Ambassadeursnetwerk: dilemma's rond welzijn bij Wlz-zorg thuis
Gepubliceerd op: 01-05-2026
Welke dilemma’s rond de invulling van welzijn komen zorgorganisaties tegen bij Wlz-zorg thuis? Welzijn is een vanzelfsprekend onderdeel van het VPT en MPT. De vraag is of zorgorganisaties hier een andere invulling aan kunnen geven, passend bij de beweging van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’.
Deelnemers van het ambassadeursnetwerk ‘Vertrouwd thuis’ spraken over drie dilemma's rond de invulling van welzijn uit de praktijk.
Ambassadeursnetwerk ‘Vertrouwd thuis’
Het ambassadeursnetwerk ‘Vertrouwd thuis’ is een netwerk van zorgorganisaties die al veel ervaring hebben met Wlz-zorg thuis. Deelnemers delen ervaringen en kennis en denken samen na over het doorontwikkelen van toekomstbestendige Wlz-zorg thuis. Het netwerk komt zes keer per jaar bij elkaar. Het programma Waardigheid en trots voor de toekomst faciliteert en begeleidt het.
Dilemma 1: zelf doen of het netwerk inschakelen?
Het gesprek opende met de eerste stelling: ‘samenwerking met externe partners is essentieel voor welzijn thuis’. De deelnemers waren het met elkaar eens dat welzijn niet alleen de verantwoordelijkheid van zorgorganisaties is. Het is ook onderdeel van ‘het gewone leven’. Het voorliggende veld kan een grotere rol spelen, vond een deelnemer. ‘Het moet normaal worden dat ouderen gebruik blijven maken van algemene voorzieningen in de buurt. Ook als ze Wlz-zorg thuis ontvangen. De ouderen zijn vaak al bekend met de activiteiten die in de directe omgeving worden georganiseerd. Daar kunnen wij als zorgorganisaties op aansluiten.’
Welzijn organiseren met partners
‘Is de samenwerking met externe partners vooral casusgericht of ook structureel?’, werd aan de deelnemers gevraagd. Een van hen zei dat veel zorgorganisaties in korte tijd een flinke beweging hebben gemaakt. Zij waren gewend om de meeste welzijnsvragen zelf op te lossen. Daarna kwam het besef dat zij welzijn ook anders kunnen organiseren, bijvoorbeeld door samen te werken met externe partners.
Netwerk
Inmiddels vragen sommige zorgorganisaties zich af of zij wel de aangewezen partij zijn om aan alle welzijnsvragen van ouderen te voldoen. Is dit niet ook een taak van het netwerk? Een deelnemer: ‘Wij zitten samen in een transitie: hoe geven we de samenleving vorm? Wat hoort bij de oudere zelf, wat bij zijn netwerk en welke rol heeft de zorg in welzijn?’ ‘Lang niet iedereen is al zover’, reageerde een deelnemer. ‘Mensen willen soms liever geen hulp vragen aan hun netwerk, omdat ze vinden dat ze recht hebben op zorg. Wettelijk gezien is dat vaak ook zo. Als we de samenleving anders willen vormgeven, moet er dus ook in het systeem iets veranderen.’
Spel over welzijn
Tijdens de bijeenkomst presenteerde ouderenzorgorganisatie Zorgbalans een spel. Het is bedoeld om hun medewerkers uit 22 VPT-teams aan de slag te laten gaan met het thema welzijn in de Wlz-zorg. Hoe het werkt: spelers krijgen de opdracht om een route in een wijk te lopen. Onderweg bezoeken zij ouderen en beantwoorden met hun zorgplan vragen als: welke taken kunnen naasten ook doen? Hoe kom je in gesprek met iemand die zorg mijdt? Bij welke onderdelen van het zorgplan kan iemand eigen keuzes maken? Hoe ga je moeilijke gesprekken aan? Wanneer zet je technologie in?
Volgens Zorgbalans heeft het spel medewerkers laten nadenken over de beweging van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’. Collega’s hebben elkaar beter leren kennen en bovendien veel van elkaar geleerd.
Dilemma 2: moet welzijn betaald worden vanuit de Wlz of hoort het bij het ‘gewone’ leven?
De aanwezigen discussieerden vervolgens naar aanleiding van de stelling: ‘welzijn is “tuttelzorg” en daarom geen zorg die bekostigd zou moeten worden vanuit de Wlz’. De deelnemers waren het hier om verschillende redenen mee oneens. Zo is welzijn meer dan alleen ‘tuttelzorg’. Ondersteuning geven bij het dagelijks leven en het bieden van structuur vallen immers ook onder welzijn. Andere deelnemers stelden dat ‘liefde en aandacht ook welzijn zijn en niet bekostigd hoeven te worden vanuit de Wlz’.
Wat is welzijn?
Een terechte vraag die een paar keer tijdens het overleg werd gesteld: wat is welzijn? Een van de deelnemers: ‘Wij maken als zorgorganisaties welzijn vaak heel groot, terwijl het om dagelijkse dingen gaat.’ Welke aspecten van welzijn moeten dan betaald worden vanuit de Wlz en welke niet?
Boodschappen
Is het samen doen van boodschappen onderdeel van Wlz-zorg thuis? ‘Dat kan. Je moet kijken wat mogelijk is voor de oudere en voor de zorgprofessional’, vond een deelnemer. ‘Naar de winkel gaan kan, maar een hele ochtend boodschappen doen weer niet. Het draait om de vraag: waar draagt de ondersteuning aan bij? Aan het onderhouden van cognitieve functies? Dan kan het. Boodschappen doen kan ook een manier zijn om met iemand naar buiten te gaan en contact te hebben met de buurt. Gaat het puur om het eten in huis halen? Dan kun je ze ook laten bezorgen. Belangrijk blijft om je af te vragen welke rol de zorgmedewerker hierin heeft.’
Dilemma 3: is ‘welzijn’ eenduidig of bepalen zorgorganisaties wat welzijn is?
Tijdens de bijeenkomst werd gesteld dat zorgorganisaties op het gebied van welzijn steeds meer ‘over hun grenzen kijken’ en van elkaar leren. Tegelijkertijd zijn er nog veel verschillen tussen zorgorganisaties en zelfs tussen locaties en teams: ‘Iedereen vult welzijn binnen het VPT of MPT op zijn eigen wijze in. Het uitwisselen van gedachten – zoals tijdens dit overleg – is belangrijk en helpend.’
Eigen leven leiden
Zorgorganisaties hebben niet alleen de neiging om welzijn ‘te groot’ te maken, maar ook om het ‘te problematiseren’, vond een deelnemer. ‘Sommige ouderen kiezen er bewust voor om alleen te leven en weinig contact te hebben met anderen. In de ogen van een zorgorganisatie zijn zij dan al snel “eenzaam” of “zorgmijder”. Maar ouderen hebben natuurlijk het recht om hun leven te leiden zoals zij dat willen. Ook daar moeten zorgorganisaties oog voor hebben.’
Een andere deelnemer: ‘Vijf jaar geleden waren we – heel taakgericht – de VPT-zorg aan het “opvullen”, ook met welzijn. Nu kijken wij meer wat de oudere en zijn netwerk kunnen. Het behouden en waar mogelijk vergroten van de zelfredzaamheid is veel belangrijker geworden. Als zorgorganisatie staan wij hier ook steeds meer achter. De beweging van “zorgen voor” naar “zorgen dat” zit bij ons inmiddels in onze aderen.’