Alliantie Mondzorg prachtig voorbeeld voor kwaliteitsverbetering in verpleeghuizen

Dit artikel komt voort uit het In voor zorg-dossier Mondzorg

Staatssecretaris Martin van Rijn van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) toonde zich verheugd over de manier waarop de verpleeghuizen binnen de Alliantie Mondzorg erin geslaagd zijn de kwaliteit van de mondzorg voor hun bewoners te verbeteren. Als dit breder de ruimte krijgt, stelde hij, is het de ideale manier om invulling te geven aan de kwaliteitsverbetering in de verpleeghuiszorg die het doel is van het programma Waardigheid en trots.

De Alliantie Mondzorg is een gezamenlijk initiatief van ActiZ, Verenso, Vilans, V&VN, VWS en 9 aanbieders van verpleeghuiszorg. De zorgaanbieders maakten begin dit jaar de afspraak op 1 januari 2016 de mondzorg op orde te hebben voor hun bewoners. Ze worden hierin begeleid door In voor zorg!

WelThuis, locatie Vivaldi in Zoetermeer, bood op 8 oktober ruimte om met alle betrokken partijen te discussiëren over de voortgang van het werk van de alliantie. ‘Het ligt voor de hand om te denken dat die mondzorg eenvoudig te regelen is  voor bewoners van verpleeghuizen, maar dat is dus niet zo’, zei dagvoorzitter Martijn Verbeek, directeur langdurige zorg van VWS. Directeur Vivian Broex van WelThuis beaamde dit: ‘Goede mondzorg is echt niet zo eenvoudig te bewerkstelligen voor verpleeghuisbewoners, zeker niet als bij hen sprake is van dementie, maar het is wel een belangrijke meerwaarde voor hen als dit lukt. Is die mondzorg niet op orde, dan heeft dit gevolgen voor hun algemene gezondheidstoestand en dus voor hun kwaliteit van leven. Dit was voor ons een belangrijke reden om mondzorg middels de alliantie aan te pakken.’

Stappen gezet

WelThuis heeft dit jaar veel werk verzet om de mondzorg op orde te krijgen. Onder leiding van beleidsmedewerker Annemieke Dalenberg vertelden 3 medewerkers uit de praktijk én een mantelzorger over de aanpak binnen WelThuis.

WelThuis heeft geregeld dat een tandarts periodiek met een mobiele tandartspraktijk in een bus naar de bewoners toe komt. Bewoners die nog eigen tanden hebben kunnen hier terecht voor controles en behandeling. Voor wie een prothese heeft, komt een tandprotheticus in huis. Voor acute problemen met prothesen is de tandprotheticus snel beschikbaar. De mondhygieniste bezoekt de bewoners op de appartementen en is beschikbaar voor instructies voor de medewerkers. De tandarts rapporteert direct in het dossier. Binnen WelThuis heeft de familie toegang tot het ECD van de bewoner en blijft zo volledig geïnformeerd over de zorg en dus ook over de mondzorg die voor de bewoner nodig is.

De medewerkers zijn geschoold en mondzorg staat standaard op de agenda tijdens het multidisciplinaire overleg. Wanneer het verzorgen van de mond bij een bewoner met dementie echt niet lukt, wordt samen met de betrokken professionals én familie gezocht naar de juiste benadering.

Maand van de mondzorg

Een soortgelijk verhaal had Emmy Deurhof van Archipel Zorggroep. Hoewel deze organisatie al beschikte over een tandarts en het functieprogramma mondzorg opnam in het (papieren) dossier van de bewoner, bleek toch ruimte voor verbetering te bestaan. ‘Zowel medewerkers als cliënten maakten ons duidelijk dat de mondzorg toch wel meer aandacht verdiende’, vertelde Deurhof. ‘En als het bij een bewoner niet lukte om goede mondzorg te leveren, werd daar geen structurele actie op ondernomen. Er was een kennistekort over de risico’s van slechte mondzorg en over de correcte wijze van handelen.’

Een campagne Maand van de mondzorg werd door de verzorgenden met open armen ontvangen. Maar de verandering die binnen Archipel in gang is gezet, heeft een veel structureler karakter gekregen dan alleen die ene maand extra aandacht voor het onderwerp. De teams zijn geschoold op het gebied van mondzorg en in de scholing voor leerlingen is mondzorg nu ook een nadrukkelijk aandachtspunt. Bovendien zijn de ambulante verpleegkundigen geschoold tot specialist mondzorg, zodat zij de teams kunnen helpen bij het verbeteren van deze zorg. Niet helemaal dezelfde route als WelThuis dus, maar het doel – structurele kwaliteitsverbetering bewerkstelligen – is wel hetzelfde.

WelThuis had ook veel geleerd van Archipel, vertelde Broex: ‘De directe aanleiding voor ons om in de Alliantie Mondzorg te stappen was een rode kaart van de Inspectie voor de Gezondheidszorg. We zijn een lerende organisatie, dus we zijn naar Archipel gegaan, waar ze de mondzorg al wel goed op orde hadden.’ Dit is ook precies wat de alliantie beoogt: niet allemaal het wiel opnieuw uitvinden, maar leren van elkaars goede voorbeelden.

Verpleeghuizen aan zet

Verbeek haalde vervolgens staatssecretaris Martin van Rijn van VWS voor de microfoon. ‘U bent vorig jaar geconfronteerd met mediaberichten over kwaliteitsproblemen in de verpleeghuiszorg’, zei hij. ‘Hoe vindt u dat deze verpleeghuizen met het onderwerp kwaliteit aan de slag zijn gegaan?’ Van Rijn: ‘Mijn eerste reactie is: mooi dat we niet op de klassieke manier hebben gereageerd op de media-aandacht, door met nieuwe regels te komen, maar dat we de verpleeghuizen zelf hebben laten nadenken over plannen voor kwaliteitsverbetering. Hier zien we tot welke mooie resultaten dit specifiek in de mondzorg kan leiden, en ik roep de nieuwkomers in de Alliantie Mondzorg op om ook in hun netwerk op zoek te gaan naar aanbieders die zich willen aansluiten zodat iedereen stappen kan zetten door van elkaar te leren. Tegelijkertijd is het natuurlijk ook zo dat wat hier nu in de mondzorg gebeurt, gebeurt op veel meer fronten. En het is belangrijk dat we dit zien gebeuren, want er werd veel te veel over de sector gesproken in plaats van met de sector.

Met het programma Waardigheid en trots willen we dat doorbreken en de kracht gebruiken die in de instellingen zit. De kwaliteit kan alleen verbeterd worden door de mensen die het werk op de werkvloer doen, in samenspraak met de cliënten. Ik vind het mooi om te zien hoeveel kracht er in de sector zit. De kwaliteitsverbetering die de participanten in de Alliantie Mondzorg in korte tijd hebben weten te bereiken, is een voorbeeld voor wat de héle sector kan bewerkstelligen om de kwaliteit van zorg veel breder op een hoger peil te brengen.’

Verslag door Frank van Wijck

Meer weten


Geplaatst op: 13 oktober 2015
Laatst gewijzigd op: 1 april 2019