3-Horizonnenmodel
Gepubliceerd op: 08-05-2025
Laatst bijgewerkt op: 18-12-2025
Je herkent het vast: de waan van de dag slokt alle aandacht op, terwijl je wilt bouwen aan een toekomstbestendige organisatie. De werkvorm 3-Horizonnenmodel helpt je om een gezamenlijke taal en visie te ontwikkelen. Je komt erachter waar jullie als team of organisatie nu staan en waar jullie naartoe willen.
In het kort
Type tool
Methode
Voor wie
Stafmedewerkers, Zorgbestuurders
Cliëntgroep
Ouderen
Soort kennis
Praktijk
Het 3-Horizonnenmodel is een werkvorm waarmee je een strategische dialoog kunt aangaan. Je gebruikt een stappenplan om ermee te werken. Deze werkvorm zorgt voor een gedeeld visueel overzicht van jullie volledige portfolio van activiteiten en ambities. Daarmee krijg je een gemeenschappelijk vertrekpunt voor elke strategische discussie.
- Deze werkvorm maakt inzichtelijk of het onderhouden van het heden en het bouwen aan de toekomst in balans zijn. Het maakt helder waar jullie tijd, geld en energie daadwerkelijk naartoe gaan.
- Je komt tot een gemeenschappelijke taal voor veranderen en vernieuwen. Het team leert onderscheid te maken tussen verbeteren, vernieuwen en radicaal vernieuwen. Dit leidt tot scherpere en meer gefocuste gesprekken.
- Door de sessie krijg je aanknopingspunten voor actie. Je komt erachter:
- welke Horizon 1-activiteiten je misschien moet afbouwen;
- welke Horizon 2-experimenten meer aandacht verdienen;
- hoe je de Horizon 3-visie concreter maakt voor de volgende stappen.
Zet het 3-Horizonnenmodel in:
- bij de start van een strategietraject;
- bij het evalueren van jullie projectenportfolio: beantwoorden de losse initiatieven wel aan de ambitie die jullie hebben?
- om het gesprek over de toekomst concreet en productief te maken.
Het stappenplan ‘3-Horizonnenmodel stap voor stap’ leidt je stapsgewijs door de werkwijze. Je vindt dit bij de Downloads.
De werkwijze in het kort
Samen met je team teken je op een groot vel de drie overlappende curven van het model. Of gebruik het 3-Horizonnenmodel dat bij de Downloads staat. Elke curve staat voor een ‘horizon’: een manier van kijken naar en werken aan de toekomst. Vervolgens breng je met post-its jullie huidige projecten, activiteiten en ambities in kaart en plaats je deze op de juiste horizon.
De drie horizonnen vertegenwoordigen verschillende manieren van veranderen:
- Horizon 1 Verbeteren. Focus: De zorg van vandaag. Optimaliseren en efficiënter maken van wat wel al doen. Dit is ‘business as usual’.
- Horizon 2 Vernieuwen. Focus: De overgang. Experimenteren met nieuwe aanpakken, inspelen op kansen en de brug slaan naar de toekomst of pijn verzachten.
- Horizon 3 Radicale vernieuwing. Focus: De wereld van morgen. Een fundamenteel andere, toekomstbestendige visie realiseren waarin behoeften anders worden vervuld.
Nadat je alles in kaart hebt gebracht, volgt het belangrijkste onderdeel: een strategische dialoog. De verdeling van de post-its is het uitgangspunt. Centrale vragen:
- Past de verdeling van onze inspanningen bij onze ambitie?
- Welke initiatieven houden vooral het oude systeem in stand en welke bouwen echt aan de toekomst?
- Waar zitten de gaten die we moeten opvullen om onze visie te realiseren?
Dit proces maakt de vaak onzichtbare spanning tussen het heden en de toekomst tastbaar en bespreekbaar.
Voor deze werkvorm heb je nodig:
- Tijd: reken op 90-120 minuten, afhankelijk van de groepsgrootte en de diepgang van het gesprek.
- Mensen: een diverse groep deelnemers die het vraagstuk vanuit verschillende rollen benaderen, zoals strategen, managers en zorgprofessionals. De kracht zit in het samenbrengen van het visionaire (Horizon 3) en het operationele (Horizon 1) perspectief.
- Materiaal: een groot vel of whiteboard, post-its en stiften.
- Facilitator: iemand die het proces bewaakt, de juiste vragen stelt en een veilige sfeer creëert. Dit is cruciaal, omdat de uitkomsten soms confronterend zijn.
- Denkwijze: strategische eerlijkheid. De bereidheid om onder ogen te zien dat de huidige projecten misschien niet leiden tot de gewenste toekomst. Het vraagt moed om bestaande zekerheden los te laten en nieuwsgierigheid om nieuwe mogelijkheden te verkennen.
Het 3-Horizonnenmodel hoort bij het ToekomstKompas.
