Levensverhaal centraal: persoonsgerichte zorg voor mensen met dementie

Systematische aandacht voor het levensverhaal van bewoners met dementie draagt bij aan een meer humane bejegening en ondersteunt de waardigheid van de bewoner. Dit blijkt uit het eindverslag van het project ‘Levensverhaal Centraal II’. In dit project is onder andere gebruik gemaakt van de methode De Verhaalcirkel.

In het project Levensverhaal Centraal II onderzochten Hogeschool Windesheim en Reliëf hoe zorgmedewerkers de zorg voor bewoners met dementie vanuit het levensverhaal zodanig kunnen inrichten, dat die beter aansluit bij wat voor de bewoner van betekenis is. Vier Professionele LeerGroepen, bestaande uit zes tot acht zorgprofessionals uit verpleeghuizen in de regio Zwolle, hebben in hun eigen context onderzocht hoe zij informatie over het levensverhaal van hun bewoners konden verkrijgen en hoe ze met behulp daarvan het contact met en de zorg voor de bewoners konden verbeteren.

Dit project is een vervolg op het project Levensverhaal Centraal. Ook in dat project werd gekeken hoe zorgprofessionals in een verpleeghuis het levensverhaal van ouderen met dementie kunnen gebruiken om te komen tot betekenisvolle, integrale zorg. Lees meer hierover in het artikel: De beeldende verhalen van Viattence.

Persoonlijke ontmoeting

Uit het eindverslag blijkt dat de zorgmedewerkers op een andere manier leren kijken naar de bewoners voor wie ze zorgen. De medewerkers ontdekten dat hun zorgpraktijk primair probleemgestuurd en instrumenteel-technisch van aard is. Door samen met de bewoner, familieleden en collega’s op een respectvol nieuwsgierige wijze op zoek te gaan naar het levensverhaal van de cliënt, ontstaat er een persoonlijke ontmoeting, die zorgprofessionals motiveert om activiteiten te ondernemen die nauw aansluiten bij wie de bewoner is en wat voor haar of hem betekenisvol is.

De Verhaalcirkel

Op inventieve manieren vonden de professionals mogelijkheden en middelen om te
communiceren over de levensloop met bewoners, familie en collega’s en realiseerden ze zinvolle ontmoetingen en activiteiten met hun bewoners. Ze werkten op meer verfijnde wijze met het eerder ontwikkelde instrument ‘De Verhaalcirkel’ door te focussen op de waarden die bewoners beleven. Ook ontwierpen ze andere creatieve methoden om het levensverhaal van bewoners die nauwelijks konden spreken te ontdekken. Tot slot zij vermeld dat de verworven narratieve benadering leidt tot hogere werktevredenheid volgens de deelnemers.

Werkwijze De Verhaalcirkel

  • Teken drie cirkels in elkaar (van binnen naar buiten) op een groot vel papier.
  • In de middelste cirkel kun je de naam schrijven van de bewoner, of liever nog een mooie foto van haar of hem opplakken.
  • De buitenste cirkel is de cirkel van de feiten over de bewoner. Neem hier tussen de 10 en 15 minuten voor.
  • De tweede cirkel is het breedst. Daarin staat wat de feiten voor de bewoner betekenen. Neem hier zeker 15 minuten de tijd voor.
  • Maak aan de rand van het papier een groot vak en zet daarin: Te doen. Hierin schrijf je wat je zou kunnen doen om het contact met, of de zorg voor de bewoner te verbeteren. Maar ook bijvoorbeeld dingen die je wilt uitproberen of vragen die je graag aan familie of aan anderen wilt stellen om meer te weten te komen.

Download de instructie met een voorbeeldtekening van de methode De Verhaalcirkel.

Implementatie verhalend werken

In het vervolgproject van Levensverhaal Centraal zal de focus moeten liggen op implementatie van verhalend werken in de breedte van de betrokken organisaties en op documentatie van de biografische informatie ten behoeve van een adequate en ethisch verantwoorde overdracht. Alle betrokken organisaties hebben inmiddels besloten door te gaan met verhaalgericht werken.

Bron: Relief.nl

Meer weten

  • In de publicatie Ken je cliënt staan verschillende methoden en instrumenten beschreven om de bewoner beter te leren kennen.
  • In de film ‘Ken je mij’ brengt WoonZorgcentra Haaglanden (WZH) in beeld hoe zij in gesprek gaan met mensen met dementie, hun naasten en betrokken professionals rondom de ingrijpende verhuisperiode van huis naar verpleeghuis.
  • Met de tool ‘Wat er toe doet’ kunnen bewoners aan de hand van 4 vragen aan zorgverleners duidelijk maken wat zij belangrijk vinden in het leven.

Geplaatst op: 15 september 2020
Laatst gewijzigd op: 15 september 2020