Verslag workshop Persoonsvolgende bekostiging in de keten, de eerste successen!

Op 4 juli 2016 werden in een druk bezochte workshop de bereikte resultaten van de themagroep ‘Persoonsvolgende bekostiging in de keten’ gepresenteerd. Allereerst werd gestart met een korte toelichting op de doelstellingen van dit traject en werden de deelnemende partijen kort benoemd. Daarna vertelden de deelnemers over hun eigen ervaringen en conclusies die daarbij getrokken werden.

Onderdeel van ‘Waardigheid en trots’ is dat zorgkantoren een omslag maken in de inkoop. De vraag van de cliënt moet leidend zijn bij de contractering die aan moet sluiten bij de lokale situatie. De zorgaanbieders in de themagroep ‘persoonsvolgende bekostiging in de keten’ zijnde Bethanië, Norschoten, Rosa Spier Huis, Nusantara, Dagelijks Leven Zorg en De Koperhorst bedienen een betrekkelijk kleine, specifieke groep cliënten. Het gaat om zorgaanbieders gericht op cliënten met een sterke geloofsovertuiging, levensstijl of achtergrond. Een voorbeeld is het Rosa Spier Huis dat gericht is op kunstenaars en wetenschappers.

Behaalde resultaten

Begin 2016 is zowel bij deze gespecialiseerde zorgaanbieders als bij de zorgkantoren de contractering geëvalueerd. In eerste instantie bleek dat ook bij deze zorgaanbieders dit op meer algemene dan specifieke punten had plaatsgevonden. Op basis van dit inzicht hebben de zorgkantoren en zorgaanbieders opnieuw met elkaar gesproken en is de contractering zo aangepast dat de cliëntkeuze wel is gevolgd. De cliënten die vanwege hun manier van leven uitsluitend zorg van deze zorgaanbieders willen, kunnen bij deze zorgaanbieders terecht zolang deze voldoende capaciteit hebben.

Ervaringen deelnemende instellingen

Namens de deelnemende instellingen gaven de heer Broekhuizen (Nusantara) en mevrouw Poolen (Bethanië) een korte presentatie over hun ervaringen. Ze gaven aan dat juist cliënten die behoren tot de groep waarop deze zorgaanbieders zich richten, liever (desnoods onverantwoord lang) wachten dan dat zij voor een andere zorgaanbieder kiezen waar eerder een plaats vrij is maar niet aansluit bij hoe zij willen leven. Dan is het lastig dat inhoudelijke keuzes geremd worden door financiële kaders. Juist voor deze groep cliënten zou het voor de hand liggen dat, bij voldoende capaciteit, er ruimer bij deze gespecialiseerde zorgaanbieders wordt gecontracteerd.

De beide sprekers gaven aan te constateren dat het bewustzijn voor specialistische voorzieningen bij zorgkantoren is gegroeid. Een voorbeeld hiervan is aandacht voor cultuurspecifieke elementen bij zorginkoop. Cliënten met een andere culturele achtergrond hebben verschillende wensen en zorgbehoeften. Organisaties kunnen nu vrijer denken vanuit hun doelgroep en dit vertalen naar afspraken met het zorgkantoor. Aan de andere kant benoemden de instellingen ook dat zij zich realiseren dat opgedane specifieke kennis ook gedeeld moet worden. Zo is Nusantara bezig om specifieke kennis landelijk te delen met andere partijen en dit te kunnen toepassen bij ouderen met migratieproblematiek en andere medicatiedichtheid vanwege verschillende fysiologie. Bethanië heeft bijvoorbeeld een locatie in samenspraak met cliënten en zorgkantoor omgezet van Persoonsgebonden budget (PGB) naar Zorg in natura (ZIN) om de continuïteit van zorgverlening te kunnen garanderen.

De organisaties geven aan dat het meer dan ooit zal gaan om klanttevredenheid in plaats van gelikte marketing. Nieuwe cliënten, familieleden en mantelzorgers willen weten waar en waarom cliënten en professionals het meest tevreden zijn: het eerlijke verhaal!

Ervaringen zorgkantoren

Namens de betrokken zorgkantoren vertellen de heer Plattel (Menzis) en de heer Van Overbeek (VGZ) over de wijze waarop zij het traject hebben ervaren en hoe zij deze ervaringen meenemen in het toekomstig contracteerbeleid. De heer Plattel start met te melden dat Menzis blij is met de open discussie die gevoerd heeft is waarbij het clientperspectief altijd centraal heeft gestaan. Menzis benoemt specifiek hun speerpunten voor de inkoop van 2017 om door de introductie van persoonsvolgendheid vanuit de cliëntkeuze te komen tot een differentiatie in tarieven, meerjarige overeenkomsten en structureel partnership.

Zorgkantoren ontwikkelen samen met zorgaanbieders de kaders waarin zorg geleverd moet worden. Door persoonsvolgendheid ontstaan nieuwe vraagstukken zoals het vormgeven van de zorgplicht en hoe om te gaan met het instellingsbudget. VGZ geeft aan dat alle zorgkantoren vanaf 2017 persoonsvolgendheid bij de inkoop meenemen. Hierbij wordt rekening gehouden met de afgesproken zorgplicht.

In overleg met zorgkantoren krijgen organisaties meer ruimte en budget om ook zwaardere zorg te bieden aan cliënten met een laag zorgzwaartepakket of nieuwe cliënten op te nemen met een zwaardere zorgvraag. Zorgkantoren geven ook aan dat waar mogelijk een persoonsgebonden budget (PGB) omgezet wordt naar zorg in natura.

Onzekerheden

Afschaffen van budgetplafonds en volledig klantvolgend werken is spannend voor het zorgkantoor en de aanbieders omdat fluctuaties kunnen ontstaan. Dit biedt kansen en risico’s voor zorgaanbieders. De klant kiest, wellicht leidt dit tot uitbreiding van sommige zorgaanbieders en anderen zullen mogelijk moeten krimpen. Voorheen werden ‘bedden’ ingekocht en dat wordt nu losgelaten. Wanneer een cliënt vertrekt, gaat het budget mee. Toename van ouderen in een bepaalde regio betekent een verschuiving van budgetten van zorgkantoren onderling. Het budget immers volgt de cliënt. Wanneer een organisatie sneller groeit dan dat er plaatsen zijn, zal een organisatie moeten uitbreiden en zal een cliënt mogelijk tijdelijk elders gaan wonen.

Conclusies

Uit het beleid van de zorgkantoren blijkt dat zij maximaal inzetten op het scheiden van wonen en zorg en dat gezocht wordt naar innovatieve concepten om cliënten zo lang als mogelijk in hun eigen omgeving van zorg en ondersteuning te kunnen voorzien. Op basis van deze uitgangspunten accommoderen zij volledige persoonsvolgende bekostiging. Door de gemaakte afspraken met de zorgkantoren kunnen de zorgaanbieders door het scheiden van wonen en zorg maximaal inzetten op het terugdringen van de huidige wachtlijsten dan wel het voorkomen daarvan.

Geleerde lessen

  • Zorgkantoren zetten maximaal in op het scheiden van wonen en zorg
  • Persoonsvolgendheid staat niet gelijk aan omzetmaximalisatie. De instellingen die aan dit traject meegedaan hebben, zijn zich terdege bewust dat doorvoeren van cliëntkeuzes verschuivingen in omzet met zich mee kan brengen. Zij stellen zich unaniem op het standpunt dat goede zorg en ondersteuning alleen beloond wordt door de keuze van cliënten.
  • Persoonsvolgende bekostiging maakt dat vraaggerichtheid een vanzelfsprekendheid is.
  • Persoonsvolgendheid stimuleert maatwerking voor cliënten en het delen van specifieke expertise met andere zorgorganisaties.
  • De werkwijze is geschikt voor situaties waarbij zowel de zorgaanbieder als het zorgkantoor meer cliëntgericht willen werken en daarom de omslag naar persoonsvolgende bekostiging willen maken.
  • De zorginkoop van 2016 bleek vooral op algemene voorwaarden te zijn gedaan en niet de wensen van de cliënt volgend. Voor 2017 vindt een omslag plaats en zal geheel klantvolgend worden ingekocht bij de deelnemende zorgkantoren. Hierbij worden budgetplafonds losgelaten.
  • Meer keuzemogelijkheid: door persoonsvolgende bekostiging worden budgetten losgekoppeld van zorgaanbieders. Het vergroot het welbevinden van de cliënten om zelf te kiezen waar je wilt wonen in een kwetsbare periode in het leven. De verwachting is dat meer kwetsbare bewoners terecht zullen komen bij de aanbieder van hun eerste voorkeur.
  • DE BELANGRIJKSTE LES: Binnen het huidige inkoopkader is al veel mogelijk. Ga vooral op zoek naar de bestaande mogelijkheden en stem dit af met het betreffende zorgkantoor. Denk vanuit mogelijkheden en ruim ontstane knelpunten tijdens de omslagfase op.

Meer weten

Geplaatst op: 11 augustus 2016
Laatst gewijzigd op: 6 september 2019