Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg: ICT-storing en paard aan tafel

Ervaringen en inzichten over de ontwikkelingen in de verpleeghuiszorg werden uitgewisseld tijdens het landelijk congres Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg ‘Van ICT-Storing tot een paard aan tafel’ in Spant! te Bussum. Aanbieders en zorgprofessionals die deelnemen aan de beweging, medewerkers van initiatiefnemer LOC Zeggenschap in zorg en medewerkers van het ministerie van VWS, die de beweging ondersteunen, kwamen bij elkaar.

Samen lunchen en mensen uit andere organisaties met diverse functies en rollen spreken over hun ontwikkelingen en belemmeringen rond vernieuwingen in de verpleeghuiszorg. Daar startte het congres mee. Tijdens deze lunch konden deelnemers ook vragen stellen aan medewerkers van het ministerie van VWS. Vragen over regels en hoe je zelfsturing organiseert, kwamen aan bod. Wat kun je nu praktisch anders doen? Waarom moet je aan het zorgkantoor toestemming vragen of een bewoner drie in plaats van twee weken op vakantie mag? ‘Dat heeft te maken met financiering. Natuurlijk mag een bewoner drie weken op vakantie, alleen financiert het zorgkantoor die derde week niet. Dat moet dan uit eigen budget betaalt worden’, wist een deelnemer van een zorgorganisatie. Een zorgorganisatie maakt gebruik van een rode knop als ze een regel ervaren als belemmerend. Daar wordt dan op gedrukt en die regel wordt besproken. ‘Zo’n knop maakt mensen bewust van overbodige regels die er zijn en die de zorg niet voldoende ondersteunen.’ Een verzoek aan VWS was om haast te maken met de beloofde imagocampagne over de zorg. ‘Veel mensen denken dat de zorg slecht verdient, terwijl dat niet waar is. De zorg heeft een slecht imago. Maar kijk eens naar de grote aanloop in de zorg! Die is nog nooit zo massaal geweest. Breng dat naar buiten!’ Met de promotiecampagne is VWS bezig en deze start binnenkort, was de reactie van een medewerker van het ministerie.

‘Tip voor iedereen: veroorzaak een ict-crisis!’

Na de lunch begon het plenaire programma met unieke praktijkvoorbeelden onder leiding van dagvoorzitter Oscar Kocken.

Lang leve ICT-storing: opluchting, meer contact met bewoner én medewerker

Het eerste voorbeeld kwam van de teammanagers Clemens van den Berg en Mieke Moorman van Volckaert. Mieke is een rebel. Zij krijgt zaken voor elkaar die niet zo gebruikelijk zijn in de zorg. ‘Stel jezelf de vraag: waarom doen we dit? Beeld je in dat je de zorg levert aan je eigen moeder’, tipt Mieke. ‘Ook bij ons kon er veel beter.’ Volckaert ging stappen vooruit door een hele bijzondere gebeurtenis. Ze stapten over naar een andere provider, omdat ze laptops aanschaften en de vaste computers vaarwel zeiden. ‘Maar op de dag van de overstap, werkte helemaal niets meer. Geen computer of telefoon’, vertelde Mieke. Maar medicatie en eten moest wel gegeven worden. En dat werd allemaal geregeld via de computer en telefoon. ‘Ik ging daar dus ’s avonds naar toe. Dan denk je dat er paniek is. Maar dat was er niet. Alles ging allemaal rustig door.’ Twee weken duurde de storing. Ze konden niet e-mailen of bellen. De personen die normaal de hele dag achter de computer zaten, hadden in het begin geen idee wat ze konden doen. Uiteindelijk zijn ze gewoon mee gaan helpen op de afdeling. ‘Hoe krijg je de zorg rond zonder lijnen naar buiten? Wat is er echt nodig en wat kan ik doen? Dat waren de vragen die we ons stelden. Er ontstond een andere verbinding. Medewerkers kregen weer contact met elkaar. We haalden de stoelen en computers van de afdeling af en gingen staan of zitten op een krukje. Dat zorgde voor een hele andere dynamiek. We vinkten geen digitale lijstjes meer af en alles verliep prima. Onderling hadden we veel meer contact en ook met de bewoners hadden we veel meer contact. Ik ging fietsen met een mevrouw in een rolstoel, terwijl dat eigenlijk niet bij het takenpakket hoort van een manager. We houden geen vergaderingen meer. En sturen wel eens veertien dagen geen e-mails meer. Je moet je nieuwe werkwijze wel blijven uitleggen aan je omgeving, zoals de verpleeghuisartsen. Maar we leveren geen plan op.’ Ze gaan nu bewuster met regels en systemen om en wat wel en niet bijdraagt aan de zorg voor cliënten. ‘Voor ons is geen weg meer terug. We willen niet meer terug in het keurslijf. Tip voor iedereen: veroorzaak een ict-crisis!’

Paard aan tafel bij Zonnehuisgroep Amstelland

Het tweede voorbeeld kwam van Nathalie de Groote en Wendy Ruwiel. Nathalie is evv’er bij  Zonnehuisgroep Amstelland en Wendy’s vader woont bij Zonnehuisgroep Amstelland. Wendy volgt de pagina Hug4Joy op Facebook. Stichting Hug4Joy biedt de mogelijkheid voor mensen om een moment te kunnen ontsnappen uit de harde werkelijkheid. Zij bezoeken diverse zorginstellingen met zogenaamde Therapiedieren. ‘Mijn vader is een dierengek. Dus ik dacht dat zo’n therapiedier een leuk idee voor hem was.’ En het verzoek werd ingewilligd. Nathalie vond het een mooi idee. Zij houdt niet van hokjes denken en van teveel regels. ‘Als je in hokjes denkt en werkt ben je bezig met de taken en niet meer met de mens zelf’, meent Nathalie. Dus haalden zij Hug4Joy binnen. Er zijn bij Zonnehuisgroep Amstelland een pony, twee hondjes, vier konijnen, cavia’s en een tamme papagaai langs geweest. “Hoe zit dat dan met de hygiëne?”, wordt er wel eens gevraagd. ‘Alles wat op de grond valt, ruim je gewoon op’, vertelt Nathalie. ‘Deze omslag naar leven zoals je wilt, is langzaam zo gegroeid. Wat wil een bewoner nou echt? Wil iemand in bad? Hoe laat wil iemand ontbijten? En heel belangrijk is veel betrokkenheid van de familie’. Wendy vervolgt: ‘In het begin vond ik het niet leuk bij mijn vader. Ik zat maar op zijn kamer. En tijdens een familieavond bleek dat veel mensen het ook anders wilden.’ Zonnehuisgroep Amstelland is vervolgens gestart met Familienet. ‘Daar delen we dingen met elkaar. Ook activiteiten, zoals met Pasen paaseieren schilderen. En degene die niet kan komen, ziet via Familienet dat vader wel een leuke middag gehad heeft.’

Zorgacademie V&V

Laurens van Rij en Laurent de Vries, bestuurders van woonlandschap De Leyhoeve en zorgorganisatie Viattence, zijn mede-initiatiefnemers van Zorgacademie V&V. Radicale vernieuwing is wat hen betreft: visie, lef en leiderschap. ‘Visie hebben we met zijn allen, lef ook. Alleen het leiderschap komt er soms bekaaid af. Er moet meer aandacht zijn voor leiderschap, op alle niveaus. Kijk eens naar de brandweer, voor hen is er de brandweeracademie. Maar verpleeghuizen hebben geen academie. Op papier zijn mooie dingen te verzinnen, maar voor echte verandering die helemaal tot in je haarvaten doordringt is iets meer nodig. Waarom veranker je alle mooie veranderingen niet? Daarom gaan wij beginnen met de Zorgacademie V&V. Om de beweging Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg, van regels naar relaties te verdiepen en verduurzamen. Op 27 juni 2018 bij de dierentuin in Arnhem zijn alle deelnemers van de vernieuwingsbeweging uitgenodigd. Ook is iedereen uit de verpleeghuiszorg welkom. Wij, bestuurders, gaan die dag naar jullie luisteren. Hoe ziet de verpleeghuiszorg eruit volgens jullie in 2025? Hoe ziet het onderwijs en een cliëntenprogramma eruit? Hiermee gaan we aan de slag. Na de zomer al! ’

Academische Werkplaats Ouderenzorg

Tijdens het congres kon iedereen drie workshops volgen. Zo was er de workshop Verpleeg(t)huis. Eigen regie voor mensen met dementie en hun naasten. Linda Hoek, onderzoeker aan de universiteit van Maastricht vertelde samen met universitair hoofddocent Hilde Verbeek over de Academische Werkplaats Ouderenzorg Zuid Limburg. Zij ontwikkelen kennis en vertalen dit in curricula. Onderzoek omzetten in praktijk dus. Zij bekijken waar behoeftes liggen en wat er al bekend is. Ze willen met wetenschappelijk onderzoek een bijdrage leveren aan:

  • de verbetering van kwaliteit van zorg;
  • de kwaliteit van leven van ouderen;
  • de kwaliteit van het werk in de ouderenzorg.

Een project van hen gaat over Verpleeg(t)huis: de bewoner en zijn naaste in de lead in het verpleeghuis. Verpleeghuiszorg voor mensen met dementie is in veel instellingen vooral nog taakgericht. Termen als ‘persoonsgerichte zorg’, ‘zorg op maat’ of ‘eigen regie’ worden vaak gebruikt. De praktijk laat zien dat medewerkers op de hoogte zijn van deze termen maar dat de uitvoering hiervan lastig blijkt. Door radicale vernieuwing binnen het verpleeghuis leg je de regie bij bewoner en naaste(n) en is er partnerschap tussen bewoner, naaste en medewerker. Vooral de persoonsgerichte zorg moet beter worden ingericht. Voor dit project zijn onder andere dertig interviews gehouden met naasten om hun ervaringen met eigen regie van de bewoner in kaart te brengen. Daarnaast zijn observaties gehouden bij de ochtendzorg en het ontbijt. Daarbij is gekeken naar de manier van zorgverlening en de ondersteuning van de eigen regie. Tijdens de workshop werden mogelijkheden verkend om bijvoorbeeld te ontbijten op andere tijdstippen. Hoe zit het dan met het geven van de medicatie als ze pas om half elf willen ontbijten? Bespreek zoiets samen met de verpleeghuisarts.

Vrijwaard bezig met zorgleefplan verbeteren

De cliëntenraad van Vrijwaard neemt ook deel aan de beweging Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg. De leden zijn bezig met het verbeteren van het zorgleefplan. Bernard Fritzsche, voorzitter cliëntenraad, Greet Kolhorn, lid cliëntenraad en Petra Alders, zorgmanager vertellen over hun strijd tegen de systeemwereld. Zij stuiten binnen hun organisatie tegen doelmatigheid, regelzucht en kosten en baten. ‘We willen meer aandacht voor de bewoner en meer ruimte om bepaalde dingen te kunnen doen. Maar dat kost tijd’, aldus Bernard. Ook het overtuigen van hun bestuurder om deel te nemen aan de beweging Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg kostte tijd. ‘Dat heeft bijna een jaar geduurd’, zegt Bernard. Vrijwaard besloot om het zorgleefplan onder de loep te nemen. ‘Er staan wel zestien zorgdoelen in het zorgleefplan. De meeste doelen hebben te maken met afspraken met de cliënt. En dat zijn geen doelen.’ Helaas is er een bestuurscrisis geweest en de bestuurder die hen steunde met radicale vernieuwing, nam ontslag. De nieuwe bestuurder heeft een hele andere visie. Vrijwaard gaat wel verder met het verbeteren van het zorgleefplan. Ze willen de doelen terugbrengen tot vijf of zes. Bernard eindigt met de tip: ‘zorg dat je commitment hebt van de bestuurders. Dan pas kun je echt veranderingen realiseren’.

Meer lezen over het congres? Lees ook het verslag op radicalevernieuwing.nl met onder andere zeventien tips om datgene te doen waarin je gelooft, maar wat niet vanzelfsprekend is

Sterven in het harnas

Kees Hulst, beter bekend als de acteur Hendrik Groen, betrad op het einde het podium. Hij sprak eloquent en maakte de zaal aan het lachen.

In de televisieserie Het dagboek van Hendrik Groen, beschrijft Groen zijn leven in een verzorgingshuis in Amsterdam-Noord.

‘Hoe bereid je je voor op het spelen van zo’n personage? Ga je van te voren in een verpleeghuis zitten? Dit zijn vragen die ik vaak krijg’, vertelt Kees. ‘Hendrik Groen, is eigenlijk een hele brave hendrik. Zo ben ik niet. Soms moet je opstandig zijn. Bij de eerste draaidag van de serie ben ik pas in de rol gestapt. Terwijl ze al anderhalf jaar aan het zeuren waren dat ik me moest voorbereiden. Maar ja, je weet nooit of het ook echt doorgaat. Soms zeggen ze op het laatste moment af. Het spelen van die rol is heel eenvoudig. Ik hoefde me niet voor te bereiden. Trok een kleurloos kloffie aan en moest wat oud lopen. Terwijl ik van huis uit toch wel snel loop.’ Kees heeft veel negatieve reacties gekregen over de serie: ‘Sommige organisaties vonden zichzelf ontzettend slecht neergezet. “We lijken wel een begrafenisonderneming. Zo gaan wij niet om met overleden cliënten, hoor!” Maar de meesten konden de humor er wel van inzien. Ach ja. Je hebt altijd chagrijnen.’

Tijdens de dag is er een heldere boodschap, meent Kees: ‘Houd de organisatie lokaal en geef een eigen invulling aan de instelling’. Hij was soms ook verbaasd. ‘Een academische werkplaats? Ik dacht dat dat allang bestond! Soms lijkt het alsof het wiel opnieuw uitgevonden wordt.’ Maar hij is ook positief: ‘Volckaert vond ik echt een eyeopener. Voor mij kan het allemaal niet extreem genoeg. Als het maar goed geregeld wordt! Want straks zijn wij aan de beurt. Dat wordt een hel voor de collega’s van nu! Maar ik ga mijn opstandige zelf niet veranderen. Ik wil eigen regie en sterf graag in het harnas.’

Meer weten


Geplaatst op: 7 juni 2018
Laatst gewijzigd op: 7 juni 2018