Tips voor troost en rouwverwerking in het verpleeghuis

In het verpleeghuis krijg je vaak te maken met het verlies van bewoners, zeker ook door corona. Dit overzicht van praktische hulpmiddelen en praktijkvoorbeelden kan jij als zorgmedewerker gebruiken ter ondersteuning van je eigen rouwproces en/of dat van je collega’s. We hopen dat je steun kan vinden in de wetenschappelijke publicaties over rouwen en verlies, de ervaringsverhalen van andere zorgmedewerkers, praktische tools, ideeën voor herdenkingsdiensten en andere middelen om troost uit te halen. Bekijk wat voor jou goed werkt!

Er is geen recept voor goed rouwen en troost bieden, want: ‘Verdriet is als een vingerafdruk: voor iedereen herkenbaar en toch zijn er geen twee vingerafdrukken gelijk’  (Manu Keirse, klinisch psycholoog en specialist in het omgaan met verlies en verdriet).

Herkenning en erkenning

Iemand in rouw beweegt zich tussen bezig zijn met het verlies en gericht zijn op herstel. In een poging om tot een nieuwe balans te komen. Hoe die slingerbeweging eruitziet verschilt van persoon tot persoon. Herkenning en erkenning van die bewegingen in jouw team en bij bewoners is dus cruciaal voor het bieden van troost na een betekenisvol verlies van bewoners. Als we elkaar als collega’s en de bewoners zo kunnen ondersteunen, dan wordt de weg geopend naar hernieuwde betekenisvolle verbindingen. En een nieuwe balans in het leven en werken in het verpleeghuis, waarin het verlies van bewoners een plaats heeft gekregen.

Door: Rinske Boomstra – Senior adviseur Vilans en als medisch antropoloog gespecialiseerd in rouw-, verlies- en zingevingsprocessen.

Hulpmiddelen en tools

Ik mis je: hulpmiddelen die troost kunnen bieden

Op deze website vind je artikelen, liederen, gedichten en documentaires over rouw en troost. Kijk bijvoorbeeld een aflevering van ‘Ik mis je’ met collega’s en bespreek achteraf wat troost kan bieden.

Free Learning over rouwen tijdens corona

Rouw is een grote opgave, die moeilijker wordt als de omstandigheden tegen zitten. Dat kan leiden tot gevoelens van machteloosheid en tekortschieten, en kan ervoor zorgen dat je niet goed kan rouwen. Hoe herken je dat bij jezelf, bij collega’s en nabestaanden? Wat kun je doen? In deze Free Learning-module word je door deze materie heen geholpen aan de hand van 19 vragen, films en feedback.

Toolbox: Suggesties voor vormen van afscheid en herdenken

Deze toolbox geeft inspiratie en concrete handreikingen om herdenken en verlies in jullie organisatie vorm te geven . 24 ideeën zijn uitgewerkt zoals: wat doe je met de kamer na het overlijden? Hoe organiseer je een afscheidsbijeenkomst? En hoe richt je een herinneringskastje in? 

Kenniscentrum Traumatische Rouw

Het ARQ Kenniscentrum Traumatische Rouw (AKTR) is een kennis- en informatiecentrum gericht op het verbeteren van kwaliteit, wetenschappelijke onderbouwing en verspreiding van psychosociale hulp na verlies. Je kan hier ook terecht voor vragen over hulp bij Rouw of de blogs lezen van Geert Smid (bijzonder hoogleraar ‘Psychotrauma, verlies en rouw na rampen en geweld’).

Anders rouwen kaartspel 

Anders Rouwen is een kaartspel om op een andere manier naar het rouwproces te leren kijken. Door de vragen op de kaarten te beantwoorden en op te schrijven ontstaat er een soort dagboekje dat jou helpt om te ontdekken wat jou zou helpen in het rouwproces. De kaarten kunnen ook in gezelschap gebruikt worden om gesprekken op gang te brengen. 

Podcast: tips om te troosten

In deze aflevering van De Podcast Psycholoog spreekt Marissa van der Sluis met Riekje Boswijk-Hummel, auteur van het boek “Troost”. Samen gaan ze op zoek naar het antwoord op de vraag: hoe troost je nu eigenlijk? Erg handig om je collega’s een hart onder de riem te steken.

Teamreflectietool

Stress en rouw in een abnormale situatie is niet vreemd. Door het inzetten van teamreflectie kunnen medewerkers in een zo vroeg mogelijk stadium ondersteunen om gezond te blijven.

Praktijkvoorbeelden en inspiratie

Digitale herdenkingsdienst

Miranda Tiecken is Teammanager bij De Meulenbeek en vertelt over hun herdenkingsdienst:
‘Ook binnen De Meulenbeek, Azora te Ulft hebben medewerkers en naasten te kampen gehad met het overlijden van bewoners in deze bizarre tijd. Helaas konden medewerkers niet naar een uitvaart en was het ook een vreemde manier om nabestaanden gedag te zeggen. Om toch op een waardige manier afscheid te kunnen nemen en familieleden woorden van troost te kunnen bieden, hebben we een digitale herdenkingsdienst georganiseerd. Hier werden liederen, gedichten en herinneringen door medewerkers gedeeld. Naasten hebben een USB-stick ontvangen met de dienst er op en een kaars die we tijdens de dienst hebben gebrand. We hebben veel mooie en warme reacties van nabestaanden en medewerkers gehad op deze manier van herdenken. Samen hebben we onze bewoners ondanks de beperkingen toch een bijzonder plekje kunnen geven.’

Bloemenhart voor het herdenken van coronadoden

Recht voor zorgcentrum Blanckenborg in Blijham zijn plantjes gepoot in de vorm van een hart. Het is een eerbetoon aan de bewoners die zijn overleden aan de gevolgen van het coronavirus.

Herdenking- en stilteruimte WZH

Bij Woonzorgcentra Haaglanden hebben ze een stiltecentrum om te herdenken gemaakt. Elk zwevend lichtje staat voor een overleden bewoner, met een kaartje met naam.

Ook heeft WZH een Infographic gemaakt over betekenisvol contact. Het geeft tips om even stil te staan bij jezelf en hoe je een rustmomentje pakt. Zo kom je ook weer beter in contact met een ander.

Luister naar een troostgevend lied

Roos van der Baan (17 jaar) heeft een lied opgenomen voor oma, die helaas kortgeleden is overleden aan dementie. Het is een cover van ‘Dat Ik Je Mis’. Met dit nummer wil ze graag meer aandacht geven aan deze vreselijke ziekte en de gevolgen ervan. Het nummer is erg emotioneel en passend bij het verdriet en de pijn, die veel mensen mee hebben moeten maken of nu mee moeten maken. Hopelijk geeft het jou en je team ook troost!

Truus Teunissen kon troost vinden in een foto-opdracht die ze samen met een vriendin deed. Dertig dagen lang maakten ze elke dag een foto over een vooraf vastgesteld thema. Ze stuurden die foto’s naar elkaar en vertelden erbij waarom ze die hadden gemaakt en wat ze voor ons betekenen.

Verhalen die erkenning en troost bieden

Rouwen als verzorgende: wanneer een bewoner overlijdt

Verhaal van Sigrid Starremens over bewoners die overlijden en dat dat er erg in kan hakken. Zeker als je er erg close mee was. Hoe ga je daarmee om?

Rake verhalen van geestelijk verzorger

Twee aangrijpende verhalen van geestelijk verzorger Janneke Bregman, die ze heeft geschreven voor zorgmedewerkers. Ze geeft de dilemma’s weer van een periode waarin je veel bewoners verliest. De verhalen kunnen herkenning en troost bieden.

Meer weten

Geplaatst op: 30 juni 2021
Laatst gewijzigd op: 29 juli 2021