Wat is jouw volgende stap? ‘Maak van verpleeghuiszorg echte pareltjes’

Niemand kwam eronderuit. De deelnemers van de landelijke inspiratiebijeenkomst van Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg van 13 mei in Spant werden gestimuleerd na te denken over het zetten van een volgende stap.

Zelf een woonkeuken inrichten en bewoners gelukkiger en zelfstandiger maken. Een opleiding bedenken, daadwerkelijk opzetten met een opleidingsinstituut en zij-instromers baangarantie bieden. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt laten participeren in het verpleeghuis. Zomaar wat voorbeelden die het de moeite waard maken om te werken in een verpleeghuis, menen de deelnemers tijdens de lunchgesprekken aan het begin van het congres. Veel verpleeghuizen zijn goed bezig.

‘Maar lukt het ons werkelijk de verpleeghuiszorg nóg persoonlijker en liefdevoller te maken?’ vraagt Marie-Antoinette Bäckes, coördinator van de landelijke beweging Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg, zich af tijdens de plenaire opening. ‘Of blijven we steken in het oude? Bedenk welke volgende stap jíj kunt zetten. Doe vandaag inspiratie op!’

Durf te handelen en laat protocollen los

Kunstenaar en columnist Wilma Veen heeft zelf ervaren hoe belangrijk het is om persoonsgerichte zorg te krijgen. Zij kreeg twee keer een hartstilstand en stond doodsangsten uit tijdens haar opnames in het ziekenhuis. Gelukkig lapte het personeel met regelmaat de regels aan zijn laars om aan haar wensen te kunnen voldoen.  Zo mocht haar man toch blijven overnachten en bleef de schoonmaakster extra lang op de kamer om haar favoriete deuntjes te neuriën. Nu stapt Wilma iedere dag uit bed met het voornemen voor iemand van betekenis te zijn. Dat is slechts een kleine stap om de wereld een stukje beter te maken. Ze stelt de zaal de vraag: ‘Welke stap ga jij zetten na vandaag? Want elke stap die je zet, verandert de wereld. Durf te handelen en laat protocollen los. Want wij zijn meer dan dat. Wij gaan voor relaties. Maak van uw zorg echte pareltjes!’

TIP Jouw volgende stap: snappen en schrappen van regels

Minder papier, meer zorg. Daar willen we naartoe binnen de verpleeghuiszorg. Daarom organiseren de sociale partners, het ministerie van VWS en Vilans schrapsessies. Tijdens het congres is er een verkorte schrapsessie, waarbij aandacht besteed wordt aan het ‘snappen, schrappen en verbeteren’ van regels, begeleid door Roelant van Zevenbergen van het ministerie van VWS en Elsbeth Zielman van Vilans. Deelnemers verkennen waar de regels vandaan komen, hoe nieuwe (onnodige) regels voorkomen kunnen worden en hoe je de werkprocessen kunt verbeteren. Ze gaan aan de slag met de toolkit ‘Minder papier, meer tijd voor zorg’ en maken regeldruk inzichtelijk. Aan het einde van de sessie hebben ze een top 3 van regels en registraties geformuleerd. Bij een lange schrapsessie stellen deelnemers ook een plan van aanpak op. Zij volgen daarnaast ook een snapsessie.

Verplichte registraties zijn beperkt

Een deelnemer van de schrapsessie heeft vooral last van regels rondom financiën. ‘Alle administratie die ik moet afhandelen voor het zorgkantoor is omslachtig en ingewikkeld. Van het opstellen van de jaarrekening tot het maken van kopie. Soms moet ik een kopie enkelzijdig en dan weer dubbelzijdig inleveren.’ Roelant: ‘Weet dat er een aantal beperkte wettelijk verplichte registraties zijn. En dat zijn de wettelijke regels die ertoe doen. Niet alles hoeft! Ben burgerlijk ongehoorzaam. Belangrijk is om te snappen waarom de regels er zijn. En blijken regels alsnog overbodig of inefficiënt? Laat het ons weten, dan kijken wij ernaar en schrappen we ze alsnog.’ Naast de wettelijke regels zijn er ook andere verplichtingen, zoals die van het zorgkantoor, waaraan organisaties moeten voldoen. Zijn deze overbodig?  Dan kan daar ook op landelijk niveau naar gekeken worden.

Kom ook naar de sessie Schrappen én snappen: werken aan minder regeldruk in het verpleeghuis van het congres Thuis in het Verpleeghuis

Verwarrende regels

Soms zijn regels echt verwarrend, menen deelnemers. Bijvoorbeeld als je als kleine woonvorm in een grote woonvorm gevestigd bent. Dan is logischerwijs de lichtere variant van de hygiënecode van toepassing, maar moet je officieel de variant aanhouden die geldt voor de grote woonvorm. Die is namelijk leidend voor de inspectie. ‘Dit soort regels zijn goed om op landelijk niveau te bespreken’, legt Roelant uit. Dit soort thema’s komen ook terug op de snapsessie waar iemand van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bijvoorbeeld precies uit kan leggen hoe het zit met de HACCP code.

Deelnemers hadden twijfels over de noodzaak van regels rondom hygiëne, verplichte risicosignalering, afstemmen met en verantwoording naar het zorgkantoor en begroting. En is het wel nodig een zorgplan op te stellen als iemand het verpleeghuis binnen zes weken verlaat? De top drie registraties van de groep om te schrappen, snappen en verbeteren zijn:

  1. veel papierwerk richting zorgkantoor;
  2. risicosignalering;
  3. stickeren van voeding.

Tips en meer weten over administratieve lasten en regeldruk

TIP Jouw volgende stap: inrichten van vastgoed naar de wensen en eisen van de bewoner

In 2013 was er sprake van krimp bij het verzorgingshuis Waardeburgh in Sliedrecht. Daardoor rees de vraag: willen we dit oude bejaardenhuis behouden of renoveren? De organisatie doorliep een aantal stappen om van een klassiek verzorgingstehuis te transformeren naar een psychogeriatrisch verpleeghuis met open deuren.

De eerste stap was het opstellen van het profiel van de bewoner van de toekomst. Als je dat namelijk weet, kun je de fysieke omgeving inrichten op basis van hun wensen en eisen. Ook inventariseerde Waardeburgh de locatie. De organisatie ligt in het centrum van Sliedrecht met in de buurt de bibliotheek en een jongerensociëteit. Hoe past een verpleeghuis binnen deze omgeving en hoe kunnen deze locaties elkaar versterken?

‘Ik kijk naar de competenties van de medewerker en geef hen veel verantwoordelijkheden. Dat schept vertrouwen.’

Cultuuromslag en andere vaardigheden

Arjan Vos is manager integrale zorg bij Waardeburgh en geeft aan dat het heel belangrijk is om binnen de organisatie te communiceren over de plannen en de voortgang. ‘Laat de mensen niet in onzekerheid.’ Het management ontwikkelde daarom samen met de medewerkers en de cliëntenraad een visie: Zorg in respect en vrijheid. Besloten werd om één manager aan te stellen die zich richt op coachend leiderschap. En geen teamleiders, maar teams met per teamlid meer verantwoordelijkheden. Arjan: ‘Ik kijk naar de competenties van de medewerker en geef hen veel verantwoordelijkheden. Dat schept vertrouwen.’ Ook is het standaard functioneringsgesprek vervangen door een gesprek gericht op ontwikkeling en competenties. Op de werkvloer werd de focus verlegd van zorg naar welzijn. Een cultuuromslag voor de medewerkers, dus. Deze verandering vereist ook andere vaardigheden. Arjan heeft daarom de functie van welzijnsmedewerker op de vloer geïntroduceerd. De welzijnsmedewerkers houdt zich vooral bezig met een combinatie van dagbesteding, huishouding en het bereiden van maaltijden en heeft niet persé een zorgachtergrond. ‘Het gaat erom dat de medewerker het verschil bij de bewoner kan maken’, meent Arjan.

Tips voor het doorvoeren van verandering

  • Medewerkers moeten zich veilig voelen om veranderingen goed door te kunnen voeren.
  • Laat medewerkers hun eigen baan creëren. Geef ze verantwoordelijkheid. Sommige werken liever op de huiskamer, een ander voert graag gesprekken met de familie.

Open deuren en leefcirkels

Stapsgewijs werden andere afdelingen gebouwd voor nieuwe bewoners en nieuwe teams. ‘Het eerste jaar maakten we stappen met vallen en opstaan.’ Alles moest gebouwd worden naar de normen van deze tijd. Het is een Bopz-locatie geworden, maar wel met open deuren en leefcirkels. Dit betekent dat bewoners veel vrijheid hebben binnen het pand. Ze hebben een eigen appartement en toeven in de huiskamer en de tuin. Met familie mogen ze zelfstandig naar het winkelcentrum. ‘Bij ons is het oude beeld van de verpleeghuis passé’, meent Arjan.

Vacatures verpleeghuis zo gevuld

Toen het verpleeghuis overging naar de nieuwe locatie gingen de huidige bewoners en medewerkers natuurlijk ook mee. Deze ‘oude’ medewerkers kregen coaching en ondersteuning om de omslag naar meer welzijn voor bewoners te maken. ‘En nu is het een van de best lopende locaties. De medewerkers krijgen meer energie in het geven van persoonsgerichte aandacht in plaats van zorghandelingen verrichten.’ Maar niet iedereen kan meegaan in de verandering. ‘Sommigen zijn ergens anders aan de slag gegaan. Dat is geen enkel probleem. Onze vacatures zijn snel gevuld, omdat het werk uitdagend en vernieuwend is.’

Door: Karin Manders

Kom ook naar één van de sessies over radicale vernieuwing van het congres Thuis in het Verpleeghuis

Meer weten


Geplaatst op: 24 mei 2019
Laatst gewijzigd op: 7 augustus 2019