Minister Hugo de Jonge: ‘Verdere voortgang in de sector ondanks corona’

Geplaatst op: 11 maart 2021
Laatst gewijzigd op: 29 oktober 2021

In zijn brief aan de Tweede Kamer van 11 maart over de vijfde voortgangsrapportage van het programma Thuis in het Verpleeghuis spreekt minister Hugo de Jonge zijn waardering uit voor de sector: ‘Voor de verpleeghuiszorg is de afgelopen periode zeer moeilijk en intensief geweest. En ook nu hebben bewoners en medewerkers nog volop te maken met de impact van corona en de gevolgen daarvan. Medewerkers, vrijwilligers en alle overige betrokkenen verdienen onze waardering voor de wijze waarop ze het afgelopen jaar hiermee omgegaan zijn.’

In deze vijfde voortgangsrapportage is de impact van corona duidelijk merkbaar. Dit heeft ook consequenties gehad voor het programma Thuis in het Verpleeghuis. De verpleeghuizen en zorgverleners hadden hun handen vol aan de bestrijding van het virus en de bescherming van de bewoners. Dat heeft zeer veel energie gevergd. Als gevolg hiervan hebben verbetertrajecten die zorgaanbieders ingezet hadden vertraging opgelopen. Desondanks heeft de sector verdere voortgang geboekt met het kwaliteitskader en het programma Thuis in het Verpleeghuis.

Twee jaar Waardigheid en trots op locatie

Verpleeghuizen hebben de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet op weg naar persoonsgerichte zorg. Dat wil zeggen: veilige zorg die aansluit bij de persoonlijke wensen van bewoners. Waardigheid en trots op locatie ondersteunt dit traject. Inmiddels doen 418 locaties mee aan het ondersteuningsprogramma. Dit heeft na twee jaar bijgedragen aan verdere professionalisering van de sector en de ontwikkeling en toename van het gebruik van kennis. Tegelijk hebben veel locaties nog een flinke opgave om op alle punten te voldoen aan het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.

Programmadirecteur Anneke Augustinus (Waardigheid en trots op locatie): ‘Je bent eigenlijk nooit klaar met leren. Naarmate deelnemers zich meer bewust worden van de door hen geboden kwaliteit van zorg ten opzichte van het kwaliteitskader, leggen zij de lat voor zichzelf steeds hoger. Iedereen begint op een andere trede van kwaliteit, maar de beweging omhoog is ingezet. Ultieme kwaliteit bereik je nooit, maar voldoende kwaliteit zeker.’

Flexibel inspelen op corona

In maart 2020 veranderde de context van de verpleeghuiszorg drastisch door de coronapandemie. Waardigheid en trots op locatie heeft vervolgens snel en flexibel ingespeeld op de informatie- en kennisbehoefte bij verpleeghuisorganisaties als gevolg van de coronacrisis. Er is op grote schaal gebruikgemaakt van de kennis, tools en goede voorbeelden die WOL heeft verspreid. Ook is de ondersteuning veel meer verschoven naar het helpen van organisaties bij het omgaan met corona. Inmiddels hebben 75 organisaties corona-ondersteuning ontvangen.

Augustinus: ‘Onze mix van kennistools, instrumenten en andere producten worden aantoonbaar meer gebruikt en online webinars worden bijvoorbeeld uitstekend bezocht. Een enorm populair instrument het afgelopen jaar was de CoronaWegwijzer. Er was een overkill aan corona-informatie en die wisselde per dag. Wij hebben de organisaties ondersteund door de informatie goed te ordenen, up-to-date te houden en gemakkelijk vindbaar te maken. Dat voorzag duidelijk in een behoefte want de wegwijzer is 50.000 keer bekeken.’

Twee jaar Waardigheid en trots op locatie: geleerde lessen

  1. De veranderbereidheid van de sector is groot.
  2. Bewustwording en actief bereiken van direct betrokkenen is cruciaal.
  3. Maak kennis toegankelijk door de veelheid aan kennis te ordenen, te bundelen en up-to-date te houden.
  4. Hanteer een mix van leerinterventies: passief, actief, training on the job.
  5. Verbeteren van kwaliteit van zorg behelst vaak een cultuuromslag en kost tijd.
  6. Objectief toetsbare criteria worden sneller gerealiseerd dan de meer subjectieve criteria.
  7. Kwaliteit van zorg is van de hele organisatie, van raad van toezicht tot ondersteunende medewerkers.
  8. Kwaliteitskader: de lat verschuift en wordt hoger gelegd.

Regionale samenwerking

Met Waardigheid en trots in de regio (WIR), gekoppeld aan de transitiemiddelen, is een forse impuls gegeven aan de samenwerking en de gezamenlijke visievorming in de regio. De gezamenlijke visievorming is erg ondersteunend geweest aan hoe in de loop van 2020 de gezamenlijke bestrijding van de gevolgen van de coronapandemie invulling heeft gekregen. Ondanks en ook dankzij corona zijn er forse stappen gezet richting meer regionale samenwerking tussen de zorgaanbieders onderling en met het zorgkantoor. Resultaat is dat er in de 34 onderscheiden (sub)regio’s inmiddels 318 projecten zijn gestart, waarmee zorgaanbieders gezamenlijk aan de slag gaan om de implementatie van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg te ondersteunen. Deze projecten zijn met name gericht op het gebruik van technologie, het behoud van medewerkers, anders werken en samenwerken in de keten.

Uit de voortgangsrapportage over regionale samenwerking blijkt dat de betrokkenheid van zorgaanbieders bij deze projecten steeds groter wordt, dat deze in betekenis toenemen en dat de opbrengsten breder te delen zijn. De komende periode zal dan ook in het teken staan van het genereren van de resultaten en het delen van de verworven kennis en kunde binnen en tussen regio’s.

Ontwikkelingen Thuis in het Verpleeghuis

De volgende ontwikkelingen zijn zichtbaar op de drie doelstellingen van het programma:

  1. Meer tijd en aandacht voor de bewoner:
    • Bewoners en naasten waarderen de verpleeghuiszorg steeds beter op basis van de gegevens op Zorgkaart Nederland. In 2020 is de gemiddelde cliënttevredenheidsscore licht gestegen naar een 8,4.
    • De inspecties van de IGJ laten zien dat er voldoende aandacht is voor persoonsgerichte zorg. Dit neemt niet weg dat dit bij een deel van de locaties nog niet op orde is.
    • De Wol-scans geven een vergelijkbaar beeld voor de thema’s wonen & welzijn en veiligheid. Bij een substantieel deel van de locaties zijn die op orde, maar bij een kleiner deel van de locaties is verdere verbetering mogelijk.
  2. Voldoende, gemotiveerde en deskundige zorgverleners:
    • De groei van de werkgelegenheid in verpleeghuiszorg heeft zich in 2020 doorgezet. Uit de cijfers van PFZW blijkt dat er in de eerste negen maanden van 2020 8.000 werknemers (5.000 fte) bij zijn gekomen in de verpleeghuiszorg.
    • Het toegenomen aantal werknemers wordt ingezet voor extra volume en extra kwaliteit.
    • De Wol-scans en de inspectiebezoeken van de IGJ laten zien dat het thema personeel bij veel organisaties niet volledig op orde is. Het betreft het aantal deskundige medewerkers en de wijze waarop het personeel wordt ingezet.
    • De instroom van personeel is in 2020 iets gedaald ten opzichte van 2019, maar is met gemiddeld 5,5% per kwartaal nog steeds hoog. De uitstroom van personeel is lager dan de instroom, maar blijft ook in 2020 met 4,8% per kwartaal hoog.
    • Het ziekteverzuim is, ook door de gevolgen van corona, in 2020 gestegen ten opzichte van eerdere jaren en bedraagt op jaarbasis 7,7%.
    • Het aantal gerealiseerde stageplaatsen laat op basis van de cijfers van het Stagefonds Zorg een positieve ontwikkeling zien, met een stijging in schooljaar 2019-2020 van 15%.
    • De regionale samenwerking tussen zorgaanbieders onderling en met het zorgkantoor intensiveert en 318 projecten worden gezamenlijk uitgevoerd.
  3. Leren, verbeteren en innoveren:
    • 418 locaties doen mee aan het ondersteuningsprogramma Waardigheid en trots op locatie. Na de afname van de scan pakt 7% zelf de verbeteringen op, 11% ontvangt lichte ondersteuning, 38% extra ondersteuning en 44% intensieve ondersteuning.
    • Steeds meer zorgverleners, beleidsmedewerkers en zorgmanagers maken gebruik van kenniskanalen van Waardigheid en trots op locatie
    • De CoronaWegwijzer voor het omgaan met corona in verpleeghuizen is inmiddels ruim 45 duizend keer gedownload.
    • De Wol-scans en de inspecties van de IGJ laten zien dat het systematisch werken aan verbetering van kwaliteit en ook het leren en verbeteren nadere impulsen behoeven. Er is wel een positieve cultuur om te leren en te verbeteren.
    • Het gebruik van digitale zorg als gevolg van corona heeft een grote vlucht genomen. Het samen leren over implementatie en opschaling van de inzet van technologie krijgt stap voor stap vorm.

    Beweging op gang, hoe verder?

    Minister Hugo de Jonge: ‘Dit is het laatste jaar van het programma Thuis in het Verpleeghuis. Het programma heeft een beweging in de verpleeghuiszorg op gang gebracht waarmee de aandacht en bewustwording voor de kwaliteit van zorg sterk is gegroeid. Ook is er meer personeel bijgekomen, bewoners en naasten zijn meer tevreden over de geboden zorg en de zorg is meer op maat. De komende periode wordt benut om te onderzoeken hoe dit verder versterkt kan worden, niet alleen vanuit de invalshoek van kwaliteit, maar ook van nieuwe thema’s als het capaciteitsvraagstuk. De kwaliteit van verpleeghuiszorg zullen we dan ook bekijken in de driehoek Kwaliteit-Toegankelijk-Betaalbaarheid, waarbij we de verpleeghuiszorg plaatsen in de bredere aanpak van de gehele ouderenzorg.’

    Review Thuis in het Verpleeghuis

    Met het programma Thuis in het Verpleeghuis heeft VWS een aantal beleidsinstrumenten ingezet. Hiermee kunnen alle verpleeghuizen aan het kwaliteitskader voldoen. Het programma loopt dit jaar af. Momenteel wordt bezien welke instrumenten geborgd moeten worden, dan wel welke nieuwe instrumenten ingezet moeten worden. Daarom heeft bureau Kessels & Smit een review uitgevoerd om te evalueren én vooruit te kijken. Bekijk het rapport met de uitkomsten van de review (pdf).

    Ondersteuning nodig?

    Heeft jouw locatie een steun in de rug nodig bij de implementatie van het kwaliteitskader? Je kunt je nog tot 1 juli 2021 aanmelden. De scan kan na 1 juli gedaan worden. Op basis van de scan krijg je inzicht in de mate waarin je locatie voldoet aan de thema’s van het kwaliteitskader en kun je ondersteuning op maat krijgen. Dit kan variëren van lichte tot intensievere ondersteuning in de vorm van expertsessies, coaching, inzet van netwerken of het aanreiken van tools en instrumenten om de kwaliteit te verbeteren. Als jouw locatie acute problemen heeft, kun je direct in aanmerking komen voor ondersteuning en doe je de scan later. Meer informatie en aanmelden.

    Meer weten