Nieuwe modelregeling voor medezeggenschap volgens de Wmcz 2018

Op 1 juli 2020 treedt de nieuwe Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (Wmcz 2018) in werking. In de wet zijn dingen anders geregeld. Dat vraagt om nieuwe afspraken tussen de cliëntenraad en de organisatie. LOC Waardevolle zorg en de branche-organisaties ActiZ, GGZ Nederland en Zorgthuisnl werken samen aan een gezamenlijke modelregeling om de medezeggenschap goed vast te leggen. Liesbeth Honig, adviseur en expert medezeggenschap bij LOC, lichtte dit toe in een workshop op het Congres Cliëntenraden 2019. ‘Ga eerst in gesprek met de organisatie over de visie op medezeggenschap.’

De Wmcz 2018 gaat ‘pas’ op 1 juli 2020 in. Moeten we ons daar nu al op voorbereiden? ‘Jazeker’, zegt Liesbeth Honig. ‘Na die datum hebben zorgorganisaties nog een halfjaar de tijd om de nieuwe regelingen op te stellen. En alle cliëntenraden van een organisatie moeten ermee instemmen.’ Ze benadrukt dat het geen een-tweetje tussen bestuurder en centrale cliëntenraad kan zijn. ‘Alle cliëntenraden binnen een organisatie hebben dezelfde rechten. Heeft een organisatie een centrale cliëntenraad en lokale cliëntenraden? Dan moeten ze de verdeling van de rechten goed vastleggen. Een voorbeeld: alleen organisatiebrede besluiten zijn een taak van de centrale cliëntenraad, alle andere besluiten horen thuis bij de lokale cliëntenraden.’

Medezeggenschapsregeling

Het vastleggen van de bevoegdheden van lokale cliëntenraden en centrale cliëntenraad gebeurt in de medezeggenschapsregeling: ‘Nu heet de medezeggenschapsregeling vaak het instellingsbesluit, maar dat verdwijnt dus.’ Liesbeth legt uit dat zorginstellingen volgens de wet een cliëntenraad moeten hebben. Dat kunnen er ook meer zijn. In instellingen waar mensen langdurig verblijven en instellingen die zorg thuis leveren moet elke locatie een cliëntenraad hebben. Tenzij cliënten en hun vertegenwoordigers aangeven dat het niet hoeft of niet passend is of dat een andere vorm passender is. ‘Het uitgangspunt van de nieuwe wet is de medezeggenschap zo laag mogelijk in de organisatie organiseren.’

De medezeggenschapsregeling beschrijft de manier waarop cliëntenraad en instelling samenwerken en de rechten en plichten van de cliëntenraad en de instelling. Liesbeth: ‘Denk aan de gegevens die de cliëntenraad krijgt, maar ook de procedures voor het advies- en instemmingsrecht.’ De medezeggenschapsregeling bevat ook het enquêterecht. ‘En dat is niet – zoals sommigen denken – het recht op een onderzoek onder de achterban. Dit is het recht om bij een ernstig vermoeden van wanbeleid naar de Ondernemingskamer in Amsterdam te gaan en te vragen om een onderzoek.’

Begrijpelijke manier

Liesbeth noemt nog een aantal onderwerpen uit de medezeggenschapsregeling. ‘Er moet bijvoorbeeld in staan hoeveel leden een cliëntenraad heeft, wie er lid kunnen worden en hoe de leden benoemd worden. Nieuw is de toevoeging hoe leden ontslagen kunnen worden. Ook nieuw is de beschrijving van de begrijpelijke manier waarop een cliëntenraad geïnformeerd wordt. Dat is natuurlijk heel subjectief, alleen de cliëntenraad zelf kan bepalen wat begrijpelijk is. Denk daarbij aan het gebruik van eenvoudig Nederlands en samenvattingen van dikke beleidsnota’s.’

Faciliteiten

Afspraken over faciliteiten maken is makkelijk, aldus Liesbeth. ‘Er staat in welke voorzieningen cliëntenraden kunnen gebruiken, welk budget de cliëntenraad heeft en waarvoor. De nieuwe wet zegt nadrukkelijk dat een cliëntenraad budget heeft voor scholing, voor onafhankelijke ondersteuning en om een geschil aan de Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden voor te leggen.’ Ze benadrukt dat onafhankelijke ondersteuning betekent dat deze persoon echt onafhankelijk gepositioneerd moet zijn. ‘Het mag dus geen leidinggevende zijn die het erbij doet. En maak ook afspraken over het aantal uur en de vorm van ondersteuning. Want die kan secretarieel, adviserend, procesmatig of coachend zijn. Leg ook afspraken vast over de werving en selectie, de beoordeling en het eventueel ontslag van de ondersteuner.’

Workshop modelregelingen medezeggenschap

Huishoudelijk reglement

‘Een huishoudelijk reglement hebben alle cliëntenraden als het goed is al’, zegt Liesbeth. Want dit beschrijft de werkwijze van de cliëntenraad. ‘Cliëntenraden moeten het reglement nu aanvullen met de manier waarop ze contact onderhouden met de achterban. Ze moeten immers weten wat er leeft én laten weten wat ze doen. De instelling moet cliëntenraden helpen met dit contact.’

Visie

Maar voordat cliëntenraden nu druk in de weer gaan met de invulling van al deze regelingen, raadt Liesbeth ze aan eerst in gesprek te gaan met de organisatie over de visie op medezeggenschap. ‘Onderzoek samen wat medezeggenschap bijdraagt. Bespreek of de medezeggenschap goed is ingericht en wat u nodig heeft. En ga vervolgens pas praten over de medezeggenschapsregeling en over het maken van afspraken over de faciliteiten. Want als cliëntenraden van te voren al helder hebben wat ze bijdragen, is het makkelijker afspraken maken.’

Door: Ingrid Brons

Meer informatie

Geplaatst op: 23 januari 2020
Laatst gewijzigd op: 3 februari 2020