ToekomstDriehoek
Gepubliceerd op: 23-06-2024
Laatst bijgewerkt op: 11-02-2026
De toekomst ligt niet helemaal open, er zijn al kaders en invloeden die richting geven. De toekomst ontstaat door de combinatie van je visie als organisatie, de ontwikkelingen in de samenleving om je heen en hoe jouw organisatie nu is. Met de werkvorm ToekomstDriehoek maak je deze drie dingen duidelijk. Je kijkt of je plannen haalbaar zijn en ontdekt waar je aan kunt werken om je gewenste toekomst dichterbij te brengen.
In het kort
Type tool
Hulpmateriaal
Voor wie
Zorgbestuurders, Zorgmanagers, Leidinggevenden
Cliëntgroep
Ouderen
Soort kennis
Praktijk
Ontwikkelaar
Waardigheid en trots voor de toekomst
Met de werkvorm ToekomstDriehoek vul je een driehoek met krachten die van invloed zijn op je organisatie. Het belangrijkste doel is niet de invulling van de hoeken, maar wat er ontstaat in het midden van de driehoek: de ‘plausibele toekomst’. Dit is de toekomst die zich waarschijnlijk zal ontvouwen door de druk van de drie krachten in de hoeken.
Wat levert het op?
- Een helder, gezamenlijk beeld van de toekomst: de werkvorm helpt om het krachtenveld rond je organisatie visueel te maken.
- Reality-check van je visie: je ziet direct of jullie droombeeld realistisch is, met de huidige ballast en trends.
- Concrete aanknopingspunten: je ontdekt waar je interventies moet plegen. Moeten we barrières uit het verleden afbreken? Of moeten we het toekomstbeeld aantrekkelijker maken?
- Gezamenlijke taal: het maakt de spanning tussen 'willen' (toekomst) en 'kunnen' (heden en verleden) bespreekbaar en hanteerbaar.
Zet de ToekomstDriehoek in wanneer je als team of organisatie een plausibele toekomst in kaart wil brengen. Het helpt je te analyseren hoe haalbaar jullie visie eigenlijk is en welke strategische knoppen je moet bedienen om daar te komen.
Je brengt het speelveld in kaart door drie concurrerende krachten te analyseren die constant aan jullie organisatie trekken.
Wat vraagt het van jullie als organisatie?
- Tijd: reken op 90-120 minuten.
- Deelnemers: een diverse groep is essentieel: strategen, werkvloer, cliënten of ervaringsdeskundigen. Iedereen ervaart barrières of kansen anders vanuit zijn eigen rol.
- Materiaal: drie grote vellen papier of een groot canvas met de driehoek en voldoende post-its.
- Facilitator: iemand die de groep uitdaagt om de blik naar buiten te richten, verder dan de interne organisatie en die de spanning tussen de hoeken zichtbaar maakt.
- Denkwijze: het vermogen om 'toekomstbewust' te kijken. Je erkent dat de toekomst niet iets is wat je zomaar kiest, maar iets dat je vormgeeft door te navigeren tussen historie, trends en visie.
De ToekomstDriehoek is een bewerking van een werkvorm van Sohail Inayatullah. De originele werkvorm vind je in het artikel Causal Layered Analysis: A Four-Level Approach to Alternative Futures (Inayatullah, 2017).
Soort kennis
Praktijk
Op een groot vel teken je een driehoek. Samen vul je de hoeken met post-its.
Je onderzoekt de volgende drie dimensies:
- Barrières uit het verleden
Wat houdt ons tegen? Dit zijn de diepgewortelde structuren, bureaucratie en de ‘zo doen we dat hier’-mentaliteit. Deze ballast vertraagt verandering. - Versnelling vanuit het heden
Welke trends duwen ons nu vooruit? Denk aan ontwikkelingen die actie afdwingen, zoals demografische krimp, nieuwe technologieën, wetgeving of personeelstekorten. - Kansen voor de toekomst
Waar willen we naartoe? Dit is de aantrekkingskracht van de gewenste toekomst. Het zijn de visies, dromen en nieuwe mogelijkheden die energie geven en ons een richting op trekken.
Wint het gewicht van het verleden het van de trekkracht van de toekomst? Of duwen de trends van het heden jullie een kant op die je eigenlijk niet wil?
