Amanshoeve: corona in huis – en dan?

Slapeloze nachten hebben Jan en Marieke gehad toen er corona uitbrak bij één van de twee vestigingen van De Amanshoeve, een kleinschalige woon- en zorgvoorziening voor ouderen. Op de locatie in Manderveen bleek één van de achttien bewoners besmet. Kort daarna werden nog twee bewoners ziek en bleken ook vier medewerkers besmet. ‘Dat hakte er enorm in’, aldus Jan Aman. ‘Je weet niet wat er nog volgt, of er meer mensen ziek worden, of zelfs komen te overlijden.’ Gelukkig is dat niet gebeurd. Nu is de locatie alweer vier  weken coronavrij en hebben zij  tijd om terug te blikken op een paar hectische weken.

‘In februari bleef een cliënt die vanuit het ziekenhuis was gekomen, gezondheidsklachten houden’, vertelt Jan Aman, directeur van de Amanshoeve. ‘Natuurlijk hebben we de huisarts erbij gehaald, met in het achterhoofd het idee dat het misschien wel om een coronabesmetting zou kunnen gaan. Maar omdat deze bewoner geen typische coronaklachten, zoals hoesten en koorts, had, weigerde de huisarts om hem daarop te testen. Want de richtlijn van het RIVM was dat er alleen getest mocht worden bij die klachten, omdat er zo weinig testcapaciteit was. Die zat allemaal bij de ziekenhuizen. Van een ander verpleeghuisorganisatie hoorden wij dat er ook coronazieken zijn die niet die typische symptomen hebben, maar die andere gezondheidsklachten hebben en toch ook met het virus besmet zijn.’ Marieke Aman heeft toen veelvuldig contact gehad met de GGD over symptomen, testen en beschermd werken. Enkele dagen later heeft de  huisarts alsnog de bewoner getest, die toen inderdaad een coronabesmetting bleek te hebben.

Meer besmettingen

Wat volgde was een achtbaan, zowel in organisatorisch als emotioneel opzicht, voor alle betrokkenen. ‘Uit verder testen bleek dat een andere bewoner ook besmet was, en de volgende dag nog één’, aldus Jan Aman. ‘Maar ook vier medewerkers testten positief. We hebben in een sneltreinvaart alle bewoners geïsoleerd op hun kamers, alles schoon gemaakt, de zieke medewerkers bleven thuis, extra mensen opgetrommeld, extra beschermmiddelen geregeld; alles om de zorg zo goed en veilig mogelijk door te kunnen laten gaan. Veilig voor de bewoners, maar natuurlijk ook voor de medewerkers.’

Meer mensen nodig

Beschikken over voldoende menskracht is noodzakelijk om alles in goede banen te leiden. Voordat de coronacrisis uitbrak had Jan Aman contact gezocht met Waardigheid en trots op locatie (WOL) om te bekijken hoe de organisatie kan werken aan het boeien en binden van medewerkers. ‘De corona-uitbraak heeft dat in een klap veranderd’, zegt Jan Aman. ‘De mobiliteit van mensen  is afgenomen, zij kiezen voor hun vertrouwde werk. Ik denk dat – zeker nu er veel meer waardering is voor de zorg – de druk op de arbeidsmarkt minder groot zal worden. In andere sectoren zal de werkgelegenheid teruglopen, hopelijk kiezen meer mensen voor een loopbaan in de zorg. Het ondersteuningstraject van WOL ligt nu even stil. Na de zomer bekijken we opnieuw hoe we daarmee verder gaan.’

Saamhorigheid

Omdat er bij meerdere verpleeghuizen in de omgeving ook sprake was van coronabesmettingen, bleek het al snel onmogelijk om nog extern flexkrachten in te huren. ‘Die waren er simpelweg niet meer’, beaamt Jan Aman. ‘We hebben dat met elkaar op te lossen door bestaande contracten tijdelijk uit te breiden; vrijwel iedereen is extra uren gaan werken om zo de boel draaiende te houden.’

Dat was in het begin best spannend, de medewerkers vonden het in eerste instantie ook wel eng. Vaak vragen zij zich af of ze ook extra risico’s lopen om besmet te raken. ‘Gelukkig hebben we steeds over voldoende beschermmiddelen kunnen beschikken en die hebben we ook ruim uitgedeeld’, vertelt Jan Aman. ‘We hebben er van alles aan gedaan om het werken zo veilig mogelijk te maken voor iedereen. Al snel ontstond er een soort saamhorigheid. Het besef dat we hier samen doorheen moesten zien te komen was groot. Helaas is één van de bewoners overleden door corona, dat was heftig.’

Jan: ‘Onze medewerkers hebben echt hart voor hun werk en voor onze bewoners en dat heeft enorm geholpen om het met elkaar vol te houden. Wij waren zelf elke dag aanwezig op de werkvloer om mee te helpen of om te ondersteunen. Je moet in zo’n situatie zichtbaar aanwezig zijn, om mensen te steunen en motiveren en vertrouwen te geven.’

Behalve bij hun werkgever konden en kunnen de medewerkers van de Amanshoeve met hun vragen en zorgen ook terecht bij de bedrijfsarts en Arbodienst. Ook heeft de werkgever ze geattendeerd op de functies van diverse steunpunten waar medewerkers in de zorg terecht kunnen met hun verhaal, zoals het steunpunt van V&VN.

Kostbaar

Aan het tijdelijk uitbreiden van de contracten van medewerkers hangt natuurlijk ook een kostenplaatje. ‘Voor een kleine zorgaanbieder gaat het dan al snel om relatief grote bedragen’, stelt Aman. Dit soort extra kosten kunnen zorgaanbieders in rekening brengen bij het zorgkantoor. Op 19 mei publiceerde de Nza een nieuwe beleidsregel die dit mogelijk maakt. ‘Het is goed dat daar oog en geld voor is, want ook na deze pandemie moeten we verder kunnen met goede zorg’, aldus Jan Aman.

Rust?

De grootste hectiek lijkt nu even voorbij op De Amanshoeve. ‘Hoewel ik denk dat de rust pas echt terugkeert als er een vaccin is gevonden’, zegt Jan Aman. ‘Tot die tijd moeten we heel erg op ons hoede blijven. Ik ben blij dat er nu veel meer testcapaciteit is, zodat bewoners en/of medewerkers meteen onderzocht kunnen worden bij gezondheidsklachten. Ook is het fijn dat de bezoekregels weer iets verruimd kunnen worden. Want hoewel we merken dat de rust in huis sommige bewoners goed doet, is het voor anderen ook weer heel moeilijk om hun naasten niet te kunnen zien. We hebben wel gewerkt met bezoek in de tuin, op het balkon en vanachter de ramen, maar er gaat toch niets boven echt contact!’

Tips vanuit De Amanshoeve over het omgaan met corona in huis:

  • Besmettingsfase:
    • gezondheidsklachten bij bewoners en/of medewerkers
    • testen
    • overleg met GGD en artsen
  • Beheerfase:
    • Isoleren van bewoners, geen activiteiten
    • Geen bezoek
    • Beschermmiddelen
    • Hygiënemaatregelen
    • Richtlijnen voor medewerkers over handelen in thuissituatie
  • Exit-fase:
    • Alle bewoners en medewerkers twee weken vrij van klachten
    • Preventieve maatregelen handhaven (bescherming, hygiëne ect)
    • Zorgorganisatie komt in aanmerking voor verruiming bezoekregeling (een tegelijk, op afspraak)

Bekijk ook het draaiboek over het voorbereiden en omgaan met het coronavirus.

Door: Paul van Bodengraven

Meer weten

Geplaatst op: 28 mei 2020
Laatst gewijzigd op: 3 juni 2020