Nieuwe InterventieZoekhulp helpt zorgprofessionals bewuster te kiezen voor passende zorg

Annemarie Koopman is programmaleider en adviseur bij Vilans en heeft een verpleegkundige achtergrond. ‘Uit onderzoek blijkt dat zorgprofessionals niet snel online zoeken naar interventies’, vertelt ze. ‘Meestal vragen ze eerst een collega. En áls ze online zoeken, gaan ze meestal naar een website die ze kennen en vertrouwen.’  

Dat heeft beperkingen, weet Annemarie: ‘Je mist de interventies die op andere websites beschikbaar zijn en misschien beter passen bij een zorgvraag. De kans is ook groot dat je nieuwe interventies mist die effectiever zijn of het team minder belasten. 'Door de beweging naar passende zorg wordt het nog belangrijker om zorgvuldig te bekijken wat een interventie oplevert voor de cliënt. Hoeveel tijd en inspanning vraagt ze van professionals en teams? En hoe duurzaam is de interventie?’ 

Bewust kiezen voor interventies

Daarbij speelt dat in de care op dit moment vaak nog minder onderbouwing is voor interventies dan in de curatieve zorg. Annemarie: ‘In de cure kun je mensen vaak verdelen in controlegroepen: de een krijgt de behandeling, de ander niet. In de langdurige zorg is het bewijs moeilijker te leveren, want cliënten hebben vaak meervoudige aandoeningen. Hun situatie en context verschillen sterk. Toch zijn er steeds meer interventies waarvan de werking in meer of mindere mate is bewezen. Maar ze zijn moeilijk te vinden.’

Effectief en zo licht mogelijk

Werkende interventies zijn effectiever en dragen daarom beter bij aan passende zorg. Annemarie: ‘Als je daarbij kiest voor een interventie die minder ingrijpend maar net zo effectief is, blijft de cliënt zo zelfredzaam mogelijk. Bovendien scheelt zo’n lichtere interventie de professional kostbare tijd. Zo creëer je meer tijd voor cliënten die zwaardere zorg nodig hebben én blijft de zorg voor iedereen toegankelijk. De vraag is steeds: wat past het beste bij deze cliënt? Het gaat erom dat interventies werken, bijdragen aan kwaliteit van leven, professionals ontlasten én de zorg toegankelijk houden.'

Annemarie noemt valpreventie als voorbeeld. ‘Een fysiotherapeut kan een cliënt individueel begeleiden. Dat is effectief, maar intensief. Een groepstraining kan mogelijk ook goed werken. Dat scheelt veel professionele inzet. Wie weet kan een cliënt naar een beweeggroep van een welzijnsorganisatie gaan, wat ook nog eens bijdraagt aan contact en welzijn.’

Betrouwbare, geselecteerde bronnen 

'Vanuit onze rol in de kennisinfrastructuur zagen we dat interventies versnipperd beschikbaar zijn over veel verschillende websites. Toen we begonnen met het programma Passende zorg | passende interventies, telden we honderden websites met interventies voor de langdurige zorg’, vervolgt Annemarie. ‘De interventies verschillen qua onderbouwing, context en beschrijving. Daardoor is het lastig zelf online een passende interventie te vinden voor een zorg- of ondersteuningsvraag.’

Veel mensen zoeken in AI-tools als ChatGPT of Copilot. Juist in die ontwikkeling ziet Vilans het belang groeien van betrouwbare, gevalideerde kennis die professionals direct kunnen toepassen. deze generatieve AI-tools geven niet altijd de geraadpleegde bronnen weer en/of verzinnen soms antwoorden. De informatie klopt dus niet altijd en dat risico wil je niet lopen in de zorg. Annemarie: ‘Daarom ontwikkelden we zelf een AI-maatwerkoplossing: de InterventieZoekhulp.’

De InterventieZoekhulp zoekt met behulp van AI binnen een bibliotheek van ruim 20 Nederlandse zorgvuldig geselecteerde bronnen. Je stelt je zorgvraag, de zoekhulp stelt verdiepende vragen en selecteert uit de database de best passende interventies. De bronnen zijn betrouwbaar, daar hoef je niet aan te twijfelen.  

Zoekhulp als alternatief voor AI-training 

Veel organisaties worstelen met de vraag hoe ze medewerkers verantwoord laten werken met AI. Annemarie: ‘Je kunt al je medewerkers AI-geletterd maken en hen leren hoe ze moeten prompten. Of je kunt zeggen: dat is niet nodig als je de InterventieZoekhulp gebruikt. Die stelt al de juiste vragen en zoekt alleen binnen betrouwbare bronnen. Je hoeft dus minder bang te zijn dat medewerkers fouten maken.’ 

De zoekhulp is opgenomen in het hoofdlijnenakkoord ouderenzorg. ‘Het is een erkenning dat bewust kiezen voor werkende interventies bijdraagt aan de gezamenlijke opgave om passende zorg te realiseren’, zegt Annemarie.  

Nieuwe inzichten 

Annemarie verwacht dat de zoekhulp professionals motiveert om open te staan voor nieuwe inzichten. ‘Het vergroot het blikveld en stimuleert het gesprek over interventies: kiezen we voor de best passende interventie, ook als die meer vraagt van het team? Of zetten we een lichtere interventie in die minder vraagt van medewerkers, zodat er meer tijd is voor andere cliënten? Die professionele nieuwsgierigheid en kritische blik hebben we nodig voor passende zorg.’ 

Rol voor het management 

Als organisaties het belang inzien van bewuster kiezen voor werkende interventies, dan is het wel belangrijk dat zij hun medewerkers daarin faciliteren. Dat kunnen ze doen door de InterventieZoekhulp beschikbaar te stellen – bijvoorbeeld via intranet – en door aandacht te besteden aan het inbedden van de zoekhulp in het werkproces. Zo draagt Vilans eraan bij dat kennis niet alleen beschikbaar is, maar daadwerkelijk wordt gebruikt in de praktijk.