Rapport IGJ: uitvoering Wet zorg en dwang vraagt om versnelling

Geplaatst op: 4 december 2020
Laatst gewijzigd op: 4 december 2020

De uitvoering van de Wet zorg en dwang (Wzd) vraagt om versnelling. Dat blijkt uit een rapportage van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De implementatie van de wet liep vertraging op door de corona. Zo konden onder andere scholingen voor zorgverleners niet doorgaan, net als de (multidisciplinaire) overleggen of consultaties door externe deskundigen. Daarnaast werden cliëntendossiers niet tijdig omgezet volgens de eisen van het Wzd-zorgplan en is de update van het elektronisch cliëntendossier (ECD) uitgesteld.

De inspectie ziet dat zorgverleners ‘ontzettend hard werken’ en ‘zich extra inzetten’ om de nieuwe wet goed uit te voeren. Zo bedenken ze alternatieven voor het toepassen van dwang en willen ze verplichte en onvrijwillige zorg verminderen. Maar de stappen vooruit zijn klein. Ook constateert de inspectie grote verschillen tussen zorgverleners bij het uitvoeren van de nieuwe wet over gedwongen zorg aan bewoners in de verpleeghuiszorg. Er zijn ook zorgaanbieders die de uitvoering van zorg die onder de Wzd valt, al wel goed geregeld hebben.

Problemen bij implementatie Wzd

Bij de implementatie van de Wet zorg en dwang in de verpleeghuiszorg komen de volgende problemen voor:

  • Er zijn in verschillende regio’s tekorten aan gedwongen crisisopvang en aan crisisbedden.
  • Er zijn niet altijd voldoende deskundige zorgverleners beschikbaar,
  • De invulling van de functies van de Wzd-functionaris en zorgverantwoordelijke verschilt.
  • De inzet van externe deskundigen wordt verschillend ervaren en geregeld.
  • De cliëntenvertrouwenspersoon Wzd is nog niet overal aanwezig.
  • Zorgverleners ervaren veel (nieuwe) regels bij de uitvoering van de wetten.
  • ICT-systemen ondersteunen registratie van dwang in de zorg onvoldoende.
  • Er is bij sommige (vooral kleine) zorgverleners onduidelijkheid over welke zorg onder de Wzd valt.

Aanbevelingen Inspectie

Om deze problemen bij de implementatie van de Wet zorg en dwang op te lossen doet de Inspectie een aantal aanbevelingen:

  1. Er moeten voldoende crisisopvang en crisisbedden beschikbaar zijn. Zorgkantoren, zorgverzekeraars en zorgaanbieders moeten daar afspraken over maken. Dit moet vooral regionaal georganiseerd worden.
  2. Alle partijen moeten de financiering van dwang in de zorg met elkaar regelen, zodat iedereen die dat nodig heeft passende zorg kan krijgen.
  3. Een sterkere positie van de verschillende vertrouwenspersonen in de praktijk, om de rechtspositie van bewoners te verbeteren (zo moet de cliëntenvertrouwenspersoon Wzd toegang krijgen tot locaties waar men zorg verleent)
  4. Het ministerie van VWS moet duidelijk maken bij welke klachtencommissie bewoners terecht kunnen met klachten over coronamaatregelen die hun vrijheid beperken.
  5. Er moet maatwerk zijn bij bezoek- of verlofverboden als gevolg van de coronacrisis.

Aan de slag met implementatie Wzd

Om te helpen bij de implementatie van de Wet zorg en dwang in de verpleeghuiszorg, zijn er verschillende hulpmiddelen beschikbaar:

  • Zo is er het voorbeeldbeleidsplan Wet zorg en dwang waarmee organisaties zelf hun eigen beleidsplan kunnen maken. Tevens is deze voorzien van een implementatieplan.
  • Met de speciaal ontwikkelde casus-checker kun je in de praktijk oefenen met de vertaling van huidige cliëntsituaties naar de Wet zorg en dwang. Ook kan het goed gebruikt worden als lesmateriaal voor medewerkers.
  • De Alternatievenbundel geeft inspiratie voor passende en vrijwillige zorg aan de hand van 85 alternatieven. De bundel is een praktisch hulp- en inspiratiemiddel om de vrijheid in de zorg te vergroten.
  • In dit zakkaartje leggen we uit hoe het stappenplan Wet zorg en dwang werkt.

Ondersteuning implementatie Wet zorg en dwang

Vanuit het programma Waardigheid en trots op locatie is voor verpleeghuizen ondersteuning op maat mogelijk bij de implementatie van de Wet zorg en dwang, bijvoorbeeld in de vorm van expertsessies, inzet van netwerken of het aanreiken van tools en instrumenten om de kwaliteit te verbeteren. Ook biedt Waardigheid en trots intensievere ondersteuning op maat zoals veranderkundige- en/of inhoudelijke ondersteuning, procesbegeleiding tijdens het traject, of anderszins.

Meer weten