Reablement in zorg en sociaal domein: samen kom je verder

Een oudere vrouw had al langere tijd allerlei fysieke klachten. Ze klopte vaak bij de huisarts aan en ging regelmatig naar het ziekenhuis voor het zoveelste onderzoek. De situatie veranderde toen de wijkverpleging samen met een professional uit het sociaal domein een kennismakingsgesprek deed. Vanuit het reablement gedachtegoed keken zij breder naar: wat wil deze mevrouw? Waar wordt ze blij van? Wat heeft ze nodig?

Weer zelf naar boven

‘Deze mevrouw gaf toen aan dat ze heel graag weer in haar eigen huis naar boven zou willen gaan’, vertelt Esther Schrijver, onderzoeker in team Thuis in de Wijk bij Movisie. ‘Want daar was een naaikamer. En dan kon ze weer naaien, wat ze heel graag deed. Maar vanwege haar fysieke beperkingen lukte dat niet meer.’ Met een aantal aanpassingen is er vervolgens voor gezorgd dat de vrouw weer naar boven kon gaan. ‘Vanaf die tijd gaat het veel beter’, vervolgt Esther. ‘Ook doet ze nu minder een beroep op de zorg.’

Regie terugkrijgen

Het is een mooi voorbeeld van wat een samenwerking tussen zorg en sociaal domein vanuit reablement kan opleveren, vinden Esther en haar collega Loreen Loman, adviseur kennismanagement bij Vilans. Wat is reablement precies? Volgens Loreen en Esther gaat reablement over goed kijken naar de mens die je voor je hebt. Wat wil hij? Daarbij staat centraal: wat kan iemand nog en wat kan hij leren om zelfredzamer te worden? Wat kun je doen om de kwaliteit van leven te verbeteren en de regie over het eigen leven (deels) terug te krijgen?

Zelf met reablement aan de slag? Gebruik de kennisbundel.

Reablement kennisbundel

23-04-2026

Reablement helpt zorgprofessionals, teams en organisaties om niet te vertrekken vanuit de zorgvraag, maar vanuit het leven van de cliënt. Deze kennisbundel helpt organisaties om reablement praktisch, haalbaar en duurzaam vorm te geven.

Achtergrond

Lees meer

Expertise sociaal domein

Movisie volgde een aantal reablementtrajecten. Hier wordt gewerkt aan de doorontwikkeling en toepassing van reablement in de praktijk, met ondersteuning van ZonMw. Uit de inzichten die in deze trajecten zijn opgedaan, blijkt dat cliënten allerlei vragen en wensen hebben. Maar niet elke hulpvraag is een zorgvraag. Oplossingen en antwoorden kunnen ook in andere domeinen liggen, zoals het sociaal domein. Hierbij gaat het in de kern om alle voorzieningen die mensen helpen om zelfstandig te leven. Zoals ondersteuning bij wonen, relaties en zin geven aan het leven. Een wijkteam, een welzijnsorganisatie of de gemeente kan deze hulp bieden.

‘Iemand wil bijvoorbeeld schilderen of weer kunnen fietsen’, vertelt Esther. ‘Of leren whatsappen. En er zijn ook emotionele hulpvragen, zoals ondersteuning bij verlies van een dierbare of gevoelens van eenzaamheid. Als zorgprofessional kun je de interventies die daarvoor nodig zijn niet altijd bieden. Voor die hulpvragen is er veel expertise in het sociaal domein.’

Breed kijken naar klachten

In de zorg draait het er uiteindelijk om ouderen een goede oude dag te bezorgen. De valkuil is dat je als zorgmedewerker de neiging hebt om vooral te letten op somatische klachten en oplossingen. ‘Maar het gaat om mensen op leeftijd bij wie ouderdomskwaaltjes blijven bestaan’, benadrukt Loreen. ‘Door samen op te trekken met professionals uit het sociaal domein, ga je breed kijken naar klachten. Misschien vraagt het sociale probleem om meer aandacht dan het fysieke probleem. Samen heb je oog voor wat iemand werkelijk nodig heeft en kun je de kwaliteit van leven verhogen.’

Samenwerking zorg en sociaal domein

Reablement sluit aan bij andere bewegingen in de zorg zoals Het Leven Centraal of de Schijf van Vijf van de Zorgboog. Kenmerkend is dat het accent wordt gelegd op zelfredzaamheid en ondersteuning door naasten, door de buurt en met hulpmiddelen. Het sociaal domein speelt daarin een belangrijke ondersteunende rol. Het werkt het beste met een structurele samenwerking tussen zorg en sociaal domein. Bijvoorbeeld vanuit een gezamenlijke visie of door iemand in de organisatie verantwoordelijk te maken voor externe samenwerking.

Loreen zag een mooi voorbeeld in de gemeente Schagen. Wijkteamconsulenten, wijkverpleging, de gemeentelijke hulp in de huishouding, ergo- en fysiotherapeuten werken daar heel nauw samen. En in sommige gevallen worden ook welzijnsorganisaties, vrijwilligers en sportverenigingen betrokken.

Huishoudelijke hulp en ergotherapeut

Loreen: ‘In Schagen bekijken de gemeentelijke hulp in de huishouding en de ergotherapeut samen welke taken de cliënt nog zelf kan doen of aan kan leren. Moeten bijvoorbeeld de ramen gewassen worden, dan zou de huishoudelijke hulp dat normaal gesproken helemaal zelf doen. Samen met een ergotherapeut kan een cliënt erachter komen dat ze wel nog de vensterbank kan leegmaken voordat de huishoudelijke hulp komt. Op die manier wordt de cliënt geactiveerd.’

Wijkteam

Je hoeft als zorgverlener niet op de hoogte te zijn van alle diensten in het sociaal domein. Loreen: ‘Je kunt bijvoorbeeld contact leggen met het wijkteam. Zij kunnen je verder helpen. Het is vooral belangrijk dat je als zorgverlener meedenkt met mensen over hun wensen en mogelijkheden. En dat je zorgt voor een warme overdracht als het sociaal domein hulp gaat bieden.’

Leuker werk

Esther en Loreen benadrukken dat reablement niet iets nieuws is dat er voor zorgmedewerkers extra bijkomt. Er gebeurt al veel in het sociaal domein waarbij zorgmedewerkers kunnen aansluiten. Esther: ‘De druk op de zorg is groot. Het sociaal domein heeft veel te bieden, dat geeft je ruimte in het werk én levert cliënten heel veel op.’
Loreen: ‘Er zijn veel zorgverleners die al op deze manier werken. Maar het is goed om stil te staan bij reablement en de samenwerking met het sociaal domein. Deze werkwijze maakt je werk leuker. Dat horen wij echt terug in gesprekken met professionals. Als ze in de samenwerking met het sociaal domein op één lijn zitten, krijgen ze veel meer voor elkaar. Bovendien zien ze cliënten opbloeien. Dat geeft veel voldoening.’