Van elkaar leren in het netwerk directe cliëntparticipatie

In de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz) krijgt de cliënt een prominente plek en inspraak. Hoe kunnen cliëntenraden dat vormgeven? Hoe worden cliëntenraadsleden echt deelgenoot van de verwachtingen van de cliënt? Het netwerk directe cliëntparticipatie houdt zich daar al een jaar mee bezig. Het bruist van ideeën, goede voorbeelden en nieuwe invalshoeken. Op het congres voor cliëntenraden op 10 december in De Doelen in Rotterdam nodigde het andere cliëntenraden uit zich ook aan te sluiten. ‘De cliënt van achterban tot “voorbuur”.’

Direct van invloed zijn

‘Het netwerk directe cliëntparticipatie is vorig jaar op het congres voor cliëntenraden ontstaan’, vertelt Tiske Boonstra, adviseur bij LOC. ‘Toen kwam een aantal mensen met dezelfde vraag bij elkaar: hoe geven we directe cliëntparticipatie vorm? Want cliënten moeten toch direct van invloed kunnen zijn op wat ze ontvangen?’ Waardigheid en trots en LOC besloten het netwerk te ondersteunen. Nu, een jaar later, presenteert het netwerk zichzelf, met tips, aandachtspunten én een manifest.

Vanaf de basis

Jan Willen Tellegen, voorzitter van de cliëntenraad van Amstelring De Rietvinck, deelt zijn persoonlijke beweegredenen om lid te worden van het netwerk. De Rietvinck is ook deelnemer van de beweging ‘Radicale vernieuwing verpleeghuiszorg, van regels naar relaties’, met als uitgangspunt verpleeghuiszorg waarin mensen het belangrijkst zijn, niet regels of protocollen. ‘Ook medezeggenschap vanuit cliëntperspectief hoort hierbij. Van oudsher was De Rietvinck een hiërarchische organisatie. Nu werken we vanaf de basis. Dat is niet eenvoudig. Dus toen ik vorig jaar op het congres een aantal gelijkgestemden tegenkwam, was ik meteen enthousiast. We leren van elkaar. En dat helpt mij ons uiteindelijke doel te bereiken: een vorm van participatie waarin de cliënt aangeeft wat nodig is, waarna alle onderdelen van de organisatie samen kijken hoe ze de individuele vraag kunnen invullen.’

cliëntparticipatie

In contact staan

Ben Slot vertegenwoordigt de cliënten van Allerzorg, een landelijk opererende thuiszorgorganisatie. ‘Natuurlijk heb ik me afgevraagd of ik wel deel van het netwerk kan uitmaken. Ik heb immers geen ervaring met intramurale cliëntvertegenwoordiging. Toch denk ik een zinvolle bijdrage te kunnen leveren. Als cliëntenraad treden wij in contact met de 8000 cliënten die onze organisatie op jaarbasis passeren. Daar slagen we redelijk in.

We hebben ongeveer 50 panelleden die we 1 à 2 keer per jaar bestoken met een vragenlijst. We hebben cliëntcontactpersonen per regio. We communiceren 4 keer per jaar via een nieuwsbrief met alle cliënten en medewerkers. En we brengen elke maand de flits uit, voor medewerkers, directie, de raad van commissarissen en de panelleden, waarin we beschrijven waar we mee bezig zijn.’ Volgens Ben verstevigt ‘in contact staan’ de participatie. ‘Om een voorbeeld te noemen: als verzorgenden weten wat wij doen, zijn ze veel meer geneigd zich voor ons in te zetten. Het zijn namelijk de verzorgenden die voor ons de panelleden werven. Maar aan dat contact moet je wel blijvend werken, het is een voortdurend proces.’

Maaltijden bezorgen

Henk Heikens is een van de grondleggers van het netwerk. Hij vertelt de aanwezigen een persoonlijk verhaal. ‘Ik had hier niet gestaan als mijn vrouw geen Alzheimer had gekregen, nu 10 jaar geleden. Al snel was ik lid van de cliëntenraad van welzijnsorganisatie U Centraal. Een kenmerkende eigenschap van mij is dat ik mezelf vaak na enige tijd achter de oren krab en vraag “waar ben ik eigenlijk mee bezig?”. Toen ook. Ik werd geacht cliënten te vertegenwoordigen, maar ik kende ze helemaal niet. Ze woonden verspreid over de stad. Ik ben toen geregeld gaan meerijden met de chauffeurs die de maaltijden bezorgen.’

Spreekmeester

De vrouw van Henk verhuisde naar het Bartholomeus Gasthuis. Ook daar trad hij toe tot de cliëntenraad. ‘Maar ook daar stelde ik mijzelf de vraag: wie vertegenwoordig ik eigenlijk? Hoe komt dat wat de 10 bewoners met dementie van een kleinschalige afdeling bezighoudt bij de cliëntenraad terecht? De cliëntenraad moet spreekmeester zijn van wat de cliënt beweegt. En de dingen die van belang zijn voor de cliënt op tafel van de bestuurder leggen.’ Henk mist voortdurend – ook vandaag weer tijdens het plenaire deel van het congres – het verhaal van de cliënt. ‘Dat moet toch de basis zijn? Daar moet meer mee gedaan worden. Ik vind dat wat nu nog “achterban” heet “voorbuur” moet zijn.’

Tips uitwisselen

Henk schreef een brief aan het ministerie van VWS en bedacht het netwerk directe cliëntparticipatie. ‘Want er zijn toch meer mensen met deze vraag? Hoe kom je achter het eerlijke verhaal dat de cliënt zelf vertelt als iemand vraagt hoe het met ze is? Waar kun je je oor te luisteren leggen? Ik wil graag in een netwerk ervaringen uitwisselen: hoe achterhalen andere organisatie het kwaliteitsverhaal van de cliënt.’ Er is veel herkenning in de zaal. ‘Het echte contact is er niet, maar we willen het wel graag’, zegt een van de aanwezigen. ‘Wij zoeken manieren om dat voor elkaar te krijgen.’ Ook tips worden uitgewisseld. Zo organiseert een cliëntenraad 1 keer per jaar een familie-arena, waar de familiecontactpersonen kunnen aangeven wat goed gaat en wat niet. Een andere cliëntenraad nodigt elke 3 maanden alle nieuwe cliënten uit voor een informatieavond, waar de cliëntenraad zich introduceert. ‘En zo’n avond is ook een prima gelegenheid voor nieuwe cliënten om elkaar te leren kennen.’ Een andere cliëntenraad organiseert 1 keer per halfjaar een mantelzorgavond.

Manifest

‘Wat we nu zien gebeuren, illustreert waarom dit netwerk zo belangrijk is’, besluit Tiske. ‘Hoe mooi is het om van elkaar te leren.’ Ze legt uit dat het de bedoeling van het netwerk is om ook bezoeken bij elkaar af te leggen. ‘Hoe doen andere cliëntenraden het, wat werkt.’ Ook gaat het netwerk themabijeenkomsten organiseren. Het afgelopen jaar heeft het netwerk alvast een basis gelegd, met het ‘Manifest: van achterban naar voorbuur’ als resultaat. Henk nodigt de deelnemers uit ook lid te worden van het netwerk: ‘Laten we samen onderzoeken wat wij kunnen bijdragen aan de participatie van de cliënt. Zodat zij direct van invloed kunnen zijn op hun leven.’

Waardigheid en trots op locatie ondersteunt netwerken
Binnen een netwerk kunt u kennis en ervaringen uit te wisselen. En elkaar helpen om de beste zorg voor bewoners te creëren. Waardigheid en trots op locatie kan kosteloos ondersteunen. Denk aan organisatorische ondersteuning, vraagverheldering en verdieping, de juiste deelnemers vinden of de verbinding met kennisinstituten en praktijk. De netwerkmanagers ondersteunen verschillende netwerken.

Meer informatie


Geplaatst op: 10 januari 2019
Laatst gewijzigd op: 25 maart 2019