Kader Passende Zorg: Hoe maken we de zorg mensgericht, houdbaar en duurzaam?

Het Kader Passende Zorg dat begin juli naar de Tweede Kamer werd gestuurd, beschrijft de maatschappelijke opgaven, zoals: hoe houden we de zorg mensgericht, inclusief aandacht voor de gezondheidsverschillen. Plus: hoe zorgen we voor de houdbaarheid van de zorg (financieel en qua personeel) en duurzaamheid. Daarnaast is er ook een missie geformuleerd, namelijk: in 2040 draagt de zorg optimaal bij aan (samen)leven. Jan Kremer gaf leiding aan het schrijfteam van het Kader Passende Zorg en vertelt over de bedoeling ervan.

‘De beweging die de ouderenzorg moet maken is vergelijkbaar met de energietransitie. Passende zorg is nodig. Het is een mooie, ruime term die ons in staat stelt de zorg zo vorm te geven dat die past bij de grote taken die ons te doen staan.’ Aan het woord is Jan Kremer, hoogleraar patiëntgerichte innovatie aan het Radboudumc en lid van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving. Als speciaal gezant Passende Zorg bij het Zorginstituut Nederland gaf hij sinds eind 2021 leiding aan het schrijfteam van het Kader Passende Zorg, dat begin juli naar de Tweede Kamer werd gestuurd.

Kader Passende Zorg

Het Kader Passende Zorg werd opgesteld door het Zorginstituut Nederland in opdracht van het ministerie van VWS. Het kader beschrijft de gezamenlijke beweging van passende zorg en wat de overheid daarbij van iedereen verwacht. Daarmee vormt het de basis voor wat er in de zorg moet gebeuren, inclusief de daarover te sluiten akkoorden.

Deze sessie door Jan Kremer was onderdeel van het Waardigheid en trots-congres van 4 juli 2022.

Volgens Jan Kremer is de ouderenzorg al enige tijd in beweging en is dat hard nodig. En dat geldt voor de hele gezondheidszorg. ‘Zo is sprake van grote gezondheidsverschillen, maar wordt toch aan iedereen nog steeds dezelfde zorg geboden. Dat is iets om over na te denken’, zegt hij. ‘De patiënt is ook te veel een consument geworden. De belofte is: u heeft een probleem en wij gaan voor u zorgen. Maar kunnen we dat wel waarmaken?’

Anders samenleven

En er is meer om over na te denken. Zoals: hoe richten we onze leefomgeving in? Plus: moet voor elk gezondheidsprobleem een zorgantwoord worden bedacht? ‘Het leven is mooi, maar ook tragisch. We groeien, bloeien, takelen af en gaan dood. We maken allemaal dingen mee in onze gezondheid, maar moeten dat niet allemaal medicaliseren. Je kunt ook vanuit de samenleving vragen beantwoorden. Misschien moeten we anders omgaan met de tragiek van het leven en anders gaan samenleven.’ Ook de krapte op de arbeidsmarkt dwingt overheid en samenleving om op zoek te gaan naar een andere inrichting van de (ouderen)zorg. Kortom, verandering is onontkoombaar. Het Kader Passende Zorg wil de beweging van verandering die in gang is gezet, richten en stimuleren.

Jan Kremer in gesprek met minister Conny Helder op het kennisfestival van het Waardigheid en trots-congres

Agenda voor verandering

Bij passende zorg gaat het volgens Jan Kremer naast professionele en persoonlijke waarden, om maatschappelijke waarden. ‘Het blijkt heel moeilijk om het gedeelde belang centraal te stellen, we blijven vaak hangen in korte-termijn deelbelangen. In het Kader Passende Zorg staat dan ook dat het gaat om zorg die waarde toevoegt aan het (samen)leven van mensen, en aan de grote maatschappelijke opgaven aan de zorg. Hoe maken we de zorg mensgericht, houdbaar en duurzaam? Je kunt het zien als een soort agenda waarmee we aan de slag moeten.’

‘Passende zorg moet waarde toevoegen aan de gezondheid van mensen tegen proportionele inzet van middelen, personeel en grondstoffen.’

Jan Kremer

Samen doen, reflecteren en leren

‘De transitie naar passende zorg is een complexe opgave’, vervolgt hij. ‘Dat vergt een passievolle beweging met een gezamenlijke lerende aanpak. Daarin is de regierol weggelegd voor de overheid en werkt iedereen aan dezelfde missie. Regie op de opgaven, maar ruimte voor de oplossingen. Zorgverleners en organisaties krijgen echt ruimte om mee te doen. Daarnaast is het belangrijk dat ook buiten het zorgdomein wordt gekeken, want je kunt niet alles vanuit de zorg oplossen.’

Het proces van verandering vraagt volgens Jan Kremer om activiteiten van alle partijen. Ook van bijvoorbeeld de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. ‘De inspectie moet ook toezicht houden op de manier hoe iedereen werkt aan deze transitie. En daarbij de agenda laten bepalen door degenen die verantwoordelijkheid afleggen.’

Alle partijen in de transitie adviseert hij tot slot om op zoek te gaan naar verbinding. ‘Ga het gesprek aan met de ander. Niet vanuit de attitude “ik weet wat goed is”, maar vanuit het idee dat de ander daar ook goede ideeën over heeft. We moeten samen doen, reflecteren en leren. Die lerende, verbindende attitude is heel belangrijk. We moeten met elkaar gaan ontdekken wat passende zorg is.’

Verslag door: Karin Burhenne

Kijk het Waardigheid en trots-congres terug

Lees de verslagen en kijk ook andere sessies, de talkshow en de plannen van minister Conny Helder terug.

Geplaatst op: 18 juli 2022
Laatst gewijzigd op: 18 juli 2022