Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Zicht op kwaliteit – over de rol en mogelijkheden van toezichthouders

Marius Buiting en Henk den Uijl van de NVTZ ( Nederlandse Vereniging van Toezichthouders in Zorg en Welzijn) gingen met de deelnemers aan hun workshop op 4 juli 2017 in gesprek over de vraag wat de rol van toezichthouders (Raad van Toezicht) kan zijn bij de ontwikkeling van de kwaliteit van dienstverlening bij organisaties voor zorg en welzijn. Dichter op de praktijk en meer contact met de werkvloer lijken goede manieren om zicht te krijgen op de dagelijkse gang van zaken in een zorg- of welzijnsorganisatie.

In het nog recente verleden lag de focus van de meeste Raden van Toezicht bij zorg- en welzijnsorganisaties vooral op de financiële vraagstukken. Maar de laatste jaren is die steeds meer verschoven naar de kwaliteit van zorg. Ongetwijfeld heeft de uitgebreide aandacht in de media bij incidenten daar een handje bij geholpen. Het is immers ieders nachtmerrie dat de instelling waar jij toezicht houdt op die manier in het nieuws komt.

Breed draagvlak

Dat er meer “schwung” in de ouderenzorg is gekomen, is voor een belangrijk deel de verdienste van scheidend staatssecretaris Van Rijn, stelde Marius Buiting. Mede door zijn toegankelijkheid en open oor voor vragen uit de sector, en door allerlei door hem in gang gezette initiatieven zoals Waardigheid & trots, staat de verpleeghuiszorg op de kaart en in de publieke belangstelling. Het besef dat er extra inspanningen en middelen nodig zijn om de kwaliteit van de dienstverlening te versterken is breed gedragen, door bestuurders maar ook in de maatschappij. Zorg voor kwetsbare ouderen mag (weer) wat kosten.

Kwaliteitskader

De NVTZ was een van de partijen die betrokken was bij de totstandkoming van het nieuwe kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. Buiting ziet drie belangrijke ontwikkelingen:

  • Persoonsgerichte zorg staat centraal;
  • Leren is belangrijker dan verifiëren;
  • Ruimte voor context-gebonden zorg.

De rol van de Raad van Toezicht in de zorgsector is niet altijd even duidelijk uitgewerkt. Waar de inhoud van het werk juist gaat om het warme en kleinschalige, de menselijke maat, moeten toezichthouders het vaak doen met ‘koude ’rapportages en cijfers, waarin die menselijkheid juist lijkt te verdwijnen. In de workshop gaan de deelnemers in gesprek over de mogelijkheden om juist oog te houden voor de dagelijkse werkelijkheid binnen een zorg- of welzijnsorganisatie, die vaak schuil gaat achter de rapportages en cijfers.

Antwoorden en oplossingen

Aan de hand van drie vragen komen de deelnemers met antwoorden en oplossingsrichtingen:

Wat beïnvloedt het beeld van de ouderenzorg negatief (slachtofferschap)?

  • Negatieve berichtgeving in de media;
  • Klinische analyses die louter lijken te bestaan uit cijfers en kengetallen.

Wat maakt een actievere rol mogelijk (actor-schap)?

  • Vertrouwen;
  • Het vermogen en de wil om te leren van incidenten;
  • Ruimte voor vernieuwing en experimenteren;
  • Kennis van de organisatiecultuur;
  • Het verhaal achter de cijfers

Wat is de rol van de toezichthouder?

  • Hangt af van de taakopvatting van de toezichthouder zelf;
  • Zicht krijgen op het verhaal van de organisatie, door ook te praten met cliënten, verwanten en medewerkers;
  • Beter gevoel of aansluiting door in de praktijk rond te kijken en minder blind te varen op alleen de informatie van de bestuurder;
  • Niet op de stoel van de bestuurder gaan zitten, maar neutraal polshoogte nemen (“op bezoek gaan als de buurvrouw”) en je oor te luister leggen.

Tips voor in de praktijk

De deelnemers zijn het er over eens dat het wenselijk is dat leden van een Raad van Toezicht of Cliëntenraad weten wat er echt speelt in een organisatie, maar erkennen ook dat dit een zoektocht is en mogelijk spanningsvelden oplevert: wie is waar verantwoordelijk voor? De informatie van de bestuurder is daarvoor bovendien lang niet altijd toereikend. Het is goed om zelf in de praktijk te gaan kijken en vooral: luisteren. Zij krijgen daarbij nog drie tips mee van de NVTZ:

  • Wees goed voorbereid, kom goed beslagen ten ijs
  • Stel je open en benaderbaar op; wees transparant over wat de Raad doet
  • Reflecteer met anderen en evalueer je bevindingen; toets ze aan andermans ervaringen.

Verslag door Paul van Bodengraven

Meer weten


Geplaatst op: 14 juli 2017
Laatst gewijzigd op: 14 juli 2017