Bezoekregeling en corona: voorbeelden, tips en afwegingen

Op woensdag 6 mei heeft minister Hugo de Jonge een eerste stap aangekondigd in de ‘versoepeling’ van de bezoekregeling voor 25 verpleeghuizen. Maar ondertussen vinden er in het hele land initiatieven plaats om – passend binnen de bezoekregeling – toch alvast het broodnodige contact met familie te organiseren. In dit artikel zetten we voorbeelden van bezoek in het kader van corona zoals ‘coronahuisjes’, raambezoek, hoogwerkers en andere afscheidingen op een rij.

Vier organisaties geven aan welke overwegingen meespelen voor een specifieke keuze en welke maatregelen genomen zijn om dit veilig voor iedereen te kunnen realiseren.

Cederhof in Kapelle – hekwerk om terras

De kleinschalige woonvoorziening Cederhof in het Zeeuwse Kapelle (63 bewoners) reageerde snel toen het bezoekverbod op 20 maart werd ingesteld. ‘Onze bewoners houden van buitenzijn. Eén persoon zei: ‘Ik ben buiten geboren, jullie gaan mij nu toch niet binnenhouden?’ Maar het Cederhof beschikt niet over een afgesloten tuin. Al heel snel werd het initiatief voor een hekwerk op het zonnige terras, dat grenst aan ons restaurant, gerealiseerd’, vertelt bestuurder Inge van Boomen.

Meteen werd het idee geopperd om er een dubbel hekwerk van te maken, met 1,5 meter ertussen, zodat aan de andere kant familie langs kan komen voor contact met vader of moeder, opa of oma. Er zijn twee terrassen gemaakt, waarop drie bewoners en een zorgmedewerker plaats kunnen nemen.

‘Zowel bewoners als familie kunnen tijd reserveren om samen te komen op het terras. Wij hebben geen strikt protocol. Per afdeling is er een ander moment dat de bewoners er meer gebruik van willen maken, dus dat gaat eigenlijk vanzelf. Als er een afspraak is, wordt dat onderling gecommuniceerd. Het hekwerk staat er sinds 2 april en tot nu toe gaat het heel goed’, vertelt Inge.

‘Alleen als het mooi weer is, is er soms last van filevorming’, lacht Inge. ‘Dan wil iedereen graag buiten zitten. Als iemand dan een half uurtje buiten is geweest, zeggen we dat het nu de beurt is aan de volgende. Daarbij hebben we voor onze dementerende bewoners in allerijl een moestuin aangelegd, zodat zij ook weer dagstructuur krijgen. En dit neemt de druk weg van het terras.’

Pluspunten:

  • Geen risico op fysiek contact
  • Goede communicatie mogelijk omdat mensen elkaar aankijken
  • Voldoende capaciteit om iedereen voldoende aan bod te laten komen

Aandachtspunten:

  • Lastiger haalbaar voor grotere organisaties
  • Bij grotere organisatie zou er een agenda bijgehouden moeten worden

Zorggroep De Laren – portocabines omgebouwd tot praathuizen

Zorggroep De Laren heeft verspreid door het land zeven woonzorgvilla’s met elk 20-25 huurappartementen met één of twee bewoners. Bij elke villa heeft Flexotels een portocabine geplaatst die omgebouwd is tot veilig praathuis. 

De praathuizen hebben allemaal twee entrees; één voor de bezoeker en één voor de bewoner(s). Deze ruimtes worden gescheiden door een plexiglas raam. Er wordt via een intercom met elkaar gecommuniceerd. Er kan zowel door de bewoner(s) als door familie een tijd gereserveerd worden. Per villa is daar een speciale agenda voor zodat het voor iedereen duidelijk is wanneer er plek is en wanneer niet. Er moet altijd een half uur tussen de afspraken zitten, zodat de cabines snel maar goed gedesinfecteerd kunnen worden.

‘Wij hebben een protocol opgesteld dat als leidraad geldt voor alle villa’s. Maar per villa is er ruimte om het protocol iets aan te passen’, vertelt Marieke Geerligs, stafmanager Kwaliteit, Opleidingen en Zorg.

‘Er komt wel wat inzet van het personeel bij kijken. Zij brengen de bewoners naar het praathuis toe, zijn verantwoordelijk voor de reiniging en het voorkomen van fysiek contact. Je kunt namelijk om de container heen lopen en elkaar een knuffel geven. Dit is uiteraard niet de bedoeling en tot nu toe gaat dat ook goed. Het personeel moet hierop toezien dat dit ook echt niet gebeurt.’

Pluspunten:

  • Fijne manier van één-op-één contact zonder risico
  • Kacheltje aanwezig, dus altijd behaaglijk
  • Goede communicatie mogelijk middels intercom en omdat mensen elkaar goed kunnen zien en dus ook lichaamstaal mee krijgen.

Aandachtspunten:

  • Begeleiding nodig om fysiek contact buiten niet toch te laten plaatsvinden
  • Beheer van agenda voor afspraken (houd rekening met half uur pauze tussen de afspraken voor schoonmaken en wisseling)
  • Inzet van personeel voor schoonmaak en toezicht

Meer voorbeelden van ‘coronahuisjes’:

Icare – raambezoek vervangen door portocabins

Vanaf het moment dat bezoek in het verpleeghuis voor langere tijd niet mogelijk bleek, heeft Icare direct gezorgd dat er andere mogelijkheden zijn om contact te houden met naasten. ‘Voor alle verpleeghuizen hebben we iPads en extra mobiele telefoons aangeschaft en ondersteunen medewerkers bij het beeldbellen. We merkten dat het niet het verdriet wegnam van het elkaar “in het echt” kunnen ontmoeten. Familie zocht de bewoners dan ook al snel op bij het raam waar dit mogelijk was’, vertelt woordvoerster Marjon Heeling.

Dit is lang goed gegaan; familie hield zich voor het overgrote deel goed aan de richtlijnen van de overheid om afstand te houden en elkaar niet aan te raken. ‘Maar helaas ging het ook een paar keer mis en dat stelde onze zorgmedewerkers voor een enorm dilemma. Hoe bescherm je de groep bewoners voor wiens gezondheid je verantwoordelijk bent, terwijl je het gemis van ontmoeting zo goed begrijpt?’

Daarom is Icare direct op zoek gegaan naar een oplossing waarbij veilig ontmoeten wel mogelijk is. Die is nu bijna gevonden in de vorm van een portocabin, net als Zorggroep De Laren. Bij Icare wordt alleen extra aandacht besteed aan het niet mogelijk maken van fysiek contact, ook buiten de cabin. Marjon: ‘Dit vraag wel meer inzet van personeel, niet alleen om dit te begeleiden, ook voor het schoonmaken. Maar het voordeel is dat de portocabin beter controleerbaar is dan het raambezoek.’

Zonnehuisgroep Amstelland – bezoek met hoogwerkers

Zonnehuisgroep Amstelland heeft meerdere gebouwen van verschillende hoogtes. Om alle bewoners de kans te geven op een veilige ontmoeting, is er voor gekozen met hoogwerkers aan de slag te gaan. Zo hoeven de bewoners niet hun eigen afdeling te verlaten en kunnen zij toch even contact hebben met familie.

‘We wilden dit heel graag voor elkaar krijgen voor de bewoners en naasten. Natuurlijk was het was op voorhand echt wel even wat geregel. Onze vaste glazenwasser bood aan ons hierbij te helpen, dus dat was fijn. Maar wij wilden het wel met erkend personeel doen en goed verzekerd. Dus de voorbereiding nam wat tijd in beslag. Familie en bewoners tekenden in op een tijdslot en zo hebben we een hele planning gemaakt voor drie dagen”, vertelt het activiteitenteam van de Zonnehuisgroep.

Grote voordeel van deze manier is dat je het besmettingsgevaar in huis verkleint en er is absoluut geen fysiek contact mogelijk tussen bewoner en familie. De inzet van het activiteitenteam werd ontzettend gewaardeerd. ‘Een bewoners kon zijn kleinkind van twee weken oud eindelijk ontmoeten. Dat was prachtig. Iedereen werkte ook zo goed mee; familie was op tijd, bewoners meegaand. Het was een feest. Daarom doen we het volgende week nog een keer en dan zes dagen.’

Pluspunten:

  • Geen fysiek contact mogelijk
  • Goede communicatie mogelijk middels intercom en omdat mensen elkaar goed kunnen zien en dus ook lichaamstaal mee krijgen.
  • Gaat vaak goed voor bewoners met dementie

Aandachtpunten

  • Zeker voor de eerste keer komt er behoorlijk wat voorwerk bij kijken
  • Strakke planning van afspraken nodig
  • Geen privégesprekken mogelijk

Zonnehuisgroep Amstelland is ook bezig met de voorbereiding van speciale Zonnekamers, die door bewoners van binnen het gebouw en door naasten rechtstreeks vanuit buiten betreden kunnen worden. ‘Een gezellige kamer waarbij mensen worden gescheiden door middel van een plexiglas wand. We richten het zo in dat bezoek en bewoners elkaar verder niet tegen het lijf loopt. We begrijpen namelijk dat er verleiding is om elkaar vast te pakken als de mogelijkheid er is.’ Voordeel van deze kamers is dat mensen elkaar dan echt even privé in alle rust kunnen spreken, zonder bijzijn van anderen.

Meer voorbeelden van bezoek via hoogwerkers/raambezoek

Bewoners met dementie

Voor elke zorginstelling geldt dat zij extra rekening houden met bewoners met dementie. Voor hen kan een contactmoment zonder fysiek contact verwarring oproepen. Bij het Cederhof gaan de ontmoetingen via het hek vooralsnog goed, omdat het zo kleinschalig is waardoor er ook altijd een zorgmedewerker toezicht kan houden: ‘Zo kunnen we mensen met een dementie-achtergrond ook goed begeleiden en uitleggen waarom dat hek er staat.’ Dat geldt ook voor de hoogwerkers van Amstelland.

In de portocabins lijkt het toch wat lastiger. Waarschijnlijk omdat de ontmoeting er dan ‘heel gewoon’ uitziet, maar men gescheiden wordt door een ‘niet-zichtbare (plexiglas) wand’. Ook het naar buiten gaan om gebruik te maken van de portocabin kan onrust veroorzaken: ‘Mensen met dementie kunnen in de war als zij iemand zien die ze willen aanraken en dat dit dan niet mogelijk is.’

Overwegen en afwegen

Elk zorginstelling ziet het verdriet en gemis van de bewoners. Dat is de drijfveer voor het onderzoeken van alternatieve mogelijkheden om bezoek op afstand te organiseren. Mits dit veilig kan én indien de bewoners en familie om kunnen gaan met de regels en beperkingen. En dat laatste is zeker voor mensen met dementie lang niet altijd het geval. Alle zorglocaties zeggen maatwerk toe te passen en per bewoner te bekijken of hij of zij om kan gaan met de bijzondere situatie – al dan niet met zorgbegeleiding – waar iedereen mee te maken heeft.

Door: Nienke Oort

Meer weten


Geplaatst op: 6 mei 2020
Laatst gewijzigd op: 12 mei 2020