Via locatie-technologie meer inzicht in complex gedrag

‘Piet was vroeger profielslijper en in zijn vrije tijd voetballer. Nu kan Piet taal niet meer volgen, maar hij léést je wel. Ben je te snel met een frons, dan krijg je een tik. Dat vraagt veel finesse van de verzorging: wanneer ga je een balletje trappen, wanneer kun je Piet beter met rust laten?’

Aan het woord is Jef Mol van Zorggroep Elde. Hij spreekt bij het ActiZ Tech Lab op de Zorg en ICT Beurs, voor een overvolle zaal. Samen met onderzoeker Gubing Wang bekijkt hij welke mogelijkheden technologie biedt om complex gedrag bij dementie op een positieve manier te beïnvloeden. ‘Drie procent van de mensen met dementie vertoont extreem complex gedrag. Binnen onze afdeling De Oleander bieden we hen extra begeleiding. Het is heel moeilijk de “pincode” van dit gedrag te ontdekken. We hopen dat het onderzoek van de TU Delft hieraan een bijdrage gaat leveren.’

Met objectieve data naar meer passende zorg?

Gubing Wang, afgestudeerd in biomedical engineering, is op zoek naar de oorzaken van complex gedrag bij dementie. Ze heeft ook een persoonlijke betrokkenheid bij dementie: sinds de ziekte bij haar oma werd vastgesteld, werd haar interesse gewekt. ‘Het gedrag waarover het gaat is roepen, dwalen en lichamelijke agressie. Wij kijken hierbij naar de omgevingsfactoren die van invloed zijn: die zijn gemakkelijk beïnvloedbaar. Omgevingsfactoren kunnen persoonlijk, fysiek of sociaal zijn. In onze studie kijken we naar de fysieke en sociale factoren.’

Ze gaat verder: ‘Op dit moment beperkt dementiezorg zich tot subjectieve data: op basis van waarnemingen van de medewerkers wordt een zo goed mogelijk zorgleefplan opgesteld. Misschien kunnen we hiernaast ook meer óbjectieve data gaan gebruiken. Dat kan kansen bieden. Zulke objectieve gegevens kun je verzamelen met een Indoor Positioning System (IPS). Met behulp van sensoren en zendertjes verzamelt dat allerlei data. Hoe warm of vochtig is het in de ruimtes waar iemand het meest verblijft? Hoe vaak is hij in de gang? Hoe lang heeft hij contact en met wie? Als we erachter zijn welke van deze zaken van invloed zijn op complex gedrag, kunnen we diensten en interventies ontwikkelen die beter zijn afgestemd op het individu. Dat geeft minder kans op stress of verwondingen. Het doel van mijn onderzoek: locatie-gerelateerde factoren ontdekken die individueel gedrag van een bewoner met dementie beïnvloeden – in een verpleeghuis en op basis van IPS. De Oleander is de onderzoeksomgeving.’

Annemieke Blokker vertelt over virtuele verpleeghuisomgeving tijdens Zorg en ICT beurs

Dat de zorg te duur is en anders moet , dát hoort de samenleving al een poosje. Maar of dat zo is en hoe dat ‘anders’ eruit moet zien, hoor je zelden. Op de Zorg en ICT Beurs schetst Annemieke Blokker een toekomstscenario: ‘Het verpleeghuis van de toekomst is een virtuele verpleeghuisomgeving thuis.’

Lees het verslag

Wat zeggen die data?

Het onderzoek verzamelt de data via ‘tags’ op cliënten en medewerkers die in verbinding staan met ‘anchors’ aan het plafond en een computer die de gegevens analyseert. Maar dat is niet alles: er vinden ook gesprekken met zorgmedewerkers plaats. Gubing Wang legt uit dat er na de computeranalyse een individueel rapport volgt. Dat bespreekt de onderzoeker met de zorgmedewerker. Wat zeggen de gegevens precies? Stel, IPS laat zien dat een cliënt om 16.00 uur elke middag tien minuten contact heeft met een medewerker of medebewoner, wat is dan de aard van dat contact? Onderzoeker en zorg hebben elkaar nodig om inhoudelijk betekenis te kunnen geven aan de IPS-resultaten. En zo uiteindelijk vervolgstappen te kunnen zetten richting meer op deze persoon met dit gedrag afgestemde zorgverlening.

Net zo gewoon als lab-resultaten

Jef Mol vertelt dat zijn collega’s heel enthousiast reageerden op het verzoek om mee te doen aan het onderzoek. ‘We doen hier wel meer mee aan onderzoeken, maar dit gaat een stapje verder dan gebruikelijk. Ook qua privacy. Alle deelnemers of hun familieleden hebben getekend dat ze akkoord zijn. Want iedereen is op zoek naar een betere kwaliteit van leven voor de cliënten met extreem complex gedrag.’ Gubing Wang: ‘We gaan uitermate zorgvuldig om met de privacy. De data worden geanonimiseerd en lokaal opgeslagen. In noodgevallen kunnen ze op afstand worden verwijderd.’ Jef droomt van een toekomst waarin deze technologie net zo gewoon is als bloed naar het lab sturen of lijsten met gedragsobservaties invullen. ‘Dan is het niet meer iets geïsoleerds, maar gewoon iets erbij.’
‘Maar de menselijke kant blijft ook belangrijk’, klinkt het uit de zaal. Een ander zet daartegenover: ‘Als je de pincode van iemands extreem complexe gedrag weet te vinden, kun je misschien met minder medicatie toe.’

Door Linda van Ingen

Meer weten

  • Wil je meer weten over extreem complex gedrag? Neem dan contact op met Zorggroep Elde. De afdeling is bereikbaar via Zorgexpertisehuis Liduina, Liduinahof 35 Boxtel, telefoon 0411-63 4000.
  • Lees het verslag Niet meer verdwalen met Zorghorloge van de sessie Challenge Verpleeghuizen van de Toekomst: Incontinentietechnologie en Horloge met plaatsbepaling van de Zorg en ICT beurs 2019
  • Lees het verslag Verpleeghuis van de toekomst vergt anders denken van de sessie ‘Het verpleeghuis van de toekomst’ van de Zorg en ICT beurs 2019
  • Lees meer over technologie

Geplaatst op: 19 maart 2019
Laatst gewijzigd op: 3 april 2019