1 jaar Waardigheid en trots op locatie: ‘de beweging is op gang’

Geplaatst op: 15 januari 2020
Laatst gewijzigd op: 22 januari 2020

Het ondersteuningsprogramma Waardigheid en trots op locatie bestaat 1 jaar. Inmiddels doen er ruim 300 PGB- en verpleeghuislocaties mee aan dit programma. Tijd om de balans op te maken én vooruit te kijken met Anneke Augustinus, directeur programmamanagement Vilans, en verantwoordelijk voor Waardigheid en trots op locatie: ‘We zijn er trots op dat het programma iets wezenlijks toevoegt voor de sector en in zo’n korte tijd al wordt omarmd door de deelnemers.

Veel deelnemers worden ambassadeur en geven hun positieve ervaringen door aan collega’s. Dit steekt andere organisaties aan om ook aan de slag gaan met het verbeteren van de kwaliteit. Augustinus: ‘Dat is natuurlijk de beste aanbeveling. We krijgen veel positieve feedback vanuit de deelnemers en de professionals zelf. We zien ook een grote bereidheid van alle deelnemers om (soms meer dan) kritisch naar zichzelf te kijken, een dappere en ook zeer belangrijke en bepalende stap om de beste zorg aan bewoners te kunnen geven.’

Minister Hugo de Jonge spreekt in zijn brief over de voortgangsrapportage in december 2019 zijn lof uit over de inzet om de kwaliteit in de verpleeghuiszorg te verbeteren. ‘Meer tijd en aandacht voor meer liefdevolle zorg – dat was waar het om te doen was. Ik vind het mooi om te zien dat die beweging omhoog is ingezet.’

Langs de meetlat

Een traject van Waardigheid en trots op locatie start met een scan. Deze scan is de befaamde spiegel die de deelnemer zichzelf voorhoudt. Augustinus: ‘We zien dat medewerkers, bewoners, familie en management de vragenlijsten heel eerlijk invullen, en juist niet ‘sociaal wenselijk’. Deelnemers zijn oprecht kritisch naar zichzelf, het eigen handelen en het handelen op de locatie. Vaak zie je dat de vragenlijsten met dezelfde soort antwoorden zijn ingevuld door diverse disciplines. Dat geeft vertrouwen. Dan zit iedereen op dezelfde lijn. Het wordt pas lastig als bijvoorbeeld het management een totaal andere visie heeft dan de bewoners of de familie op hetzelfde thema. Dan moet er wel een kloof overbrugd worden en is er werk aan de winkel.’

Ondersteuning gewenst

Na het scanproces wordt op de thema’s van het kwaliteitskader waar verbetering nodig blijkt, vanuit Waardigheid en trots op locatie ondersteuning op maat geboden. Augustinus: ‘Het feit dat er veel gebruik gemaakt wordt van ondersteuning, dat men zich hiervoor open stelt en om hulp vraagt, vind ik heel positief. Dat geeft aan dat men graag inzicht wil krijgen naar waar het beter kan. En daarmee is de eerste stap naar verbetering ook daadwerkelijk gezet!’

Eigenaar en bewoner van De Muzelaar
Aandacht voor de bewoner bij De Muzelaar – deelnemer Waardigheid en trots op locatie

Methodisch werken met stip op 1

Uit de meest recente voortgangsrapportage van Waardigheid en trots op locatie blijkt dat het grootste deel van de deelnemers meedoet om inzicht te krijgen in waar zij staan ten opzichte van het kwaliteitskader. Ook de ondersteuning om verbeterpunten aan te pakken, is een belangrijke reden om mee te doen.

Als we kijken naar waar veel deelnemers tegenaan lopen, staat ‘methodisch werken’ met stip op 1: het doorlopen van de ‘plan – do – check – act cyclus’. Gegevens verzamelen, problemen vaststellen, doelen en interventies bepalen, die uitvoeren, evalueren en bijstellen. Augustinus: ‘Dit lijkt misschien abstract maar het is juist heel praktisch. Want het helpt professionals tegelijkertijd bij het leveren van persoonsgerichte zorg:

Wat wil die cliënt? Wat heeft hij nodig? Hoe gaan we dat doen? Welke afspraken maken we? En hoe pakt het uit in de praktijk, moeten de afspraken eventueel worden bijgesteld?

Allemaal vragen die bij methodisch werken én bij persoonsgerichte zorg moeten worden gesteld. Door hier samen bij stil te staan, creëer je steeds meer bewustwording over hoe het anders kan.’

Positieve ontwikkelingen en aandachtspunten

Als je kijkt naar de aandachtspunten die uit de eerste analyse van de scans naar voren komen, zie je bijvoorbeeld dat het jaarlijkse functioneringsgesprek laag scoort. Terwijl, voor een goede zorg, het kennen van je medewerkers net zo belangrijk is als het kennen van de bewoners. Daarom is dit juist een belangrijk instrument als het gaat om het behoud van personeel. Desondanks scoort werkplezier heel hoog. Augustinus: ‘Het is dus zaak om nog meer de vertaalslag te maken van werkplezier naar behoud van medewerkers. Dit komt de gehele arbeidsmarktproblematiek in de zorg ten goede.’ Ander punt wat opvalt is dat het sec invullen en bijhouden van het zorgleefplan steeds beter gaat. Augustinus: ‘Dat is heel positief. Maar het echt kennen van de cliënt en handelen naar het plan, is vaak nog wel een aandachtspunt. Een dergelijke uitkomst duidt op een mogelijk ervaren administratieve last.’

Top 3 meest positief gescoorde (zorginhoudelijke) thema’s:

  1. Evaluatie Zorgleefplan, 2x per jaar
  2. Medicatie volgens afspraak bewaard en verstrekt
  3. Alleen bevoegd en bekwame medewerkers voeren handelingen uit

Top 3 meest positief gescoorde (randvoorwaardelijke) thema’s:

  1. (Zorg)medewerkers gaan met plezier naar het werk
  2. Organisatie heeft een heldere visie
  3. Sturing op kwaliteit door MT en bestuur

Ervaringen deelnemers Waardigheid en trots op locatie

Bij kleinschalige woonvoorziening De Muzelaar was zoveel aandacht voor de zorg en het contact met de bewoner dat de administratieve kant ondergeschikt dreigde te raken. Inmiddels zijn de organisatiestructuur en -inrichting aangepast, is het ECD opnieuw ingericht en is methodisch werken nu de basis: ‘Wij waren al heel sterk in het verlenen van persoonsgerichte zorg. Maar achter de schermen kon het beter. En daar zijn heel grote stappen gemaakt. Dus waar de zorg voor onze bewoners gewoon door ging, hebben onze medewerkers een enorme verdieping ondergaan’. Lees meer over dit traject.

ViVa! Zorggroep deed met al haar locaties mee aan de scan om in beeld krijgen in welke mate de locaties voldoen aan het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. De scan liet grote verschillen zien. Waar de ene locatie als best practice kan dienen, wordt op een andere locatie maximale ondersteuning ingezet: ‘Het heeft enorm veel opgeleverd wat betreft anders kijken naar de zorg. Van een medisch model naar een welzijnsmodel. Voor de bewoners betekent het dat er veel meer gekeken wordt naar ‘wie ben ik’, ‘wat wil ik’, ‘wat is mijn achtergrond’, in plaats van: ‘goedemorgen’, gordijnen opentrekken en ‘ik ga u nu wassen’. Er wordt veel meer gekeken naar het individu, naar wat iemand vanuit huis gewend is.’ Lees meer over dit traject.

Leren en ontwikkelen binnen verpleeghuissector

Natuurlijk kent ook het programma zijn ambities voor 2020. Ten eerste natuurlijk doorgaan met het huidige programma en nog meer locaties scannen en eventueel ondersteunen. Daarbij willen we steeds meer gebruikmaken van de kennis en kunde van het veld en de opgedane kennis en kunde overdragen. Daarom zijn we vanuit het programma gestart met  veldcoaches.

Een veldcoach werkt zelf in de zorg en zet zijn kennis en praktijkervaring in om collega-zorgaanbieders te ondersteunen bij het verbeteren van de kwaliteit van zorg. Ook willen we onderzoeken of lerende netwerken elkaar kunnen gaan ondersteunen door bijvoorbeeld met en bij elkaar te scannen. Zorgaanbieders gaan elkaar dus steeds meer helpen. Augustinus: ‘Hierin past het ook dat wij bij de ondersteuningstrajecten steeds meer aandacht hebben voor het opleiden van coaches binnen de organisatie, onze kennis borgen in bijvoorbeeld de leerhuizen of academies van zorgaanbieders en dat er train-de-trainer programma’s ontstaan. Zo kunnen we onze kennis en kunde overdragen en de deelnemers versterken zodat zij zelf met elkaar kunnen leren en ontwikkelen.’

Waardigheid en trots op locatie

Waardigheid en trots op locatie is een ondersteuningsprogramma van VWS en loopt door tot en met 2022. De uitvoering van dit programma ligt bij Vilans. Het doel is om de verpleeghuiszorg verder te verbeteren met als uitgangspunt: voldoende tijd, aandacht en goede zorg voor alle verpleeghuisbewoners, nu en in de toekomst, op elke locatie. De basis voor het programma is het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.

Meer weten