Verslag: Themabijeenkomst HACCP (29 maart 2016)

Waardigheid en trots-aanbieders binnen de themagroep HACCP onderzoeken met vertegenwoordigers van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), ActiZ en het Voedingscentrum de vraag hoe het huiselijke karakter van kleinschalige zorg ingepast kan worden in het voedselveiligheidssysteem HACCP.

Op 29 maart kwam een deel van de groep samen voor een vervolg op de bijeenkomst van 16 februari. Het belangrijkste doel van de bijeenkomst was het aanscherpen van de verkenning: kunnen we de hygiënecode vertalen naar processtappen en onderzoeken welke van toepassing zijn op de eigen situatie? Is het mogelijk een handreiking te ontwikkelen?

Hygiënecode sluit niet aan op huidige diffusere woonvormen

Wieke van de Vossen van het Voedingscentrum neemt de groep mee in de tijd en licht toe aan de hand van de geschiedenis van hygiënecodes waar we nu staan. Sinds 1998 is er een splitsing gekomen tussen zorginstellingen en woonvormen, nog steeds de basis van de huidige hygiënecode. In 2014 is een en ander voor het laatst herzien. De huidige versie sluit niet goed meer aan op de huidige woonvormen die zich ontwikkelen. Ten aanzien van de definitie van woonvormen is veel veranderd: wanneer is er sprake van zelfredzaamheid? Bijvoorbeeld: Is aardappels kunnen schillen genoeg? Een kleine keuken is niet geschikt voor complexe handelingen, denk het terugkoelen van veel maaltijden.

De splitsing in woonvormen was indertijd -2014 – helder. Nu, in 2016, is deze diffuser. De code van woonvormen is eenvoudiger, maar in de basis is deze vergelijkbaar met de hygiëne code voor zorginstellingen, namelijk ‘veilig voedsel maken’. Ook al streven we naar een ‘thuis situatie’, we zijn, en blijven, verantwoordelijk voor het aanbieden van verantwoord en veilig eten en drinken.

Een mogelijke aanpak zou kunnen zijn om te kijken naar de processen in de twee bestaande codes. Daar waar het in de praktijk wringt, kunnen processtappen uit een van de twee codes toegepast worden (shoppen). Je realiseert dan op maat van de woonvorm een routekaart afhankelijk van de werkwijze en daarmee de toe te passen processtappen. Ook kan je werken met een basis waar je afhankelijk van de situatie nog zaken aan toevoegt. Besloten wordt dat deelnemers hun woonvorm(en) vanuit de praktijk beschrijven, gericht op eten en drinken. Denk hierbij aan de volgende punten:

Beschrijf je situatie:

  • Grootte van de groep
  • Wat is het begeleidend personeel? Vrijwilligers?
  • Verhouding cliënten en zorg
  • Mate van zorgintensiteit?

Dan bekijk je naar:

  • Waar komt het eten vandaan? (Eieren uit de supermarkt, markt, rechtstreeks vanuit het kippenhok)
  • Hoe warm je het op?
  • Hoe koel je?
  • Hoe worden de maaltijden bereid?
  • Hoe wordt het eten aangeleverd?

Vervolgens gaan we  in samenwerking met het Voedingscentrum routekaarten opstellen (15 april en 29 april, tussen 10.00-12.00 uur in Utrecht).

HACCP Voorlichtingsmateriaal

Grenzen verkennen – tussen informele en formele zorg (bijdrage Cecil Scholten)

Eten gaat ook over welzijn en geluk. Bijvoorbeeld:… Als je meegebrachte taart gaat controleren, dan loopt dat spaak. …Wanneer een bewoner aardappelen gaat schillen en eerst de handen moet wassen, dan wil hij al niet meer meewerken.

Gezamenlijk wordt door de groep een aantal casussen besproken. Vaak zit de crux in communicatie, het gesprek aan gaan. Ook echt weten wat je doet en wat eventuele risico’s zijn: bewustwording. Je kan werkafspraken maken hoe met dingen om te gaan. Instructies voor vrijwilligers horen daar bij. Goede ondersteunende opleidings- en instructiematerialen zijn nodig – ook voor vrijwilligers. Het Voedingscentrum heeft tal van mogelijkheden instructie films, instructiekaarten, etcetera. Er is ook materiaal in de markt beschikbaar, o.a. een spel, e-learning HACCP, etcetera.

Vervolg

Er is nog aangestipt of we nog aan het gestelde doel uit de kamerbrief voldoen – zitten we op route/schema. De inhoud van de kamerbrief is:

HACCP Directie Langdurige Zorg Relatie ‘Waardigheid en trots’
Wonen in een verpleeghuis moet zijn zoals thuis, maar dan professioneel. Enkele zorgaanbieders geven aan dat ze het toepassen van de Hazard Analysis and Critical Control Point (HACCP) hierbij als knellend te ervaren. Knellend omdat de HACCP het creëren van een huiselijke sfeer in de instelling voor de cliënt in de weg staat en daarnaast leidt tot overbodige registraties. Zorgaanbieders Amsta, De Hoven, De Leyhoeve, Opella, RSZK, WVO Zorg, Vivent, Zorgverlening Het Baken. Toelichting ruimte voor de aanbieder HACCP is voor zorginstellingen verplicht via het Warenwetbesluit, dat op zijn beurt weer zijn grondslag vindt in EU wet- en regelgeving. Op grond daarvan moet de zorgaanbieder 7 kernpunten uit de HACCP naleven. Vanuit de HACCP zijn twee Hygiënecodes opgesteld: de Hygiënecode voor de voedingsverzorging in woonvormen (de lichte variant) en de Hygiënecode zorginstellingen en Defensie (de zware variant). Verklaart een zorgaanbieder één van de codes van toepassing dan zijn alle daaruit voortvloeiende registraties verplicht voor de medewerkers. Met de aangegeven zorgaanbieders zal een ontwikkelgroep worden gestart. Onderdeel van deze ontwikkelgroep is in beeld brengen van welke regels er zijn, hoe verplichtend deze zijn en welke ruimte beschikbaar is.

We stellen vast dat we op de juiste weg zijn.

Vervolg

Op de agenda staat nog het punt ‘auditering’: Waar moet men aan voldoen? En wat betekent een eventueel certificaat? Welke invloed heeft een certificaat op de eisen van verzekeraars? Wie vraagt/eist dit en met welke gevolgen? Hier komen we in de volgende bijeenkomst op terug.

  • Het kleinere gezelschap treft elkaar voor vervolgbijeenkomsten op 15 en 29 april (10.00-12.00 uur).
  • De volgende plenaire bijeenkomst is op dinsdag 10 mei (10.00-12.30 uur).

Meer weten


Geplaatst op: 15 april 2016
Laatst gewijzigd op: 15 maart 2019