Kwaliteitsverbetering verpleeghuiszorg

Hoe kunnen we organisaties een vliegende start geven in persoonsvolgende zorg?

Persoonsvolgende bekostiging in de instelling, dat is op 12 juni 2017 het thema van een bijeenkomst van Waardigheid en trots. Verschillende deelnemers aan het programma onderzoeken wat het betekent om virtueel het budget aan de cliënt te geven en persoonsgerichter te kunnen werken. “Vandaag gaan we daar in drie intervisiegroepen dieper op in”, opent thema-coördinator Herre van Kaam de bijeenkomst.

Hij vertelt dat Waardigheid en trots een boekje wil uitbrengen “om organisaties die met het persoonsvolgend budget willen beginnen, een vliegende start te geven.” ‘De 15 meest gestelde vragen over het persoonsvolgend budget in de instelling’ luidt de werktitel van het boekje. “Waar het om gaat, is dat organisaties weten waar ze aan moeten denken en wat de valkuilen zijn.”

Cliënt en familie

In een van de drie intervisiegroepen staat het boekwerkje op de agenda. De groep voert de discussie aan de hand van de bekende driehoek die de onderlinge relaties tussen cliënt/familie, professional en organisatie laat zien. Als eerste gaat de groep in op het gezichtspunt van de cliënt/familie. “Wat in eerdere bijeenkomsten naar voren komt, is dat organisaties veel doen om de cliënt en diens netwerk goed te leren kennen. De vraag is hoe zij dat doen, wat dit voor de dagelijkse zorg betekent en hoe betrokkenen elkaar informeren”, opent Herre van Kaam de discussie. Daar bestaat geen blauwdruk voor, is de eerste reactie aan tafel. In de praktijk doet elke organisatie dat inderdaad weer net iets anders, maar het huisbezoek voorafgaand aan de opname keert vanmiddag in alle verhalen terug. Bij de Zorgboog is de medewerker die het huisbezoek doet degene die de cliënt en diens netwerk na opname blijft volgen. Viva! Zorggroep en Stichting Tante Louise maken ook altijd een ecogram. Linda Pluijmen van Tante Louise: “Daarin brengen we in beeld welke mantelzorgers een cliënt heeft en welk rollen die hebben.”

Persoonsgericht werken

Uiteindelijk doel van alle organisaties is om de zorg zo persoonsgericht mogelijk te laten zijn. Bij Archipel gaan ze daarin heel ver. Hier worden na een huisbezoek harde afspraken gemaakt met de cliënt en wordt een helder budgetformulier met de kosten van de dagbesteding opgesteld. De afspraken worden twee keer per jaar geëvalueerd en dan wordt nadrukkelijk nagegaan of die worden nageleefd. Bijzonder detail: Archipel ontwikkelt activiteiten in de dagbesteding waar de cliënt behoefte aan heeft en waar die in een aantal gevallen voor moet (bij)betalen. Herre van Kaam: “Deze innoverende manier van werken leidt echt tot een nieuw aanbod.”

Dilemma’s

Bij de vraag hoe professionals en mantelzorgers elkaar informeren, komen de eerste dilemma’s bovendrijven. Sommige organisaties kiezen bijvoorbeeld voor WhatsApp, maar daar kleven nadelen aan. Niet alle familieleden communiceren graag via die weg. En: gebruik je daar dan een privé-telefoon voor?

Auke van Lieshout vertelt dat verzorgenden van stichting NiKo maandelijks gesprekken voeren met mantelzorgers over hoe de zorg er uit moet zien. “Dat is veel, maar op die manier proberen we om de fouten er uit te halen. Cliënt en mantelzorger kunnen best zeggen: doe in april maar dezelfde zorg als maart, maar als de cliënt misschien vaker naar buiten wil, moet je de zorg weer anders inrichten. Dat is in ieder geval wel het streven, we zijn er nog niet helemaal.”

Ondernemerschap

Een andere belangrijke vraag is of deze manier van werken niet te veel ondernemerschap van medewerkers vraagt. Zorgmedewerkers zijn in eerste instantie toch opgeleid om zorg te verlenen, niet om dagbesteding te regelen en budgetten bij te houden. Dat levert instemmend geknik aan tafel op, maar ook suggesties, zoals: introduceer nieuwe werkwijzen op enkele locaties waar medewerkers er voor open staan en zet hen vervolgens in als ambassadeurs op andere locaties. Verder kan worden gedacht aan bijscholing op nieuwe facetten van de zorg. “De professional van de toekomst is iemand die het zakelijke met zorg kan combineren”, oppert Herre van Kaam. Dat kan nieuwe uitdagingen bieden, stelt Femke de Jong van Archipel. Organisaties kunnen zo hoger opgeleide verpleegkundigen binden en boeien, verwacht zij.

Solidariteit

Aan het slot van de discussie rijst de vraag wat te doen met het gegeven dat de ene bewoner veel meer aandacht vraagt van het verzorgend personeel dan de andere bewoner. Ga je daar harde afspraken over maken en die concreet vastleggen in budgetten? En hoe ga je dat dan controleren? Of moet je het solidariteitsprincipe vooropstellen? Het zijn vragen die in de discussie over het persoonsvolgend budget beslist zullen terugkeren. En waar, zo blijkt uit het verhaal van Roeland van Overbeek van Zorgkantoren VGZ, ook het zorgkantoor nog niet alle antwoorden op heeft.

Zorgkantoor

Roeland van Overbeek stelt dat de zorgkantoren de klant centraal stellen en willen aansluiten bij wat landelijk speelt, zoals het vaststellen van het kwaliteitskader in de ouderenzorg. Hij benadrukt dat de zorgkantoren een zorgplicht hebben en de klant een keus bieden. Dus: zorg op maat, voldoende zorg en bereikbare zorg. Verder constateert hij dat de zorg verandert van een systeemgerichte aanpak naar een persoonsgerichte aanpak. Als het om het kwaliteitskader gaat, kan de ouderenzorg volgens hem veel leren van de gehandicaptenzorg. “Want de gehandicaptenzorg is daar veel verder in.” Die opmerking leidt tot een levendige discussie over de vraag wat persoonsgerichte zorg precies is. “Het nieuwe moet zijn dat we vrijer kijken naar wat die klant wil, daar ligt de uitdaging”, stelt Roeland van Overbeek. Om daarbij aan te tekenen dat de zorgkantoren niet meer geld kunnen uitgeven dan er is, al lijkt er voor het komend jaar wel meer financiële ruimte te komen.

Toezichthouder

Duidelijk is dat klanten hun recht op zorg moeten kunnen verzilveren, hoe de aanbieder dat regelt is diens eigen verantwoordelijkheid, stellen de zorgkantoren. De vraag is wat de rol van de toezichthouder wordt, klinkt het in de zaal. Dat de kwaliteit van zorg ook in de toekomst beoordeeld wordt, lijdt geen twijfel. Maar de wijze waarop het kwaliteitskader de controle gaat beïnvloeden, is nog onduidelijk. Evenmin is duidelijk of het gaat lukken om het budget echt bij de klant neer te leggen, concludeert een van de aanwezigen. Dat is uiteindelijk een beslissing van de overheid. Duidelijk is dat persoonsvolgende bekostiging meer transparantie vereist en dat is precies waar verschillende organisaties al mee begonnen zijn. Zij gaan door op de ingeslagen weg.

Verslag door Karin Burhenne

Meer weten


Geplaatst op: 22 juni 2017
Laatst gewijzigd op: 26 juni 2017