SOFA-model: de rollen van mantelzorgers
Laatst bijgewerkt op: 11-05-2026
Een fijne samenwerking tussen mantelzorgers en zorgverleners is belangrijk. Het SOFA-model helpt om hier een goede invulling aan te geven. Het beschrijft de 4 rollen die een mantelzorger heeft en hoe je hier als zorgverlener mee omgaat.
In het kort
Type interventie
Methode
Voor wie
Vrijwilligers in de zorg, Zorgverleners, Mantelzorgers
Cliëntgroep
Ouderen, Mensen met een beperking
Sector
Ouderenzorg
Soort kennis
Praktijk
Ontwikkelaar
In voor mantelzorg
Het SOFA-model is een hulpmiddel voor zorgverleners om de verschillende rollen van mantelzorgers te herkennen en hierop aan te sluiten. Het doel van het model is om de samenwerking tussen zorgverleners en mantelzorgers te verbeteren.
Het SOFA-model laat zien dat een mantelzorger niet één vaste rol heeft, maar afwisselend partner in zorg, hulpvrager, naaste en expert kan zijn. Deze rollen kunnen per dag of zelfs per gesprek wisselen. Eén rol is altijd aanwezig: die van de persoonlijke relatie. Je gebruikt het SOFA-model door steeds te bepalen in welke rol de mantelzorger op dat moment staat, en jouw aanpak daarop aan te passen. Je schuift voortdurend mee met de rol die op dat moment het meest duidelijk aanwezig is.
Video over toepassing in praktijk
Vilans
Je hebt nodig:
- post-its
- pennen
- flap-over met vier blokken (S–O–F–A)
- A4’tje met achtergrondinformatie over het model
- een ruimte om het gesprek te voeren
Het SOFA-model komt uit de praktijk en wordt veel gebruikt in de Nederlandse zorg. Het is ook gebaseerd op onderzoek, vooral op het boek van Julia Twigg en Karl Atkin uit 1994 over mantelzorg. Lees meer informatie: Achtergrondinformatie SOFA-model.
