Uitdagingen in gelijkwaardig samenwerken met andersgeschoolden

Tijdens het congres Waardigheid en trots voor de toekomst gingen Joris Newman en Sandra Verbaarschot hierover in gesprek met deelnemers in 2 interactieve workshops. Sandra is adviseur kwaliteit & beleid bij zorgorganisatie OBG en Joris is teammanager op locatie De Vlier van OBG.

Gelijkwaardig samenwerken in een anders samengesteld team

De verandering in teamsamenstellingen vindt al bij veel organisaties plaats. Dit brengt kansen en uitdagingen met zich mee en soms schuurt het. Niet iedere zorgprofessional is meteen enthousiast. Want wat is hun zorgopleiding nog waard als anders geschoolden ook zorgtaken gaan uitvoeren? En wat is hun toegevoegde waarde in een gemengd team?

Als uitdagingen zien ze iedereen meekrijgen en verbinding houden en qua communicatie het goede gesprek mogelijk maken, openstaan voor elkaars mening en niet oordelen. Ook over inschaling en beloning leven nog vragen.

Voorbeeld van ingezette verandering

De Vlier is een kleinschalige woonzorglocatie in Oost-Nijmegen die OBG in 2025 opende. Hier wonen mensen met dementie in een eigen appartement. Waar bewoners zorg niet meer zekf kunnen organiseren, sluit de zorg aan. De focus ligt op ondersteuning van het gewone leven, sociale interactie en welzijn van cliënten. Gemeenschappelijke huiskamers bieden ruimte voor maaltijden en ontmoeting, buurtkamers voor activiteiten en verbinding met de wijk.

Anders werken vanuit een sociale benadering

Nieuw bij De Vlier is het werken vanuit een sociale benadering, afgeleid van de methode van Anne-Mei Thé. Deze aanpak stelt niet de ziekte centraal, maar de mens zelf. Doel is om de kwaliteit van leven te verbeteren door iemands identiteit, dagelijks leven en sociale omgeving voorop te stellen.

Je kijkt daarbij naar de binnenwereld: naar zingeving en zelfvertrouwen en naar waar iemand nog aardigheid aan heeft. En naar de buitenwereld: naar relaties, (eerdere) sociale rollen en waaraan iemand aangepast nog kan deelnemen. Deze andere manier van kijken naar bewoners vormde de aanleiding om:

• anders naar begeleiding te kijken;
• teams anders samen te stellen;
• op een andere manier samen te werken.

Een verschuiving van zorgtaken naar welzijnstaken is best spannend

Bij De Vlier zijn 95% van de vragen welzijnsgerelateerd. Dat zorgde in het begin voor onrust onder Verzorgenden Individuele Gezondheidszorg (IG). Zij maakten zich zorgen over hun rol in de nieuwe teams en vroegen zich af of anders opgeleide collega’s wel dezelfde zorg kunnen verlenen.

De nieuwe benadering vroeg om een cultuurverandering, een andere manier van kijken, met ruimte om onzekerheden te benoemen. In de huidige teamverhouding bij De Vlier is de helft zorggeschoold en de helft anders geschoold. Die mix blijkt nodig om de ingezette beweging te kunnen maken en niet vooral in zorg te blijven denken.

Gebruikmaken van competenties en leerambities bij uitvoering van taken

Dat alle taken door elkaar heen lopen omdat iedereen verantwoordelijk is, maakt het soms lastig. De oplossing is dan om ieders vaardigheden te benutten. Het hele team zat om de tafel en bracht alle dagelijkse taken in beeld. Medewerkers gaven daarna aan wat hen energie geeft en wat niet en wat zij willen leren. Zo vond iedereen zijn plek.

Hoe werkt het in de praktijk?

Iedereen in de nieuwe teams noemt zich nu woonbegeleider. Hiermee stapte de organisatie af van benamingen die onderscheid maken in opleiding. Je bent bij De Vlier woonbegeleider 2, 2+ of 3. De functie senior woonbegeleider 3+ wordt nog ingevuld. Alle woonbegeleiders voeren Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen (ADL) uit en helpen iedere dag bij dagactiviteiten met bewoners (iedere dag).

Verzorgenden IG verlenen verpleegtechnische zorg. Vrijwilligers helpen bij dagactiviteiten, maar maken geen deel uit van de teams. Activiteitenbegeleiders zijn er niet. Het streven is om de lijntjes kort te houden, ook voor herkenbaarheid voor bewoners.

Opleidingen en trainingen

Iedereen bij De Vlier krijgt een ADL-training, een sociale- en coachingstraining. Een medicatietraining is optioneel. Je kunt binnen de organisatie certificaten halen. Senior woonbegeleiders worden opgeleid voor coördinerende taken en het voeren van gesprekken. Stagiaires en studenten lopen mee met een medewerker die een training heeft doorlopen, zoals ADL en Maatschappelijke zorgtaken.

Het team versterken door van elkaar te leren

De vraag of anders opgeleide collega’s wel dezelfde zorg verlenen, beantwoordden de zorgopgeleiden bij De Vlier zelf. Zij beseften dat als ze met anders geschoolden samenwerken, die ook de kans moeten krijgen om voor bewoners te zorgen en namen hen in de verzorging mee. Sindsdien delen Verzorgenden IG hun zorgervaring en kennis over dementie met anders geschoolden in het team.

Tegelijkertijd valt er voor de zorgopgeleiden ook iets te halen. De anders geschoolden in het team nemen hen mee in de meer vanuit de mens aangevlogen sociale benadering. Beiden leiden leerlingen op en iedereen doet dat met hetzelfde doel: dat de bewoner zich gehoord en gezien voelt.

Nieuwe teamsamenstelling, nieuwe kansen!

De grote belangstelling voor een actieve deelname aan de workshops maakte duidelijk dat bij veel organisaties de beweging naar anders samengestelde teams al is ingezet. Dit brengt zorgen en uitdagingen met zich mee. Toch zien zorgprofessionals ook dat een nieuwe teamsamenstelling voor alle teamleden nieuwe kansen biedt. Zoals leren van elkaar en elkaars vakkennis benutten.

Werken in deze nieuwe teamsamenstelling vraagt van zorgopgeleiden en anders opgeleiden veerkracht, open communicatie en anders kijken, denken en doen om goed samen te werken. In die nieuwe samenwerking brengen zorgopgeleiden hun zorgkennis en zorgervaring mee. Terwijl anders geschoolden met een andere bril kijken naar kwaliteit van bestaan en welzijn van cliënten.

Beiden hebben toegevoegde waarde en brengen grotere diversiteit in teams in het voordeel van cliënten. En waar iedereen het over eens is: die beweging moeten we samen maken.