Dansen zet bewoners Huize Kohlmann in beweging, ook figuurlijk

‘Ik vind het helemaal niet leuk dat u er bent. Ik ga weg.’ Vlak voor de dansles bij Huize Kohlmann van Insula Dei in Arnhem schrik ik van de mevrouw naast me. Ze zal toch niet echt weggaan? Dan gaat danslerares Ronja White van start en mevrouw ontdooit zienderogen. ‘Leuk hè, mooi!’, lacht ze me toe.

Juichverhalen zijn verdacht, brochures met foto’s van louter lachende bewoners in verpleeghuizen kunnen nauwelijks op waarheid berusten. Maar iets negatiefs ontdekken aan deze danssessie voor mensen met dementie is bij-zon-der lastig. Ik beleef mijn mooiste werkuur tot nu toe tussen de stralende gezichten van bewoners met dementie, die zonder uitzondering meedoen. Ieder op hun eigen manier en niveau.

Kunst als brug

Barbara Recourt is activiteitenbegeleider bij Huize Kohlmann. Ronja begeleidde hier in 2018 studenten BA Docent Dans van ArtEZ Arnhem bij het maken en uitvoeren van een dansvoorstelling. Barbara zag direct wat dans deed met de mensen en organiseert nu wekelijks danslessen: ‘Dans zet iets in beweging in een bewoner. Dat zie je aan de mimiek. Het prikkelt de zintuigen, spreekt meer aan dan alleen het cognitieve. En iedereen komt, ook mensen die nooit deelnemen aan een activiteit. Kunst is een brug tussen het individu en welzijn. Het gaat om “wat doet het ú, hoe wilt ú nu bewegen?”. Ronja: ‘Ik probeer de mensen uit te nodigen elkaar te ontmoeten in beweging, in het hier en nu. Ik heb een artistiek uitgangspunt en zorg voor verrassende elementen. Daaruit ontstaat een pure vorm van contact, dat vind ik zo mooi.’

Ronja aan het dansen met bewoner

Contact maken

Elkaar uitnodigen tot contact. Precies dát contact zie ik voortdurend tijdens de dansles. Bewoners die genieten, ook van elkaars stralende gezichten: ‘Zie je haar genieten?’, hoor ik iemand zeggen over haar medebewoner. Voortdurend is er oogcontact met de expressieve en motiverende Ronja. ‘Ik merk wel in wat voor stemming iemand is. Als een bewoner wat in zichzelf is, forceer ik niets. Dat heeft geen zin.’ Gastvrouw Blaža Nedic vertelt dat de bewoners ook na afloop aan tafel meer het contact opzoeken met elkaar: ‘Ze zijn vrolijker en praten meer, dat merk je gewoon. Dit hebben ze echt nodig.’

Goed voor de zorg

Ook de organisatie zag het nut in van de danslessen en besloot er na een pilotfase mee door te gaan. ‘Daarvoor ben ik ze ontzettend dankbaar’, zegt Barbara. ‘Niet iedereen haalt een kunstenaar in huis. Hier investeren ze enorm in welzijn. Ook vanuit het besef dat de groep na zo’n dansles rustiger is, minder aandacht vraagt en minder dwaalt, bijvoorbeeld. Zo heb je iets hogere welzijnsuitgaven, maar lagere zorgkosten.’ Zorgmedewerker Lisa Coenen bevestigt dat de cliënten na een dansles rustiger zijn, meer ontspannen. Ze nam zelf ook deel aan de dansles: ‘Zo mooi om de mensen eens op deze manier te zien. Ze kunnen hier echt zichzelf zijn. Heel anders dan tijdens zorgmomenten.’ Barbara probeert bij elke les iemand van de zorg te vragen: ‘Dan zien ze ook hoe ze iemand op een creatieve manier kunnen verleiden om uit bed te komen of te eten.’

Zorgmedewerker met bewoners aan het dansen

Stijgende behoefte

Een les begint met een warming-up, dan volgt het middenstuk met diverse muzieksoorten: van rock en roll tot een sierlijk adagio. Ronja sluit af met iets speels. ‘Als ik op vakantie ben, neemt Barbara het over. Wij hebben een goede klik, ze is zelf beeldend kunstenaar. Daardoor kwam het hier ook vlot van de grond.’ Ronja vertelt dat ze in Duitsland bijscholingen geeft aan activiteitenbegeleiders. Ze probeert hun horizon te verbreden door hen te laten ervaren wat een meer artistieke manier van dansen losmaakt bij mensen met dementie, hoe je via dans kunt komen tot contact. ‘Dat loopt heel goed. Men ziet er echt de meerwaarde van in.’ Ook zou de dansdocent graag meer de koppeling met het hoger onderwijs leggen: ‘Binnen ArtEZ is een stijgende behoefte aan stageplaatsen dans, ook voor deze doelgroep.’
De “doelgroep” zelf weet intussen van geen ophouden: ‘Ze weten ons wel aan de gang te krijgen hè, dit is zó hartstikke leuk’, glundert een mevrouw. Een ander gaat volledig op in een meeslepende wals: ‘Prachtig, enig! Het houdt niet op.’ En haar voeten staan inderdaad niet stil.

De voordelen van danslessen

• Bewoners kunnen helemaal zichzelf zijn en ontspannen
• Zij uiten hun gevoelens
• Na de dansles is men rustiger
• Bewoners zoeken na de les meer het contact met elkaar op
• Zij eten en slapen beter
• Men doet na afloop minder een beroep op zorgmedewerkers
• Hierdoor kan de organisatie zorgkosten uitsparen
• Medewerkers leren hun bewoners beter kennen
• Zij kunnen ‘trucjes’ uit de dansles toepassen tijdens zorgmomenten

Dansles met mensen met dementie

Door: Linda van Ingen

Meer weten:


Geplaatst op: 29 april 2019
Laatst gewijzigd op: 30 april 2019