Toezichthoudende domotica: zorgorganisatie eerst aan zet, dan de leverancier

TanteLouise (2.200 medewerkers, 2.650 cliënten) wil toonaangevend zijn in zorginnovaties, vertelt bestuurder Jan-Kees van Wijnen. Al sinds 2011 zet de Brabantse zorgorganisatie daarom toezichthoudende domotica in. Het begon met detectielussen in de vloer van een bejaardentehuis om bewoners maximale bewegingsvrijheid én veiligheid te bieden. TanteLouise was ook een van de eerste zorgorganisaties in Nederland die gebruikmaakte van bedsensoren. Inmiddels worden op alle vijftien locaties van tanteLouise verschillende vormen van toezichthoudende domotica ingezet.

Aan welke eisen moet domotica voldoen voordat jullie tot aanschaf overgaan?

Kees over hoe zij hun eisen opstellen: ‘Wij hanteren hiervoor het zogenoemde "Pains-and-Gainsmodel". We kijken waar de cliënt of medewerker last van heeft en waar we winst kunnen behalen. Voor ons moet een innovatie de kwaliteit van zorg of leven verbeteren, medewerkers tijd besparen én zorgkosten verlagen. Als niet aan alle drie voorwaarden wordt voldaan, zijn we niet geïnteresseerd.’

‘Een voorbeeld: we gebruiken bedsensoren om te kijken of bewoners ’s nachts rustig slapen en om de ochtendzorg af te stemmen op hun ritme. Dat is niet alleen voor de cliënten prettiger, maar ook voor de medewerkers. De sensoren hebben de werkdruk ’s nachts enorm verlaagd. En omdat we het aantal nachtdiensten kunnen verminderen, besparen we ook nog eens kosten.’

Doen jullie zaken met één domoticaleverancier?

‘Wij werken met een type leverancier, genaamd "system integrator",’ legt Kees uit. ‘Zo'n leverancier kan een totaalpakket aan domotica leveren. Bij iedere nieuwbouw of verbouwing beginnen we met een visie. Hoe moet de zorg er op deze locatie uitzien? We onderzoeken daarbij ook wat de behoeften van onze cliënten zijn. Vervolgens bepalen we welke technologie aansluit bij onze visie en bij die behoeften. Daarna bekijken we samen met de system integrator welke technologie beschikbaar is en welke het beste past.’

Kees vervolgt: ‘Om een goede gesprekspartner voor de leverancier te zijn, hebben we vier innovatieadviseurs in dienst. Zij volgen technologische ontwikkelingen op de voet en laten zich niets aanpraten door leveranciers. Je moet als zorgorganisatie kennis van zaken hebben. Anders ben je onvoldoende op de hoogte van wat er technisch allemaal mogelijk is en geloof je misschien de gouden bergen die leveranciers soms beloven. De vier innovatieadviseurs en onze manager ICT, innovatie & projecten zijn ook nauw betrokken bij het up-to-date houden van onze domotica.’

Hoe betrekken jullie medewerkers bij de aanschaf van domotica?

‘Heel actief. Dat doen we bijvoorbeeld via pitchevents. Daar kunnen zij hun problemen pitchen waarna onderwijsinstellingen en bedrijven meedenken over mogelijke oplossingen. Ook vragen we zorgmedewerkers expliciet om problemen en ideeën aan te dragen.’

Voor leveranciers van domotica organiseren jullie een 'omgekeerde klantdag'. Wat houdt deze dag in?  

‘We nodigen al onze technische partners uit en leggen tijdens de omgekeerde klantdag uit hoe wij de toekomst van de zorg zien. De laatste keer hebben we met AI een filmpje gemaakt hoe de zorgprofessional in de toekomst werkt. Vervolgens zeggen we tegen onze leveranciers: "als dit het toekomstbeeld is, welke technologie kunnen jullie hiervoor bieden of ontwikkelen?".'

Wat heeft deze dag jullie opgeleverd?

‘De grootste winst van de omgekeerde klantdag is dat de aanschaf van domotica veel meer een samenspel is geworden. Leveranciers stellen ons nu vaker vragen in plaats van dat zij hun aanbod pushen. Daarnaast heeft het ons nieuwe inzichten opgeleverd. We kijken nu of we de data van onze bedsensoren en onze heupairbags aan elkaar kunnen koppelen. Daarmee willen we valrisico’s beter in kaart brengen en zorgvragen als gevolg van valincidenten voorkomen.’ 

Maar dat is niet het enige, vertelt Kees. ‘De omgekeerde klantdag heeft er ook toe geleid dat we samen met een Belgische start-up op basis van AI een virtuele collega hebben ontwikkeld. Geen toezichthoudende domotica, maar wel erg handig: een zorgmedewerker hoeft hierdoor niet meer te zoeken in dossiers, maar kan via spraak eenvoudig informatie opvragen. De volgende stap is dat de virtuele collega taken overneemt en de medewerker via spraak bijvoorbeeld incontinentiemateriaal kan bestellen. Daar werken we nu aan.’

Wat is je tip voor andere zorgorganisaties?

‘Ik hoor zorgorganisaties soms zeggen dat zij geen geld hebben voor zorginnovaties. Mijn stelling is dat er altijd geld voor innovaties beschikbaar is, zolang je maar een business case maakt. Innovaties moeten namelijk geld opleveren. Wij kijken bij elke innovatie: kunnen we hiermee met dezelfde mensen meer zorg doen of zwaardere zorg doen? Of kunnen we met minder mensen dezelfde zorg verlenen? Innoveren om te innoveren maakt de zorg alleen maar duurder.’ 

Als laatste deelt Kees nog een tip. ‘Mijn oproep aan zorgorganisaties is: ga met innovatie aan de slag. Er is een schat aan informatie beschikbaar bij organisaties als Vilans en Anders Werken in de Zorg. Alleen door te innoveren kunnen we de kwaliteit van zorg duurzaam overeind houden.’