Snoeien in het oerwoud van regels: ‘Alsof we ons verstand hebben ingeleverd’

Met het programma ‘(Ont)regel de langdurige zorg’ willen de sociale partners, VWS en Vilans vaart maken met het schrappen of snappen van regels in de zorg. Op 27 november namen zes zorgorganisaties tijdens de schrapsessie Regeldruk in Utrecht hun eigen regels eens kritisch onder de loep. De bijeenkomst demonstreerde dat de regeldruk niet een abstract monster is. We kunnen er wat aan doen! Als je je realiseert hoe verstorend een overmaat aan niet-effectieve regels kan zijn, is dat schrikken. Veelzeggende reactie deze middag: ‘Het lijkt wel of we bij de ingang van het verpleeghuis ons verstand hebben ingeleverd.’

Zelf opgelegde regels

Regels, procedures en protocollen: het kunnen ‘killers’ zijn voor wie voldoende aandacht aan de cliënt wil schenken. Uit onderzoek van Berenschot blijkt dat zorgprofessionals in de langdurige zorg 31 procent van hun tijd besteden aan administratieve taken, terwijl de werkers in deze zorgsector 17 procent acceptabel vinden. De stapeling van regels is lang niet altijd aan de overheid te wijten. Een deelnemer aan deze schrapsessie: ‘Veel regels leggen we ons zelf op, omdat we vinden dat dit goed is voor de kwaliteit van de zorg.’ Met het toevoegen van ‘eigen regels’ wordt de praktijk steeds gecompliceerder. Niet alleen omdat er zo steeds meer regels komen, maar ook omdat in het groeiende woud van regels en lijstjes afspraken steeds vaker niet goed op elkaar aansluiten, wat dan weer tot nieuwe regels kan leiden om de zaak vlot te trekken. ‘We weten vaak niet van wie de regels komen: van het ministerie, van de inspectie, van het zorgkantoor of gewoon van een medewerker of een van onze managers?’

‘Veel regels leggen we ons zelf op, omdat we vinden dat dit goed is voor de kwaliteit van de zorg.’

Lijstjes om lijstjes te controleren

Een medewerker van Zonnehuisgroep IJssel-Vecht vertelde over een maatregel die illustreert waartoe het woekeren van regels kan leiden: ‘Wij hebben een lijstje waarop we aanvinken welke lijstjes we hebben ingevuld. Een lijstje voor de lijstjes dus.’ Een andere deelnemer: ‘Soms lees ik een formulier niets eens. Dan zet ik maar gewoon m’n handtekening en kan ik tenminste weer door met mijn werk.’ Marianne de Rooij van Patyna, een grote zorgorganisatie in Friesland: ‘Wat bij ons ook nog eens meespeelt is dat we een fusieorganisatie zijn. We werken daardoor intern met verschillende regels. En een deel van de organisatie registreert digitaal, terwijl het andere deel dat nog steeds op papier doet. Als je alles naast elkaar legt, zie je pas hoe onwerkbaar het is geworden.’

‘Waarom gebeurt dit?’

Kees van der Burg, directeur-generaal langdurige zorg op het ministerie van VWS, was 27 november optimistisch. Hij voorziet dat de overmaat aan regels snel minder wordt. Door de schaarste op de arbeidsmarkt is de zorg aan zichzelf verplicht ook op dit gebied slimmer te gaan werken, zo stelde hij. Met meer van deze bijeenkomsten en een praktische toolkit wordt het herordenen van de regels een stuk hanteerbaarder. Opdat een handzame set overblijft waar de zorg zonder onnodig tijdverlies wél wat mee kan. Kees van der Burg: ‘Ga als afdelingen met elkaar in gesprek. Kijk naar de regels en stel elkaar de vraag: waarom gebeurt dit. Waarom zijn dingen zoals ze zijn?’ Van der Burg wees er trouwens op hoe belemmerende regels kunnen ontstaan als de regelbedenkers teveel op afstand van de uitvoering staan. ‘Voorheen werkte ik op het ministerie van Financiën. Nu ik bij VWS werk, loop ik tegen regels aan die ik destijds zelf heb bedacht.’

Doe ook mee

De bijeenkomst van 27 november was de eerste van een reeks. In 2019 volgen nog 14 bijeenkomsten voor de verpleeghuiszorg en de wijkverpleging. Organisaties kunnen zich hier aanmelden. Er is een toolkit beschikbaar waarmee je in een paar stappen ontdekt van welke registratie professionals last hebben, hoe je nodige en onnodige regels kunt scheiden en hoe je daarna regels kunt kiezen die de zorg wél ondersteunen. Ook handig: een lijst van Vilans met regels die wettelijk verplicht zijn.

Meer weten


Geplaatst op: 4 december 2018
Laatst gewijzigd op: 5 december 2018