Verslag eerste informatiebijeenkomst Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg

Dinsdag 4 april 2017 vond bij het Zorginstituut Nederland in Diemen de eerste van de 15 informatiebijeenkomsten over het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg plaats. Het Kwaliteitskader is de nieuwe standaard voor kwaliteit in de verpleeghuiszorg en is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij de verpleeghuiszorg: de cliënt en zijn naasten/mantelzorgers, de zorgverleners, behandelaars. Maar ook voor de zorgorganisaties, de zorgkantoren en de Inspectie Gezondheidszorg.

Anno Pomp van het Ministerie van VWS hield de aanwezigen nog maar eens voor wat de aanleiding van het Kwaliteitskader was: de breed gedragen visie dat het anders en beter moet in de verpleeghuiszorg in Nederland. Vernieuwing en verbetering van de zorg, vermindering van administratieve lasten, meer geld en een nieuw toezichtskader vormen de bouwstenen om die gewenste verbetering te realiseren.

Van meten en beheersen …

Sjaak Wijma, lid van de Raad van bestuur van het Zorginstituut, gaf een korte inleiding op het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Dat kader is een weerslag van de afspraken die partijen in de zorg met elkaar hebben gemaakt over wat goede zorg is en hoe zorgorganisaties horen te presteren. Het fungeert als een kompas. Vertrekpunt is persoonsgerichte zorg, die zoveel mogelijk aansluit op de situatie en wensen van de zorgvrager. Dat stelt de verpleeghuizen voor een grote opgave; er worden andere eisen gesteld aan de organisatie en vooral aan de medewerkers.

- Sjaak Wijma, lid Raad van Bestuur Zorginstituut Nederland
click to tweet De veranderingen in #verpleegzorg vragen om andere competenties van medewerkers @zinlactueel

De achterliggende jaren is er flink wat veranderd in het denken over kwaliteit. De verpleeghuiszorg kreeg veel negatieve aandacht,  vooral door incidenten die de landelijke pers haalden en de publieke verontwaardiging en maatschappelijke discussie die daarop ontstond. Als reactie op de geconstateerde gebreken werden allerlei indicatoren ontwikkeld om de kwaliteit te meten, te vergelijken en te beoordelen. Dat leidde misschien wel tot een beter zicht op wat er goed en fout ging, maar ook de grenzen van het registreren van gegevens en meten kwamen in zicht. Steeds meer werd het ervaren als een verlammende bureaucratie die veel tijd opslurpt; tijd die ten koste gaat van de zorg aan cliënten.

Sjaak Wijma - Zorginstituut Nederland - informatiebijeenkomst kwaliteitskader verpleeghuiszorg

…. naar samen leren

In het nieuwe Kwaliteitskader ligt de nadruk dan ook veel meer op samen leren en verbeteren. Er is een verschuiving van verantwoorden naar verantwoordelijkheid nemen, van taakgerichte zorg naar bewuste afwegingen over welke zorg wanneer nodig is. Besturen in de zorg is meer dan rapporteren en toezicht houden; het gaat om leiderschap en sturen op basis van afwegingen, om ruimte geven aan professionals om de zorg op maat mogelijk te maken. Faciliteren in plaats van beheren.

Invulling

Mariëtte Keijser, lid van de Raad van Bestuur van Vivium Zorggroep, gaf in haar presentatie aan hoe haar organisatie naar het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg kijkt. Zij onderschrijft de aandachtspunten die in het kader benoemd zijn en gaf een inkijkje in het kwaliteitsbeleid van haar organisatie.

Het kwaliteitsbeleid van Vivium omvat:
  • Verbinden, vertrouwen en vakmanschap zijn de kernwaarden
  • Primair proces staat centraal
  • Eigenaarschap van kwaliteit ligt binnen de teams
  • Management een ondersteunende, stimulerende en voorwaardenscheppende rol
  • Leefwereld van cliënt staat centraal en is daarmee uitgangspunt voor het uitwerken van de systeemaspecten

Gefaseerde aanpak

De opdracht die het nieuwe Kwaliteitskader geeft is omvangrijk. Enerzijds zijn er zaken die Vivium al doet. Anderzijds zijn er ook nog zaken die de organisatie nog moet oppakken. De context waarin de verpleeghuizen werken, speelt daarbij een belangrijke rol. Denk bijvoorbeeld aan de hoge werkdruk, een krappe arbeidsmarkt en daardoor een tekort aan mensen. Daarom zal Vivium gefaseerd te werk gaan. In samenspraak met CCR, OR, RVT, directeuren met hun MT en behandelzorg worden prioriteiten gesteld in de uitwerking en invulling van het Kwaliteitskader. Zo is het publiceren van een kwaliteitsverslag – een van de vereisten in het nieuwe kader – naar voren gehaald. Vivium publiceert een dergelijk verslag nog dit jaar! De opgave om per 1 juli 2017 een netwerk te vormen met tenminste 2 andere zorgorganisaties en vorm te geven aan multidisciplinaire visitatie en intervisie wordt doorgeschoven. Andere zaken hebben een hogere prioriteit. De vraag die Vivium daar steeds bij stelt is of er een toegevoegde waarde is voor de cliënt

Mariëtte Keijzer - Vivium Zorggroep - Informatiebijeenkomst Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg

Haar centrale boodschap: maak keuzes en wees daar helder over. Deel met betrokken partijen wat je nu oppakt en wat je voor een later moment agendeert.

Mariëtte Keijser, Raad van Bestuur Vivium Zorggroep
“Maak keuzes en wees daar helder over. Deel met betrokken partijen wat je nu oppakt en wat je voor een later moment agendeert. En betrek alle partijen binnen je organisatie daarbij, zorg voor draagvlak!”
Lees ook: Marriëtte Keijser (Vivium Zorggroep) over Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg: ‘Maak keuzes en motiveer die’
Bekijk en download hier de presentatie van Vivium Zorggroep

Toezicht

Claudia Heikoop, inspecteur bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), vertelde over haar ervaringen die zij afgelopen maand heeft opgedaan met het nieuwe Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Op basis van het Kwaliteitskader heeft de IGZ een nieuw toetsingskader opgezet. Nadruk bij de bezoeken van de Inspectie ligt nu veel meer op observeren en dialoog met de betrokkenen. Er is meer ruimte voor het gesprek en meer verdieping om te doorgronden waarom bepaalde situaties kunnen afwijken van de gestelde normen.

De belangrijkste aandachtspunten in het toezicht van de IGZ:
  • Persoonsgerichte zorg
  • Deskundigheid van de zorgverlener
  • Sturen op kwaliteit en veiligheid

Bekijk en download de presentatie van de IGZ hier

Daarbij wordt ook gekeken naar welke gegevens door de organisatie verzameld worden en hoe die via een cyclische aanpak leiden tot de verbetering. Anders gezegd: doe je ook iets met de gegevens die je ophaalt?

Tegelijk gaf zij ook aan dat de opdracht van de IGZ is om toezicht te houden en te handhaven. Naast de vernieuwde aanpak waarin dialoog en context centraal staan, zal de Inspectie ingrijpen als zij situaties aantreft die niet voldoen aan de – door het veld zelf geformuleerde – eisen.  De IGZ blijft werken vanuit risicogestuurd toezicht. Meldingen van incidenten, media-aandacht of politieke discussie zijn de belangrijkste signalen voor de inspecteurs om onaangekondigd op bezoek te komen.

- Claudia Heikoop, inspecteur IGZ
click to tweet Het is belangrijk dat je bij afwijking van de norm, helder maakt waarom je afwijkt #toetingskader

Naar aanleiding van haar presentatie kwam de vraag hoe de IGZ omgaat met het toezicht in kleine instellingen, bijvoorbeeld geclusterde PGB-zorg. De Inspecteur benadrukte dat de context een belangrijke rol speelt in het toezicht en dat die context soms zal kunnen leiden tot begrijpelijke afwijkingen. Maar dat laat onverlet dat ook de bewoners van kleinschalige zorg recht hebben op kwalitatief goede zorg. In geval van geconstateerde tekortkomingen zal in dialoog bekeken moeten worden hoe die weggewerkt kunnen worden.

Reacties

Ook op andere onderwerpen kwamen vragen. Zoals de vraag of en hoe in de opleidingen al aandacht wordt besteed aan het nieuwe Kwaliteitskader. Een andere opmerking betrof de constatering dat de positie van de mantelzorger nauwelijks aan bod komt in het Kwaliteitskader. Ook waren er vragen over de verbreding van het kader en het toezicht naar de zorg aan huis en de verhouding tot het nog te ontwikkelen kwaliteitskader wijkverpleging. Allemaal zaken die in de komende periode nog verder uitgewerkt zullen moeten worden, aldus de gespreksleider.

discussies en vragen - informatiebijeenkomst kwaliteitskader verpleeghuiszorg

Discussie en vragen

Aansluitend stonden een achttal rondetafelgesprekken op het programma, rond de onderwerpen als Visie en doelstellingen, Leren in de praktijk, Basisveiligheid en transparantie, Personeelsnorm en Toezicht en Inkoop. De deelnemers konden in 3 rondes aanschuiven bij het onderwerp van hun keuze. Dat leidde tot een stormloop op populaire onderwerpen als Toezicht en Personeelsnorm, terwijl aan andere tafels in kleiner gezelschap een half uurtje van gedachten werd gewisseld en vragen werden gesteld. In korte tijd konden de meest dringende vragen gesteld worden, waarna iedereen aan het eind van de middag weer richting huis vertrok. ‘Ik ben blij dat het er is’, aldus een deelneemster over het Kwaliteitskader, ‘en nu ermee aan de slag.’

Meer weten


Geplaatst op: 7 april 2017
Laatst gewijzigd op: 18 mei 2017