Accolade voert gesprekken over vrijheid en veiligheid

Steeds meer zorgorganisaties willen vrijheidsbeperkende maatregelen verminderen. Nieuwe wetgeving ondersteunt dit vanuit de benadering ‘Nee, tenzij’ waarbij deze maatregelen een allerlaatste optie zijn. En met cliënt en familie moet altijd een gesprek over alternatieven gevoerd worden.

Netwerkorganisatie LOC en adviesbureau Artemea ontwikkelden binnen het project ‘zorg voor leven in vrijheid’ handvatten om met cliënten, naasten en zorgmedewerkers hierover in gesprek te gaan. Waardigheid en trots-aanbieder Accolade Zorggroep testte de werkvormen gedurende een jaar binnen haar locatie De Wijngaard en deelt nu de resultaten.

Compleet instrumentarium

De werkvormen zijn ontwikkeld voor mensen met dementie en somatische zorg. Ze zijn te gebruiken door zorgmedewerkers, leidinggevenden, ondersteuners van teams en cliëntondersteuners. Het instrumentarium bestaat uit de volgende producten:

  1. Brochure ‘Vrijheid en veiligheid in beeld’. Hierin lees je hoe het experiment heeft plaatsgevonden en wat de ervaringen zijn van de mensen die betrokken werden. Inclusief 10 lessons learned, voor organisaties die zelf willen beginnen.
  2. Vrijheid en Veiligheid in Leefdomeinen: een gespreksvorm gebaseerd op de schijf van vijf, met leefdomeinen. Deze kan direct gebruikt worden in het zorgleefplan.
  3. Boom voor Vrijheid en Veiligheid Dit is een creatieve werkvorm die sneller beelden oproept, over vrijheid en veiligheid.
  4. Het Vragenspel ‘Wat betekent vrijheid en veiligheid voor u?’ Een set met kaarten waarop vragen staan voor cliënten. Dit vragenspel helpt om in gesprek te komen met mensen over de betekenis die vrijheid en veiligheid voor hen heeft.
  5. Een Vragenspel ‘Wat betekent vrijheid en veiligheid voor mij?’ Dit vragenspel is voor bewustwording en reflectie van zorgprofessionals. Het kan door hen gebruikt worden om het gesprek met cliënten voor te bereiden.
  6. Een handleiding onder meer voor cliëntenraden met achtergrondinformatie, praktische werkvormen om het gesprek met de achterban en naasten te voeren en gesprekswaaiers met compacte achtergrondinformatie, de wettelijke kaders en tips om het onderwerp aan te kaarten.
  7. Samenvatting van het wetsvoorstel Zorg en Dwang.

Ondersteuning

Het is mogelijk om ondersteuning in de vorm van advies of procesbegeleiding in te zetten door ontwikkelaar Artemea. Ook biedt het adviesbureau een train-de-trainersprogramma voor teamleiders, coaches en sleutelfunctionarissen en workshops voor zorgprofessionals.

De resultaten

Bij Accolade werden de werkvormen getest door bewoners en medewerkers. ‘Wat heb je nodig om je prettig te voelen’, was daarbij de centrale vraag. Ook voor medewerkers waren de handvatten van ‘Zorg voor leven in vrijheid’ een uitkomst. Medewerkers kampen soms met dilemma’s als het gaat over vrijheid en veiligheid. Bijvoorbeeld wanneer een bedhek door een cliënt wordt ervaren als vrijheidsbeperking. Geen bedhek betekent minder veiligheid.

De resultaten zijn bijzonder positief. Door het gesprek aan te gaan bleken er allerlei kansen om vrijheidsbeperkende ingrepen los te laten. Bewoners en medewerkers denken in mogelijkheden, niet in beperkingen. Een onvoorzien effect van de aanpak en de gesprekken over leven in vrijheid is dat bewoners meer samen doen. Het gevoel minder afhankelijk en meer zinvol bezig te zijn maakt dat men minder een beroep doet op medewerkers.

Het ministerie van VWS ondersteunde het ontwikkeltraject bij Accolade met een subsidie.

Bron: Adviesbureau Artemea en Accolade Zorggroep

Meer weten

Geplaatst op: 16 februari 2016
Laatst gewijzigd op: 15 maart 2019