Verslag Themabijeenkomst Samen zorgen, met naasten en vrijwilligers

Verschuiving in de zorg: verplaatsen in de ander geeft inzicht

‘Verplaats je eens écht in de cliënt die net in het verpleeghuis is komen wonen. Of stel je voor dat je de familie of naaste bent van die bewuste cliënt. Wat voor gevoel roept dat bij je op, welke angsten komen er naar boven en wat is nu echt belangrijk voor jou?’

Met deze praktijkoefening, een initiatief van Zorggroep Groningen, werden donderdag 22 november 2018 verrassende inzichten verkregen tijdens de themabijeenkomst ‘Samen zorgen, met naasten en vrijwilligers’ van Waardigheid en trots. Doel van de drukbezochte bijeenkomst was om ervaringen en ideeën uit te wisselen over het steeds belangrijker wordende thema: betere samenwerking binnen het verpleeghuis tussen cliënt, zijn of haar naaste(n) en de zorgprofessional.

Van hiërarchie naar samenwerken

De bijeenkomst wordt ingeleid door een presentatie van Will Schutte over veranderingen en verschuivingen in de zorg. Vroeger was er veel meer sprake van een hiërarchie: ‘zo doen we het en niet anders’. De kwaliteit van zorg voerde de boventoon en dat verandert nu naar de kwaliteit van leven. Er werd gezorgd vóór en er wordt nu gezorgd mét. En regels stellen is niet meer van deze tijd, samen afspraken maken wel. Kortom, best een heel andere manier van werken die veel zorginstellingen zich eigen proberen te maken.

‘“Kom, laten we de familie erbij betrekken.” Nee, de familie was er al. De zorg komt erbij.’

Will geeft een voorbeeld: ‘Mijn moeder was altijd verdrietig als ik weg moest, ongeacht hoe lang ik bij haar was. Dat deed mij telkens ook heel veel verdriet. Ik besloot contact te leggen met de zorg en samen kwamen we tot de oplossing dat als ik weg moest, er even iemand bij mijn moeder kwam zitten om haar af te leiden. Mijn moeder niet meer zo verdrietig en ik ging veel rustiger naar huis. Een heel simpele oplossing die door alle partijen gewaardeerd wordt. Tot dit soort oplossingen kom je door je even in de ander te verplaatsen.’

Belang van de bewoner

Zorggroep Groningen is sinds een jaar concreet bezig de zorg meer te combineren met wat belangrijk is voor de bewoner. Zorgprofessional Monique Winters: ‘Dat vergt een andere manier van denken, werken en omgaan met cliënt en naasten. Wij hebben altijd geleerd prioriteit te geven aan de medische zorg. Bijeenkomsten als deze helpen om elkaar uit te dagen, anders te gaan denken en dus ook anders te gaan werken. Je ontdekt dat je soms al grote stappen kunt zetten met heel kleine veranderingen.’

Een belangrijke stap in de goede richting is als alle drie de spelers, te weten cliënt, naaste en zorgprofessional, zich af en toe verplaatsen in de positie van de ander. De praktijkoefening van Zorggroep Groningen wordt uitgevoerd tijdens de bijeenkomst in Utrecht.

Cliënt, naaste en zorgprofessional

De zaal wordt opgedeeld in drie segmenten. De één is voor de cliënt, de ander voor de familie/naasten van de cliënt en de laatste voor de zorgprofessional. Er wordt een casus voorgelezen en gevraagd wordt of alle aanwezigen eens vanuit een ander perspectief dan het eigen naar de casus willen luisteren.

‘Het betreft een echtpaar van wie meneer steeds meer zorg nodig heeft. Als hij zijn arm breekt, wordt het mevrouw teveel en er wordt een plek voor hem geregeld in het verpleeghuis. Mevrouw voelt zich schuldig en vindt het lastig de zorg uit handen te geven. Ze heeft het gevoel dat er niet voldoende naar haar man wordt omgekeken, maar durft het ook niet zo goed aan te kaarten. Als ze dat uiteindelijk wel doet, voelt de verzorgende zich aangevallen alsof zij haar werk niet goed doet.’

Cliënt wordt vergeten

Vervolgens krijgen alle drie de groepen dezelfde vragen: Wat voel je nu? Wat is belangrijk voor jou? Waar droom je van en waar ben je bang voor? De groepen proberen zich echt in de persoon te verplaatsen en komen met uiteenlopende antwoorden. Wat vooral duidelijk wordt, is dat de cliënt in dit hele verhaal eigenlijk ‘vergeten’ wordt en zeker niet naar hem geluisterd wordt. Er wordt voor hem besloten en hij wordt niet betrokken bij keuzes voor zorgverlening.

Het lijkt vooral te draaien om hoe mevrouw zich voelt, hoe zij de zorg van haar man ervaart en de (niet bestaande) communicatie tussen zorgprofessional en mevrouw. Door de confronterende vragen begint het bij de groep te dagen. Alle deelnemers kunnen zich heel goed identificeren met de dagelijkse praktijk en merken hoe zeer het helpt om even een moment te nemen om je te verplaatsen in de ander.

Oplossing: met elkaar in gesprek

Dan luidt de opdracht: hoe gaan we deze impasse doorbreken? De groepen kijken elkaar aan en dan is er één deelnemer uit het segment familie die naar groep zorgprofessionals loopt, een hand pakt en vervolgens lopen zij samen naar de cliënt. ‘We moeten met elkáár in gesprek, mét cliënt.’

Tot slot wordt alle groepen gevraagd na te denken over een advies voor de andere groepen. Vanuit de cliënt klinkt het naar zowel de verzorgenden als de familie: ’Zie mij! Praat niet over mij, maar met mij en stel mij een vraag in plaats van het voor mij in te vullen. Leer mij kennen.’

Het advies van de familie aan de zorgprofessional is toch vooral het verzoek in dezelfde taal met elkaar te communiceren en tegen de cliënt: ‘laat van je horen!’ De zorgprofessional vraagt zowel aan de familie als de cliënt om kenbaar te maken wat de wensen zijn.

Conclusie: luister en praat!

De conclusie van de bijeenkomst: ‘Luister naar en praat met elkaar! Maak contact en vraag gemeend hoe het gaat met de ander.’

De reacties aan het eind van de bijeenkomst zijn enthousiast. Collega’s zijn geïnteresseerd in de praktijkoefening van Zorggroep Groningen en zeker voornemens deze mee te nemen naar de eigen organisatie. De animo voor een vervolgbijeenkomst is dan ook groot.

Themabijeenkomsten en netwerken

Waardigheid en trots organiseert themabijeenkomsten, en vormt en begeleidt netwerken. Wil je ook van collega’s leren en ervaringen uitwisselen? Meld je dan bij Marieke Stork, netwerkmanager, via m.stork@vilans.nl

Verslag door Nienke Oort

Meer weten


Geplaatst op: 28 november 2018
Laatst gewijzigd op: 28 november 2018