René Kamphuis (TMZ): ‘Kwaliteitskader gaat terug naar de bedoeling’

‘Aansluiten op wat de cliënt wil en terug naar de bedoeling – dáár gaat het om.’ René Kamphuis van TriviumMeulenbeltZorg (TMZ) leest het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg als een document dat terug gaat op de bedoeling van de zorg. ‘Misschien is het wat veel tekst, maar dát staat er. Beter aansluiten op de wens van de cliënt zonder de basis van veilige zorg los te laten. Hoe je het Kwaliteitskader vervolgens vertaalt, ligt aan hoe veel lef je als organisatie hebt. Want sommige dingen doe je op je eigen manier.’

René Kamphuis, kwaliteitsadviseur TMZ
‘Het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg gaat terug naar de bedoeling van de zorg. Misschien is het wat veel tekst, maar dát staat er. Beter aansluiten op de wens van de cliënt zonder de basis van veilige zorg los te laten’

Margje Mahler van het Zorginstituut Nederland deelt de mening van Kamphuis. Op de informatiebijeenkomst over het Kwaliteitskader in Almelo legt ze bevlogen uit dat het van cruciaal belang is voor organisaties om hun eigen invulling te geven aan het landelijke Kwaliteitskader. “Het kader biedt veel ruimte, pak die ook. Als er staat ‘aandacht hebben voor intimiteit’ dan wil dat niet zeggen dat alle verpleeghuizen een lijstje moeten gaan maken op dat punt. Er staat niet meer dan er staat. Het gaat erom dat je uitlegt wat je doet. Vrijheid en verantwoordelijkheid horen bij elkaar.”

Open en leergierig

Vandaag aan TMZ de taak uit te leggen wat men precies doet op kwaliteitsgebied en waarom. De middelgrote zorgorganisatie in Oost-Nederland heeft er bewust voor gekozen de functie ‘kwaliteitsadviseur’ bij twee mensen neer te leggen, medewerkers die daarnaast ook als zorgprofessional werken. Geen ivoren toren, maar open ogen. Kwaliteitsadviseur René Kamphuis staat als wijkverpleegkundige dus ook zelf ‘in de modder’.

Het kwaliteitsbeleid bij TMZ terug zie je onder andere terug in:

  • Teams voor persoonlijke zorg’: vanuit het hele netwerk en alle disciplines rond de klant leer je hem zo goed mogelijk kennen en bied je samen optimale zorg;
  • Transmurale zorgketens op het gebied van COPD-, MS-, cardio-zorg etc.;
  • De serie ‘Ken ie mie nog?’ bij RTV Oost;
  • Ruime scholingsmogelijkheden en een leergierig klimaat.

In gesprek

Kamphuis: “In onze workshops ‘teams voor persoonlijke zorg’ geven we onze medewerkers mee om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid samen te werken, ieder vanuit zijn eigen rol of discipline. Natuurlijk is dat ‘eigenaarschap’ een mooi uitgangspunt voor goede zorg, maar soms kunnen collega’s tegen grenzen aanlopen of zelfs te ver gaan. Verantwoordelijkheid kent ook grenzen: moet je bijvoorbeeld wel naar de verjaardag van een cliënt gaan? Hoe zit het met de balans tussen persoonlijke betrokkenheid en professionele afstand? Dat is dan iets waarover je als team met elkaar in gesprek gaat.” Hij vertelt dat ook vrijwilligers steeds vaker actief deelnemen aan de teams voor persoonlijke zorg. Ook krijgen vrijwilligers bij TMZ regelmatig scholing aangeboden. René Kamphuis vindt dat de drempel voor vrijwilligers en mantelzorgers richting professionals zo laag mogelijk moet zijn: “De informatie die zij aandragen over cliënten en over hoe de zorg beter kan, is heel waardevol.”

Een vrijwilliger die actief is binnen een team voor persoonlijke zorg is Annemarie Evers. Ze stelt: “Op de locatie waar ik kom, lopen 275 vrijwilligers. Samen brengen wij per jaar dik 40.000 uur met de cliënten door. Als je al die vrijwilligers bijeen brengt, kunnen ze een waardevolle bijdrage leveren aan het kwaliteitsproces. Wij zien regelmatig dingen, die professionele zorgverleners misschien over het hoofd zouden kunnen zien.”

Terug naar de bedoeling

Annemarie Evers vertelt over de belevingskoffer die ze maakte voor ‘haar vrouwtje’, een mevrouw met dementie, geboren op Texel. Met de nodige creativiteit en heel beperkte middelen heeft ze van een ouderwetse koffer een manier gemaakt om de herinneringen van mevrouw weer tot leven te wekken. De kenmerkende rode vuurtoren, schelpen, zand, zeehondjes, schapen… overal is aan gedacht. Nu de koffer af is, gaat ze op gezette tijden in een stil hoekje zitten met mevrouw en maken ze samen zogenaamd de reis naar Texel.

“Ik heb me moeten laten informeren, want ik ken Texel niet”, lacht ze. “Maar inmiddels weet ik dat het water tussen Den Helder en Texel ‘Marsdiep’ heet. Als ik de koffer open doe, zeg ik tegen mevrouw: “Kijk, de vuurtoren. We gaan naar Texel. We zitten op de boot op het Marsdiep.” Mevrouw gaat helemaal met me mee, is opeens een ander mens. Ze praat. Terwijl ze dat haast nooit meer doet. “Pappa is boos op de schaapjes.” Het zand glijdt door haar handen, op haar jurk. Ze maakt weer iets mee, die paar minuten. En wanneer haar zoon dezelfde ‘reis’ met haar maakt, is het nóg mooier. Want hij kent details als straatnamen en weet waar ome Jo en tante Piet woonden. Ze hebben dan minutenlang een helder gesprek.” Kamphuis: “Om dit soort geluksmomenten gaat het.”

Ken ie mie nog?

Een ander voorbeeld van persoonsgerichte zorg passeert de revue, afkomstig van de regionale televisie. RTV Oost heeft samen met TMZ de achtdelige serie ‘Ken ie mie nog’ gemaakt over wonen en werken in een verpleeghuis. Een deel van een aflevering wordt vertoond, het thema is ‘intimiteit’. Als een mevrouw met dementie na drieënhalf jaar verpleeghuis haar man te logeren krijgt, hoe gaat dat dan? Kan dat, mag dat, wil ze dat eigenlijk wel? Zal ze het toelaten als hij wil knuffelen of ziet ze hem als een vreemde? De beelden laten goed zien dat intimiteit ook in deze levensfase voor cliënten en hun naasten van belang kan zijn. Aan de zorginstelling om te beoordelen of het in de praktijk ook kan en het vervolgens mogelijk te maken. Het team schat in dat mevrouw goed zal reageren op haar man naast zich in bed. Medewerkers maken haar kamer met zorg en aandacht gereed voor de logeernacht. Oog hebben voor persoonlijke wensen en daarnaar handelen – soms komt daar meer bij kijken dan men op de opleiding heeft geleerd.

Terugkijken
Kijk de achtdelige serie ‘Ken ie mie nog?’ terug via de website van RTV Oost

Maar wie bij TMZ werkt, weet dat hij blijft leren. “We scholen hier niet om te scholen, we stemmen het goed af op de behoeften op een bepaald vakgebied of afdeling.” Als voorbeeld noemt Kamphuis scholingsmodules rond onbegrepen gedrag, ook voor vrijwilligers. “Maar we kijken verder dan beroepsinhoudelijke scholing: persoonlijke ontwikkeling is ook van belang. Denk aan assertiviteit of omgaan met veranderingen. Het gaat niet om puntjes scoren. Het is enorm belangrijk om te blijven leren. We hebben gelukkig in het algemeen medewerkers die niet stilstaan. Die móeten niet leren, die wíllen leren.”

Interview door: Linda van Ingen

Meer weten

Geplaatst op: 26 mei 2017
Laatst gewijzigd op: 26 juli 2019