Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Philip Idenburg: ‘Holistische aanpak en sense of excitement versterken de innovatiekracht’

Het afgelopen jaar hebben de deelnemers aan Waardigheid en trots gewerkt aan hun verandering. Projectleiders van de themagroepen komen in de tweede helft van januari bij elkaar om ervaringen en tussenresultaten te bespreken. Aansluitend op deze themabijeenkomsten kunnen de deelnemers zich laten inspireren tijdens een lunchsessie door een spraakmakende spreker.

Dinsdag 24 januari zette Philip Idenburg de zorg in een breder perspectief. ‘Het innovatievermogen in de zorg is veel te laag voor de vraagbehoefte in de toekomst’, opent Idenburg de lunchlezing. ‘We zitten te vast in de huidige paradigma’s.’

Radicale vernieuwing

Hij vervolgt: ‘Incrementele veranderingen zijn niet het antwoord op de toenemende zorgvraag. Radicale vernieuwing is nodig, en dat betekent echt op een andere manier gaan werken. Het lastige is dat we leven in een zorgsysteem waar de systeemwereld het “gewonnen” heeft van de leefwereld. Dat geldt voor de leefwereld van de cliënt maar ook van de zorgmedewerker. We kijken met z’n allen op een bepaalde manier naar de werkelijkheid. Oplossingen die uitgaan van een andere manier van denken worden daarom vaak niet bedacht, herkend of geaccepteerd.’

Idenburg illustreert zijn stelling met een casus over een grote bosbrand waarbij een aantal brandweermensen omkwam en slechts één van hen het vuur overleefde. ‘Hij overleefde omdat hij koos voor een atypische oplossing. Hij probeerde niet weg te komen door te gaan rennen – de meest voor de hand liggende oplossing, maar hij  stak zelf ook een vuur aan en wist zo een safe spot te creëren.’ Tragisch genoeg wist hij zijn collega’s niet te overtuigen van zijn oplossing. Idenburg trekt de parallel met innovatie in de zorg: ‘Het is niet alleen lastig innovatief te zijn; ook lukt het vaak niet anderen te overtuigen van de mogelijkheden die een innovatie biedt omdat deze een radicaal andere manier van denken vraagt.’

Holistische aanpak

‘We hebben een cultuurverandering nodig en een vertaling van nieuwe manieren van denken naar wat dat betekent voor het dagelijkse werk,’ brengt een van de deelnemers in. Zij vertelt over hoe zij en haar collega’s kunnen worstelen met het realiseren van veranderingen in het werk. ‘We weten waar we naar toe willen maar hoe er te komen is lastig en kost tijd. En tegen de tijd dat een verandering is doorgevoerd zijn er al weer nieuwe problemen.’

Idenburg ziet dit terug bij veel organisaties, dat er oplossingen worden bedacht voor problemen van nu maar niet voor de toekomst. Met als gevolg het gevoel voortdurend achter de feiten aan te lopen. Hij houdt het publiek voor om meer buiten de sector te kijken voor oplossingen, met een holistische blik: ‘Hoe ziet de wereld en behoefte van een oudere er werkelijk uit? Wat beïnvloedt zijn of haar gezondheid en gevoel van welbevinden? Dat gaat veel verder dan de huidige “zorgbril” waarbij het maximaal haalbare een combinatie van cure en care lijkt.’

Idenburg ziet hoe dit het innovatief denken belemmert. Holistisch kijken en vanuit de “positieve gezondheid bril” van Machteld Huber betekent nadrukkelijk ook zien hoe andere dan formele zorgaanbieders een rol kunnen spelen in het bevorderen van gezondheid en welbevinden van kwetsbare ouderen. Een zorgaanbieder moet de eigen rol zien in het totaal van deze invloedssferen. ‘Een echt brede blik en oprechte samenwerking met alle betrokken partijen, een “coalition of the willing” sluiten en samen aan de slag gaan om iets moois te creëren’, vat Idenburg zijn pleidooi voor een holistische aanpak samen. Hij ziet hiervoor ook een persoonlijke uitdaging voor mensen in de zorg: ‘Als je geen connectie hebt met je eigen spiritualiteit, hoe kan je de ander dan zien als compleet mens, met naast mogelijk fysieke en mentale gebreken ook spirituele behoeften, juist in hun laatste levensfase.’

click to tweet Philip Idenburg: ‘Een coalition of the willing sluiten en samen aan de slag gaan om iets mooist te creëren.’

Sense of excitement

Een aantal aanwezigen ervaart dat administratieve processen vandaag de dag zo complex zijn dat nauwelijks te overzien is wat de consequenties zijn van iets loslaten of veranderen. ‘We lopen vast in het systeem dat we zelf hebben bedacht.’ Men stuit op cynisme bij pogingen te experimenteren met vernieuwingen.

‘Achter het cynisme zit vaak wel degelijk de behoefte en wil tot veranderen’, vindt Idenburg. ‘Innoveren vanuit een sense of excitement in plaats een gevoel van crisis werkt beter. Bovendien is alles wat nodig is beschikbaar: de technologie, domotica. Maar het innovatievermogen van de Nederlandse zorgsector kan wel hoger.’ Ter inspiratie toont Idenburg een filmpje over Mercy Virtual, een ziekenhuis in de VS zonder wachtkamers, ziekenhuisbedden of patiënten maar mét honderden medische professionals die zorg op afstand leveren aan onder andere chronisch zieke patiënten en ouderen met multimorbiditeit:

Bevlogen vertelt Idenburg over het voorbeeld van een hoogbejaarde dame die, na een vreselijk jaar met 13 ziekenhuisopnames, de laatste 9 maanden van haar leven door deze innovatieve zorg op afstand van Mercy Virtual thuis kon blijven wonen en sterven, op de manier die het haar paste. Een mooi voorbeeld van hoe een holistische aanpak en een sense of excitement de innovatiekracht versterkt. ‘Het gaat hierbij om beide’, zegt Idenburg: ‘Naast de kwaliteit van leven van de cliënt ook de zorg veel doelmatiger maken en daarmee de toegankelijkheid naar de toekomst garanderen.’

Over Philip Idenburg

Philip Idenburg is partner bij advies- en innovatiebureau BeBright dat organisaties in het sociaal domein helpt bij het versterken van innovatiekracht en het inrichten van innovatieprocessen. Idenburg is onder andere co-writer van het bekende ‘Diagnose 2025’, over de toekomst van de Nederlandse gezondheidszorg’ en de recent verschenen gratis publicatie ‘Zorgenablers’ over de technologische ontwikkelingen in de gezondheidszorg.

Verslag door Annemarie Kornman

Meer weten


Geplaatst op: 30 januari 2017
Laatst gewijzigd op: 20 februari 2017