Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Leven zoals je wilt: dat is toch vanzelfsprekend?

Het project ‘Leven zoals je wilt’ is geïnitieerd door de zorgkantoren Zilveren Kruis en Zorg en Zekerheid en staat voor een beweging naar zorg en ondersteuning, gerealiseerd vanuit wensen en behoeften van cliënten. Alles kan, zolang het met maar past binnen het Wlz-budget. Dat klinkt vanzelfsprekend maar in de praktijk blijken er haken en ogen te zitten aan het daadwerkelijk realiseren.

Tijdens de Waardigheid en trots-congresdagen 2017 bespraken Marion van den Hurk en Tamara Pieterse van Zilveren Kruis Zorgkantoor een aantal casussen waar het experiment mee bezig is. Welke knelpunten er zijn bij het regelen van passende ondersteuning voor de ouderen die deelnemen. En welke oplossingen hier mogelijk zijn.

Tot het uiterste

Waarom kunnen mensen als zij ouder worden en langdurige verpleegzorg nodig hebben niet altijd hun leven zo voortzetten, zoals zij dat het liefste willen?Leven zoals je wilt is een jaar geleden gestart om in drie regio’s te zorgen dat klanten wél hun leven zoveel mogelijk kunnen leiden zoals zij dat kiezen. ‘Ja’ is hierbij de enige optie, vonden we. Dus als we gebaande paden, regels en belemmerende overtuigingen moeten breken om de wensen van ouderen te honoreren, dan gaan wij samen tot het uiterste om dit te doen.”

Maar waar loop je tegenaan als je toezegt om volledig persoonsvolgende zorg en ondersteuning te organiseren? Hoe reëel zijn de wensen die ouderen hebben nu eigenlijk? Waar knelt het als we deze wensen écht willen honoreren?

1. Thuiswonen is te belastend voor mantelzorger

Hoe ga je om met tegenstrijdige wensen van de cliënt en diens naasten? In deze casus wil de cliënt graag thuis blijven wonen, maar de mantelzorger vindt dit een te zware belasting. De kinderen van de cliënt vinden al een poos dat hun vader naar een verpleeghuis moet. De cliënt heeft cognitieve problematiek en gaat hierin achteruit.

Al brainstormend kwamen de workshop-deelnemers tot de volgende tips aan Leven zoals je wilt:

  • Objectiveer de ernst van de toestand van de cliënt door de huisarts in te schakelen.
  • Zorg voor 1 loket, dat de cliënt en zijn naasten (nog beter) wegwijs maakt in het systeem en wat er mogelijk is (casemanager?).
  • Zorg voor een multi-loog, begeleid door een onafhankelijke cliëntondersteuner: zet alle partijen (cliënt, mantelzorger, kinderen, thuiszorg, dagbesteding, etc.) aan tafel om over de benodigde ondersteuning te praten.
  • Zorg voor mantelzorgondersteuning.
  • Bekijk de mogelijkheden voor (meer) inzet van thuiszorg, vrijwilligers, sensoren, vergroten van het netwerk, om te proberen de cliënt zo lang mogelijk thuis te laten wonen.

2. Dochters hebben dementerende moeder zonder medeweten op wachtlijst woonzorgcentrum gezet

Hoe ga je om met een cliënt, die niet meer goed zelf het gesprek kan voeren? De dochters hebben, in verband met de veiligheid van hun moeder, de cliënt op de wachtlijst gezet van een beschermd wonen locatie. Het gesprek over wat het beste bij de cliënt past, kan niet meer goed met de cliënt zelf worden gevoerd. Wel is de cliënt erg gesteld op haar eigen huis, omgeving, dagbesteding, haar eigen zelfstandigheid. Veranderingen doen haar pijn.

De workshop-deelnemers gaven ons de volgende tips:

  • Praat met de dochters om nog beter te begrijpen wat er achter hun vraag schuilt.
  • Geef (meer) informatie aan de dochters over wat er allemaal mogelijk is.
  • Onderzoek of de veiligheid van de cliënt ondersteund kan worden door meer maatwerk (formeel en informeel).
  • Zorg ervoor dat dochters toch met de cliënt in gesprek gaan: zij zal toch betrokken moeten worden bij haar eigen leven.

3. Dementerend echtpaar leeft samen in eigen wereldje

Hoe ga je om met cliënten die weinig inzicht hebben in hun situatie? Hoe zorg je dat je deze cliënten niet alles afneemt? Dit echtpaar, beiden dementerend, woont samen thuis. Zij hebben hun eigen wereld en werkelijkheid gecreëerd, waarin ze denken zelf te koken, zelfstandig de dag door te komen. Hun vrijheid en zelfstandigheid willen zij zich niet af laten nemen. Over niet meer mogen autorijden is mijnheer bijvoorbeeld erg boos. Dochter geeft aan dat maaltijden worden gebracht en het stel gaat meerdere keren per week naar een dagbesteding. Dochter twijfelt hoelang dit nog goed blijft gaan. Het echtpaar wil boven alles samenblijven. In het eigen huis.

In de workshop verzamelden we als tips:

  • Zorg ervoor dat de dochter samen met, en niet over, het echtpaar beslist.
  • Zorg voor gespreksondersteuning bij het gesprek met dochter en echtpaar.
  • Zorg voor een rondleiding in een geschikte woonlocatie, zodat het echtpaar ook ziet om welke keuze het gaat.
  • Geef meer informatie aan de mantelzorger over dementie.
  • Let erop dat thuis de confrontatie is met wat niet meer kan.
  • Geef extra aandacht aan het begeleiden van dit echtpaar om zoveel mogelijk zelf te doen.

4. Echtpaar met verschillende zorgbehoeften wil bij elkaar blijven

Hoe ga je om met de wensen van een echtpaar, waarvan de één PG- en de ander somatische ondersteuning nodig heeft? Van dit echtpaar is mijnheer dementerend en verblijvend in een verpleeghuis. Hij staat op de wachtlijst voor een locatie dichter bij zijn vrouw, maar is onrustig en wil bij zijn vrouw zijn. Hij ontsnapte al eens uit het verpleeghuis. Mevrouw heeft Parkinson. Ze valt vaak en loopt moeizaam. Zij woont nog thuis, maar de dochters hebben het zwaar met de ondersteuning vanuit henzelf. Mevrouw wil thuis blijven, of anders een kleinere, zelfstandige zorgwoning in de buurt.

De workshop-deelnemers adviseerden ons als volgt:

  • Praat met de dochters over wat precies hun probleem is met betrekking tot overbelasting.
  • Geef meer informatie aan de dochters: Alzheimer Café, casemanager.
  • Begeleid de dochters bij het vinden van de juiste oplossingen, maar ook bij het accepteren van de achteruitgang van hun ouders: veel zorginstellingen richten zich al meer op mantelzorgbegeleiding, maar er is ook het Steunpunt mantelzorg Ondersteuning en het AIV (Advies, Instructie en Voorlichting).
  • Denk voor ontlasting van de dochters aan vrijwilligers, De Zonnebloem, een Zorghotel: laat ouders daar af en toe een weekje logeren.
  • Denk voor ondersteuning van de zelfstandigheid van mevrouw aan een loopkar, waar de klant in staat (i.p.v. achter de rollator) zodat zij niet kan vallen, plantenbak op hoogte, duofiets voor het echtpaar, dat altijd erg actief is geweest en domotica.
  • Denk voor het wonen van het echtpaar aan:
    • Allebei op dezelfde locatie wonen, liefst kleinschalig.
    • Ter overbrugging: met PGB zelf zorg en ondersteuning thuis regelen (mijnheer ook weer naar huis): formeel en informeel.
    • Zorginstelling met appartementen, waar zowel PG als somatische ondersteuning is.
    • Let op: de ervaringen met echtparen in 1 appartement zijn niet altijd positief: degene met een intensievere zorgvraag kan sterk belastend zijn voor de partner met een minder intensieve zorgvraag.
    • Tussenoplossing kan zijn: mijnheer in verpleeghuis, mevrouw in aanleunwoning op dezelfde locatie; mijnheer af en toe laten logeren bij mevrouw.

 5. Steeds afhankelijker wordende cliënt moet zorg in zijn leven in zien te passen

Hoe voorkom je dat organisatorische zaken bij de zorginstelling het leven van de cliënt inperken? In deze casus hebben we te maken met een cliënt die prima zijn eigen dag invult. De cliënt vouwt graag kerkboekjes en onderhoudt goed zijn sociale contacten. Hij wordt echter steeds afhankelijker van zorg. Hij wil graag vroeger in de ochtend geholpen worden met opstaan. De thuiszorg heeft geen personeel om dit te regelen. Ook heeft hij sinds kort een hoog-laagbed, zodat hij beter geholpen kan worden. Sindsdien heeft hij door het andere matras rugpijn, waar hij nu pijnstillers voor krijgt.

“Hoe moeilijk kan deze casus zijn?” vroegen de workshopdeelnemers aan ons. Dat is eenvoudig op te lossen! Want:

  • Ga in gesprek met de thuiszorg: kunnen zij schuiven in de routes die ze afleggen? Kunnen ze werkzaamheden opknippen? Kunnen zij een ZZP-er aannemen speciaal voor dit tijdstip?
  • Zet een onafhankelijke cliëntondersteuner in om hierbij te helpen.
  • Denk eventueel aan PGB om de eigen regie te versterken.
  • Kijk wat domotica kan toevoegen.
  • Leg het oude matras van de klant op het hoog-laagbed en kijk of de rugklachten verminderen.

Contact

Met deze tips en ideeën uit de workshop ‘Leven zoals je wilt: dat is toch vanzelfsprekend?’ gaat het programmateam weer verder met het organiseren, faciliteren en aandacht vragen voor het honoreren van wensen en behoeften van klanten. Zodat het zich uitbreidt als een lopend vuur. En zodat ouderen in de langdurige zorg zoveel mogelijk hun leven kunnen voortzetten zoals zij dat willen. Waarde zit meestal in het mogelijk maken van kleine dingen. Kent u voorbeelden van creatieve, cliëntgerichte oplossingen in de Wlz? Kent u ouderen met een Wlz-indicatie in deze regio, die zouden willen deelnemen aan dit experiment? Laat het ons weten via levenzoalsjewilt@waardigheidentrots.nl

Meer weten


Geplaatst op: 17 juli 2017
Laatst gewijzigd op: 31 augustus 2017