Van zorgen voor naar ondersteunen: hoe De Wever ouderen meer regie geeft
Gepubliceerd op:
Mensen ondersteunen, zodat ze zoveel mogelijk in hun kracht komen te staan, in plaats van vanzelfsprekend verzorgen. Dat had ouderenzorgorganisatie De Wever in 2022 voor ogen toen ze startten met reablement in de wijkzorg. Daarna zetten ze dat door naar de intramurale zorg. Multidisciplinaire samenwerking is belangrijk in dit proces, volgens de organisatie. Net als een goed programma als houvast en betrokken managers.
Een mooi voorbeeld van wat werken volgens reablement in de praktijk kan betekenen, gaat over een meneer die vanuit een andere woonplaats bij De Wever kwam. Hij was gewend om elke dag zorg te krijgen van het wijkteam. Uit gesprekken met zorgverleners van De Wever bleek dat hij het eigenlijk verschrikkelijk vond dat er elke dag iemand langskwam. Hij wilde ook wel eens uitslapen. Of ontbijten zonder gebonden te zijn aan tijd.
‘Vervolgens hebben we samen bekeken wat haalbaar is voor deze meneer’, vertelt Marjo van Gils, ergotherapeut en coach reablement bij De Wever. ‘We hebben de fysiotherapeut ingeschakeld omdat meneer kampte met balansproblemen. En we hebben bekeken of hij zelf zijn medicatie in kon nemen. Uiteindelijk had deze meneer niet meer iedere dag zorg nodig, maar alleen ondersteuning bij 2 douchemomenten per week.’
Langer Actief Thuis
Ouderenzorgorganisatie De Wever begon in 2022 met reablement. De organisatie werd benaderd door Elly Branderhorst, ergotherapeut bij Mijzo, die onderzoek deed naar Langer Actief Thuis. Dat is een programma waarbij gewerkt wordt vanuit het gedachtegoed van reablement. Voor De Wever sloot deze aanpak aan bij een ontwikkeling die al binnen de organisatie speelde. ‘We waren voorheen al van plan om hiermee te starten’, licht Marjo toe. ‘De aanpak paste goed bij de visie die we zelf al hadden beschreven. We hebben het Langer Actief Thuis-programma aangegrepen om consequenter en gestructureerder met reablement te gaan werken.’
Om op een ander niveau met de cliënt in gesprek te gaan, hebben we bijvoorbeeld ingezet op motiverende gespreksvoering.
Marjo van Gils, ergotherapeut en coach reablement
Goed handvat
Het Langer Actief Thuis-programma duurt 12 weken en bestaat uit duidelijke stappen. Het begint bij De Wever met een intakegesprek tussen de wijkverpleegkundige, de ergotherapeut en de cliënt. Niet de zorgvraag staat daarbij voorop, maar de vraag wie iemand is, waar hij blij van wordt en graag doet en wat hij zelf weer wil kunnen. Dat betekent kijken naar de totale daginvulling.
‘Om op een ander niveau met de cliënt in gesprek te gaan, hebben we bijvoorbeeld sterker ingezet op motiverende gespreksvoering’, geeft Marjo aan. Op basis van de gesprekken spreken ze doelen af en bepalen ze welke ondersteuning nodig is. Waar nodig sluiten andere professionals aan, zoals een fysiotherapeut, diëtist of psycholoog. Die gestructureerde werkwijze is een goed handvat waar je je als organisatie aan kunt vasthouden, vindt Marjo. ‘Voor het team is het fijn om te weten: wat moet ik doen, waar zit ik nu in het proces?’
Toepassen van reablement
Waardigheid en trots voor de toekomst deelt kennis over toekomstbestendige verpleegzorg en ondersteunt zorgorganisaties om deze toe te passen. In een inspiratiereeks lichten we verschillende organisaties uit die al goed op weg zijn met reablement. Hoe hebben zij reablement ingevoerd? Waar lopen zij tegenaan? Hoe hebben ze dit opgelost? Welke resultaten zijn behaald?
Benieuwd naar hun verhalen? Bekijk de inspiratiereeks over toepassen van reablement.
Multidisciplinaire aanpak
Reablement vraagt om goede afstemming tussen verschillende professionals; een multidisciplinaire aanpak is essentieel. Marjo: ‘Die behandelaren waren voorheen natuurlijk ook al betrokken. Maar de samenwerking is gestructureerder geworden. We houden regelmatig een multidisciplinair overleg en het gevoel van samen optrekken is sterker geworden. We sparren ook veel meer over onze rol in het proces. Eerder zagen we elkaar wat minder. Daardoor sloten we niet altijd op elkaar aan en werkten we soms op een ander niveau.’
Manager als aanjager van verandering
Weerstand bij cliënten kwam Marjo nauwelijks tegen. ‘In het eerste gesprek vaak nog wel. Maar in de vervolggesprekken geven ze vaak aan dat ze deze aanpak prettiger vinden. Omdat zij het bijvoorbeeld fijn vinden om weer zelf boodschappen te kunnen doen.’
Bij medewerkers ligt dat soms anders. Een nieuwe manier van werken vraagt om begeleiding en blijvende aandacht. Volgens Anneclair Griffioen, manager behandeling en expertise bij De Wever, speelt de manager daarbij een cruciale rol. ‘Dat de manager achter de nieuwe werkwijze staat, is echt nodig om de motor te laten draaien in een team. Sommigen teamleden zijn meteen enthousiast maar anderen moeten op weg geholpen worden om het roer om te gooien. De taak van de manager is om de teams op te zoeken. En om het onderwerp iedere keer weer te agenderen in bijvoorbeeld teamoverleggen. Zo kunnen medewerkers erop reflecteren en eventueel verbeteringen doorvoeren.’
Reablement in intramurale zorg
De implementatie van de nieuwe werkwijze in de wijkzorg was uiteindelijk zo succesvol dat De Wever het aandurfde om reablement ook in de intramurale zorg en de kortdurende zorg te introduceren. Deze zorgdomeinen konden putten uit de ervaringen van de wijkzorg. Maar op sommige punten zijn er verschillen. ‘In de intramurale zorg kijk je bijvoorbeeld meer naar een zinvolle daginvulling en doen we als behandelaren eerder een stapje terug’, legt Marjo uit. ‘Vaak doen we meer een beroep op welzijnsmedewerkers of de geestelijk verzorger. Want waarom zou je iemand continu naar de fysiotherapie sturen als je weet dat er weinig progressie mogelijk is? Kan iemand dan niet beter iets gaan doen waar hij energie van krijgt en van opbloeit?’
Om de motor te laten draaien in een team is het echt nodig dat de manager achter de nieuwe werkwijze staat.
Anneclair Griffioen, manager behandeling en expertise
Uitdagingen
Ook in de intramurale zorg was te zien dat medewerkers voldoening haalden uit (kleine) successen bij cliënten. Natuurlijk waren er ook uitdagingen en verliep niet altijd alles op rolletjes. ‘Je komt ook op locaties waar de manager zegt: “Het spreekt me niet aan.” Of: “Ik heb al zoveel te doen, dit kan er niet meer bij”’, vertelt Anneclair. ‘En als je bijvoorbeeld wat minder personeel op een afdeling hebt, dan zie je dat medewerkers kunnen terugvallen in hun oude gedrag. Zeker als ze nog niet lang bezig zijn met het programma en het nog niet geborgd is. Een team moet wel voldoende op orde zijn om deze stappen te kunnen maken.’
Iedereen meenemen in reablement
Als laatste tip geven Marjo en Anneclair mee dat het belangrijk is om niet alleen de zorgmedewerkers maar iedereen mee te nemen in het gedachtegoed van reablement. Anneclair: ‘Ik hoorde laatst van iemand van de facilitaire dienst dat hij een cliënt een beetje wiebelig uit de lift zag komen. Normaal gesproken zou ze gezegd hebben: “Kom maar, ik neem u even bij de arm.” Nu vroeg ze wat hij zelf wilde en toen antwoordde deze meneer: “Nee, dank u, ik hoef geen hulp. Ik moet alleen even mijn evenwicht terugvinden.”’
Ondersteunen voor eigen regie
Voor De Wever laat dit voorbeeld zien waar reablement uiteindelijk om draait. Niet automatisch taken overnemen, maar cliënten ondersteunen om zoveel mogelijk zelf de regie te houden. Dat vraagt om een andere manier van kijken en handelen van de hele organisatie. Pas wanneer iedereen vanuit diezelfde gedachte werkt, krijgen cliënten daadwerkelijk de ruimte om zo zelfstandig mogelijk te blijven leven.
Wil je lezen over de ervaringen van zorgprofessionals met reablement? Bekijk dan de portretreeks reablement.
