Veranderen gaat met ups en downs. Op moeilijke momenten herinnert Ada de medewerkers aan de metafoor van de eerste vakantiedag. 'Dan ben je moe van een lange reis en moet je je draai nog vinden op de vakantiebestemming. Hoe de vakantie gaat worden, weet je niet. Alleen dat je er zelf iets leuks van moet maken. Zo is het ook met 'Anders werken'. We zijn aan deze reis begonnen, weten niet wat het gaat worden, maar hebben de verwachting dat we er samen iets moois van maken.'
De Haven: samen zorgen voor een goede dag
Gepubliceerd op: 18-03-2026
Cliënten staan aan het roer en zorgopgeleiden werken samen met professionals zonder zorgachtergrond, naasten en vrijwilligers. Zorg- en Wooncentrum De Haven richt de zorg bewust anders in op twee nieuwe kleinschalige woongroepen. Samenwerken volgens de principes van het Team van de toekomst krijgt in de hechte gemeenschap van Bunschoten een extra dimensie.
De Haven in Bunschoten maakt de beweging van zorg naar gewoon leven en noemt haar nieuwe visie op kleinschalig wonen 'Een goede dag'. Omdat zorg hier in essentie draait om de cliënt te helpen een fijne dag te beleven. De zorgorganisatie kan dit niet alleen. Juist om de beweging van zorg naar gewoon leven te maken, zijn de bijdragen van professionals zonder zorgachtergrond, mantelzorgers, familie, vrienden en buren net zo belangrijk. Om invulling te geven aan 'Een goede dag' is De Haven een project gestart: Anders werken volgens de principes van het Team van de toekomst. Dit past binnen de deelname van de zorgorganisatie aan het project van de IVVU.
Project IVVU: Werken met een andere functiemix
De Haven is een van de tien deelnemers aan het project 'Werken met een andere functiemix' van de IVVU. Dit is de vereniging van zorgorganisaties die ouderenzorg bieden in de regio Utrecht. In het project wordt kritisch gekeken wat in het dagelijks leven van ouderen echt zorg is en wat ook op een andere manier kan worden georganiseerd. Door zorgprofessionals en andersgeschoolden samen te laten werken in een team en mantelzorgers en vrijwilligers bij de zorg te betrekken, verschuift de focus van 'zorgen voor' naar 'gewoon leven'.
Vind meer informatie over IVVU op de website van IVVU.
'Anders werken' en 'Aan het roer' komen samen in twee nieuwe kleinschalige woongroepen voor mensen met dementie die onlangs zijn geopend in De Haven. Bewoners doen zoveel mogelijk zelf en krijgen hulp van familie, vrienden en vrijwilligers bij dagelijkse activiteiten. Bijna de helft van de medewerkers op de twee woongroepen heeft geen zorgdiploma en vervult de functie medewerker wonen en welzijn. Verzorgenden en verpleegkundigen richten zich meer op de echte zorgtaken en hebben ook een coachende rol.
Medewerkers werven
'Voor medewerkers heeft “van zorg naar gewoon leven” veel impact. Zij zijn dan ook vanaf het begin betrokken bij de beweging', vertelt Ada Huijgen-Beukers, manager wonen en zorg en projectleider van Anders werken volgens de principes van het Team van de toekomst. 'Toen we mensen gingen werven voor de twee woongroepen, hebben wij tijdens een drukbezochte bijeenkomst aan al onze medewerkers gevraagd wie er met ons op reis wilde gaan. Tot onze verbazing was de animo groot. Hierdoor konden we op de nieuwe woongroepen starten met ervaren krachten. De vacatures op hun oude afdelingen konden we gelukkig snel weer invullen.'
Om de verandering concreet te maken, werden de medewerkers gevraagd om zelf kritisch naar het dienstenpatroon te kijken. Centrale vraag: heb je voor het gewone leven alleen zorgprofessionals nodig of kunnen anderen daar ook een belangrijke rol in spelen? Ada: 'Medewerkers konden met behulp van de 24-uurstool van de IVVU een beeld krijgen van welke taken echt tot de zorg behoren en welke taken ook door niet-gekwalificeerde mensen kunnen worden gedaan. Dat gaf houvast en werkte heel verhelderend. Wij hebben ook meteen aangegeven dat het werk van de zorgopgeleiden deels zou veranderen. Zij krijgen een meer coachende rol richting de medewerkers wonen en welzijn.'
Opleiding tot helpende
De nieuwe instromers konden op hun beurt kiezen uit een gevarieerd scholingsaanbod. Zij konden de opleiding tot helpende doen, deelcertificaten halen uit de opleiding helpende of een intern opleidingstraject volgen. Opvallend was dat de helft koos voor de opleiding tot helpende. Ada: 'Zij gaven aan graag een diploma te willen halen. De andere helft volgt de interne opleiding. Interessant om te zien dat voor ons als organisatie deelcertificaten voldoende zijn, maar dat de nieuwe instromers hier niet allemaal voor kiezen.'
Informele zorg krijgt steeds meer vorm. Familie kookt mee en vrijwilligers bakken een cake samen met bewoners. Dat maakt het werk nog mooier.
Eef, verzorgende IG op kleinschalige woongroep De Meerpaal
'In het begin was het wennen. Werken met medewerkers wonen en welzijn vraagt een andere verdeling van taken. Maar na twee weken hadden we een goed systeem. Het is leuk om nieuwe collega’s te coachen en te zien hoe ze groeien door positieve feedback. Ook informele zorg krijgt steeds meer vorm. Familie kookt mee en vrijwilligers bakken een cake samen met bewoners. Dat maakt het werk nog mooier', vertelt Eef, verzorgende IG op kleinschalige woongroep De Meerpaal.
Typische cultuur
Nu de samenwerking met de naasten op gang begint te komen, krijgt De Haven ook meer en meer te maken met de typische cultuur van Bunschoten, een hechte gemeenschap van trotse, harde werkers. Zij vinden dat als je iets doet, je het goed moet doen. Dus ook in de zorg. Ada: 'Familieleden van bewoners zijn heel betrokken, maar tegelijk ook best kritisch. De houding van “niet zeuren en hard werken” werkt aanstekelijk als alles goed gaat, maar als er zaken mislopen, is er ook echt iets aan de hand en dan hebben we het gesprek te voeren.'
Ada geeft een voorbeeld. 'Een team liep de benen uit het lijf om op de eerste dag het werk op de kleinschalige woongroep rond te krijgen. Op die dag was ook de familie uitgenodigd voor de feestelijke opening. Juist op die dag was er een probleem met de was. Ze vroegen de familieleden of zij deze taak wilden overnemen. Het gevolg: medewerkers voelden zich schuldig en sommige familieleden waren een beetje boos. Maar het mooie was dat er hierdoor wel gesprekken tussen team en familieleden ontstonden. Op deze kleinschalige woongroep zijn de families nu heel betrokken. Zij vinden het heel normaal om af en toe bij te springen.'
Samen met mantelzorgers, vrijwilligers en collega’s creëren we een samenspel waarin iedereen meedoet. De kunst? In gesprek blijven, oordelen loslaten en gewoon proberen.
Rian, verzorgende IG op kleinschalige woongroep De Bonte Poort
'De eerste maand is voorbij en wat een mooie start! Bij ons houdt het leven niet op als thuis wonen niet meer gaat. We blijven luisteren naar bewoners en hun wensen. Samen met mantelzorgers, vrijwilligers en collega’s creëren we een samenspel waarin iedereen meedoet. De kunst? In gesprek blijven, oordelen loslaten en gewoon proberen. Stoppen kan altijd nog', vertelt Rian, verzorgende IG op kleinschalige woongroep De Bonte Poort.
Geleerde lessen
'Anders werken' heeft De Haven enkele mooie inzichten opgeleverd.
De nieuwe instromers zijn vooral afkomstig uit Bunschoten. Ada: 'Ze zijn heel gemotiveerd en trots op wat ze doen. Dat heeft ook een nadeel. Als er iets niet goed gaat, vinden zij dat lastig. Ze trekken het zich heel persoonlijk aan. Terwijl wij steeds zeggen: "Je bent nog aan het leren en je mag fouten maken". We hebben geleerd om dit te blijven benadrukken.'
Gesprekken met familieleden over hun bijdrage aan de zorg gaat De Haven eerder aan, niet meer pas in crisissituaties. Ada: 'Door regelmatig samen om tafel te zitten, creëren we begrip voor elkaars situatie en behoeften. En is er een keer iets niet goed gegaan, dan zijn we daar eerlijk over en bieden we onze excuses aan. Door de open sfeer zien we de betrokkenheid van families verder toenemen.'
Om familieleden te informeren over de samenwerking met de informele zorg voor de nieuwe kleinschalige woongroepen heeft De Haven voor nieuwe bewoners en hun familie een infomarkt georganiseerd. Ada: 'De opkomst was niet hoog, maar de mensen die geweest zijn, begrepen daarna veel beter vanuit welke visie wij met hen willen samenwerken. Ook met deze mensen verloopt de samenwerking heel soepel.'
De teams hebben als KPI gekregen dat minimaal 70% van de familieleden een rol heeft in de zorg. Ada: 'We sturen niet op dit cijfer, maar gebruiken het om medewerkers te stimuleren het gesprek met familieleden aan te gaan.'
Nieuw samengestelde teams hebben begeleiding nodig
Ada: 'We dachten op de twee nieuwe woongroepen dat het toewijzen van een buddy aan een nieuwe medewerker voldoende was. Maar omdat het werk nieuw was en de teamleden elkaar nog moesten leren kennen, hadden de teams toch meer behoefte aan begeleiding. Dat pakken we nu op. Alle teamleden volgen in 2026 het lesprogramma "U woont nu hier" van Gerben Bergsma. Na de e-learnings volgen steeds gezamenlijke intervisiemomenten. Dit programma besteedt aandacht aan belangrijke thema’s als samenwerken op een kleinschalige woongroep, persoonsgerichte zorg en onbegrepen gedrag. Door blijvend te investeren in gezamenlijke scholing en intervisie ontstaat er niet alleen meer vakmanschap, maar ook meer onderling begrip. Zo groeien medewerkers met en zonder zorgachtergrond samen naar een gedeelde manier van kijken en werken. Dat vormt de basis voor sterke teams en voor een plek waarin bewoners zich echt gezien en begrepen voelen.'