Aafje maakt met Sfeermakers van huis een thuis

Bewoners die de sfeer bepalen en hun eigen stempel op de inrichting drukken. Dat is lang niet in alle verpleeg- en verzorgingshuizen vanzelfsprekend. Wel bij Waardigheid en trots deelnemer Aafje uit Rotterdam. Met het project Sfeermakers geeft de organisatie de fysieke woonomgeving terug aan de bewoners. Tastbare resultaten zijn de gezellige zitjes bij de liften, de nieuwe gordijnen en de sfeervolle huiskamers. Maar Sfeermakers doet nog veel meer. Het zet de klant centraal, met al zijn wensen en vragen. Op 11 februari rondde locatie De Vijf Havens Sfeermakers af met een feestelijke presentatie voor de bewoners. Een verslag.

Zeggenschap

‘We mochten de kleuren, de schilderijen en de planten kiezen’, vertelt mevrouw Belt (79). Ze woont al een paar jaar in de hoogbouw van De Vijf Havens, waar het verzorgingshuis is gevestigd. In de laagbouw biedt De Vijf Havens somatische en psychogeriatrische verpleeghuiszorg. ‘We houden van Sfeermakers’, vervolgt mevrouw Belt. ‘Maar echt bepalend voor de sfeer, vind ik muziek en verhalen vertellen. Dan komen mensen een beetje los. Ik houd van levendigheid.’ Samen met haar vriendinnen heeft ze een plekje achterin de zaal gevonden. Alle tafeltjes zijn inmiddels bezet. De bewoners, familieleden en andere betrokkenen zijn enthousiast over Sfeermakers. Net als Guy Buck, voorzitter van de raad van bestuur: ‘Door Sfeermakers is het hier niet net als thuis, nee, het ís thuis! Sfeermakers geeft bewoners zeggenschap over hun eigen leefruimte. En sluit daarmee naadloos aan op onze filosofie: de klant bepaalt, wij ondersteunen met aandacht en prikkeling.’

Sfeervoorbeelden

De participatiecoördinatoren Jojanneke Wurth en Irma Hartman kijken terug op het project, dat eigenlijk min of meer toevallig ontstond. ‘De Vijf Havens was verouderd’, vertelt Irma. ‘Begin vorig jaar haalden we de bezem door de locatie. Alles wat stuk was, werd gerepareerd of vervangen. Net voordat het management nieuwe meubels ging bestellen, bedachten wij dat we eigenlijk eerst de mening van de bewoners moesten peilen.’ Sfeermakers was geboren. De kick off vond plaats in mei 2015. Via folders en een bijeenkomst werden bewoners geïnformeerd en uitgenodigd voor de eerste gespreksronden. De hele zomer spraken Jojanneke en Irma, gewapend met grote boeken met sfeervoorbeelden, met de bewoners. En alles wat de leden van de werkgroep vervolgens bedachten, werd weer teruggelegd bij de bewoners. Om te checken of ze op de goede weg zaten.

Tovertafel

Jojanneke vertelt enthousiast over de partijen die in de loop van het project betrokken raakten. ‘Van het een kwam het ander. Dat was zo mooi.’ Zo bracht Sanne via crowdfunding geld voor een tovertafel bij elkaar. Speciaal voor de pg-afdeling van haar oma. ‘Een tovertafel stimuleert en prikkelt de bewoners en maakt het leven net een beetje leuker’, legt Sanne uit. ‘Ik vroeg aan heel veel mensen een kleine bijdrage en haalde ruim € 3.300 op. Helaas is dat nog niet genoeg.’ Dan overhandigt Afvalverwerking Rijnmond een cheque van €1.900 aan Sanne’s oma. Op aangeven van werknemer Peter, wiens moeder een tijdje bij De Vijf Havens woonde. ‘Op een pg-afdeling is de recreatie vaak wat lastiger’, zegt Peter. ‘Daarom vind ik de tovertafel zo’n goed idee.’ De resterende € 1.100 dragen de Vrienden van Aafje bij.

Plantenbakken en schilderijen

Een mooie samenwerking ontstond ook met Stichting Orion, die mensen met een verstandelijke beperking begeleidt. Tijdens de presentatie draagt begeleider Leo de eerste van drie grote en hoge, houten plantenbakken binnen. ‘De bewoners van de afdeling somatiek wilden graag meer doen met de tuin’, vertelt Irma. ‘Toevallig kwamen we in contact met Orion. Nu biedt Aafje een stageplek aan een cliënt van Orion en krijgen wij plantenbakken.’ Aafje schilderclub maakte voor alle verdiepingen schilderijen. Behalve voor de etage waar de kunstwerken van leerlingen van een basisschool in de buurt hangen. Tot slot laat Jojanneke nog het schilderij zien, dat haar oma maakte. ‘Opgebouwd uit verschillend stofjes en technieken. Mijn oma heeft gebreid, gehaakt, gepunnikt, genaaid. Speciaal voor pg-bewoners die graag aanraken en voelen.’

Lichte meubels

Uit de gesprekken met de bewoners kwamen ook onverwachte wensen naar voren. Jojanneke: ‘In ons verzorgingshuis bleek sfeer nauw verbonden met veiligheid. Daarom hebben alle appartementen nu een camera zodat bewoners kunnen zien wie er voor de deur staat.’ Onverwacht was ook de behoefte aan etageherkenning. Grote foto’s – uiteraard gekozen door de bewoners – zorgen hiervoor. Op de pg-afdelingen was het spannend of bewoners wel konden meedenken over sfeer en inrichting. ‘Dat kunnen ze zeker’, vertelt Irma. ‘Toen ik binnenkwam voor het eerste gesprek zaten de mantelzorgers er klaar voor. Ze gingen bij voorbaat ervanuit dat zij voor hun vader of moeder moesten kiezen. Ik heb de gesprekken toen gesplitst. Eerst een halfuurtje met de bewoners en daarna in een aparte ruimte een gesprek met de mantelzorgers. Dat werkte heel goed. Geheel tegen de verwachting in hadden de bewoners een duidelijke voorkeur voor lichte meubels. Dat alle oude mensen van donker houden is dus een fabeltje.’

Warmwelkomvrijwilligers

Het project is nu afgerond. Toch stopt Sfeermakers niet. Jojanneke roept alle bewoners op input te blijven geven. Daarvoor zijn speciale ideeënbordjes beschikbaar. En het hoeft echt niet alleen over de inrichting te gaan. ‘We hebben zoveel meer uit de gesprekken met de bewoners gehaald’, zegt Irma. ‘Ook daar doen we iets mee. Onze warmwelkomvrijwilligers zijn een goed voorbeeld. Mensen die hier nog niet zo lang wonen, wisten bijvoorbeeld niet dat we een tuin en een bibliotheek hebben. Bewoners blijken onze schriftelijke informatie lang niet altijd te lezen. De warmwelkomvrijwilligers besteden nu net dat beetje extra aandacht aan nieuwe bewoners.’ Daarnaast gaat het welzijnsteam familie en mantelzorgers beter op de hoogte brengen van de mogelijkheden die De Vijf Havens biedt. ‘Zodat ze vervolgens ook zelf initiatieven kunnen en durven nemen.’

Zorgrobot Zora

Ook de cliëntenraad is tevreden over Sfeermakers. ‘De insteek was de klant centraal en dat is ook echt gelukt’, zegt Leo van der Graaff, vrijwilliger en lid van de cliëntenraad. Maar het mooiste vind ik dat het veel verder gaat dan de tastbare inrichting.’ Als voorbeeld noemt hij de activiteitenbegeleiding, die naast de tovertafel nu ook zorgrobot Zora heeft. ‘Het is een grappig middel om in contact te komen met bewoners. Zora kan bijvoorbeeld heel goed smartlappen zingen.’ De cliëntenraad zag ook toe op een goede borging van Sfeermakers. ‘Medewerkers kregen duidelijke rollen. Zo heeft elke huiskamer weer een gastvrouw, die nadrukkelijk ook voor gezelligheid zorgt. En elk zorgteam heeft een sfeerbeheerder, die de inrichting bewaakt.’

Koffieochtenden

Speciaal voor de bewoners van de hoogbouw, het verzorgingshuis van De Vijf Havens, organiseren vrijwilligers nu koffieochtenden. ‘Ook een resultaat van Sfeermakers’, zegt Leo. ‘Bewoners gaven aan dat ze elkaar beter willen leren kennen. De koffieochtenden zorgen voor sfeer en ontmoeting, we halen mensen uit hun isolement. Ik zeg wel eens dat Sfeermakers nu pas echt begint. Want sfeer draait uiteindelijk om de interactie tussen mensen.’

En de muziek waar mevrouw Belt zo veel waarde aan hecht? Ook die wens hebben de participatiecoördinatoren meegenomen. ‘Ons budget biedt al ruimte voor optredens’, zegt Irma. ‘Verder is er een zangochtend voor bewoners. En sinds kort hebben meerdere huiskamers een soundmaster waarmee bewoners en familie zelf de muziekkeuze kunnen bepalen.’

De Vijf Havens is de eerste locatie van Aafje die Sfeermakers heeft afgerond. Ook andere locaties zijn met Sfeermakers aan de slag.

Interview door Ingrid Brons

Meer weten

Geplaatst op: 29 maart 2016
Laatst gewijzigd op: 18 januari 2019