddels zo bij ons dat studenten van de roc’s tegen elkaar zeggen: "Weet je waar je stage moet lopen? Bij Annenborch, want daar mag je fouten maken." Er melden zich meer stagiairs aan dan we aankunnen.’