Verslag themabijeenkomst Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling – 16 maart 2016

Elkaar regelmatig ontmoeten om samen te zijn, ervaringen te delen en de voortgang van het Waardigheid en trots-programma Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling te bespreken. Dat was één van de afspraken die Christel van Zijp en Aad van Fulpen met de deelnemers maakten op de startbijeenkomst van dinsdag 8 december 2015. En daarom kwamen alle betrokken zorgorganisaties woensdag 16 maart 2016 weer bijeen. En deze keer waren niet alleen de projectleiders uitgenodigd, maar ook bestuurders van de betrokken zorgorganisaties. Een belangrijke toevoeging aldus Aad van Fulpen: ‘Door te werken aan het thema Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling lopen organisaties vroeg of laat aan tegen zaken die op bestuurlijk niveau gevolgen hebben. Het is fijn dat ook bestuurders van de betrokken organisaties aangesloten zijn bij de lopende verbeterplannen’.

Animatiefilm NiKo

Na een korte introductie werd een animatiefilm getoond waarin Stichting NiKo (tevens deelnemer aan het Waardigheid en trots-thema Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling) uiteen zet hoe zij op zoek is naar ruimte voor werkelijke Persoonsvolgende Bekostiging. In de zoektocht hanteert Stichting NiKo slechts één toetssteen: wat schiet de zorgvrager hier mee op?

Waar staan we nu?

Na het bekijken van het filmpje maakte Aad van Fulpen de balans op. Het ‘mandje’ Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling bestaat uit de volgende deelnemers:

Groep die samen ‘FZLP / PGU’ ontwikkelt
  1. Stichting de Zorgboog – Helmond
  2. Zorggroep Manna – Enschede
  3. Zorggroep Noord West-Veluwe – Harderwijk e.o.
  4. Warande – Zeist
  1. Wittenbergzorg – Haaften
  2. De Zellingen – Capelle ad Ijssel
  3. Groenhuysen – Roosendaal
  4. St. Hanzeheerd – Hattem
  5. Quarijn – Doorn (TC Lex Tabak)
Individuele plannen ingediend Eigen regie Instellingen (In voor Zorg!)
  1. Archipel – Eindhoven
  2. Careaz – Lichtenvoorde / Doetinchem
  3. Zuidzorg – Veldhoven
  4. Norschoten – Barneveld (5 thema’s)
  5. NiKo – Alkmaar (TC Jan Verschuren)
  1. Vivium – Bussum
  2. Hilverzorg – Hilversum
  3. Beweging 3.0 – Amersfoort
  4. Woondroomzorg – Langbroek

 

Alle deelnemende organisaties zijn inmiddels bezocht door de themacoördinatoren en werken aan het versterken van de eigen regie van de klant/familie. Het merendeel van de deelnemers van de groep ‘FZLP/PGU’ start deze versterking door het ontwikkelen van (een andere manier van werken met) het familiezorgleefplan. De vertaalslag naar het werken met ‘persoonsgebonden uren’, in feite een virtueel zelf te besteden budget, is bij deze organisaties een volgende stap in de ontwikkeling.

De ‘Vier Eigen Regie’ instellingen werken op het snijvlak van het veranderen van de dialoog tussen cliënt/ familie en professional en het geven van invloed aan de cliënt/ familie op de besteding van de middelen. Het meest voorkomende voorbeeld daarin is ‘mag ik de eigen kapper of schoonmaker meenemen, op kosten van de Wlz?’. Op basis van casuïstiek wordt hier geëxperimenteerd.

Tenslotte is er een aantal instellingen die daadwerkelijk op de as van de bekostiging aan het ontwikkelen zijn: door het ontwikkelen van inzicht in persoonlijk besteding van (virtueel) budget, vouchers of zorgarrangementen per ZZP. In onderstaand overzicht is opgenomen op welke as de deelnemende organisaties met name aan het ontwikkelen zijn (waarbij zeker niet is gezegd dat op de andere assen geen ontwikkeling plaatsvindt):

Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling

Verschuiving naar eigen regie cliënt / familie met Persoonsvolgende Bekostiging als ‘drijver’

We zien dat veel organisaties zich richten op het ontwikkelen en versterken van de dialoog tussen cliënt en professional. Organisaties ondersteunen dat door meer autonomie te geven aan professionals en cliënten. Los laten is daarbij het toverwoord. Zodat de bovenste horizontale as (zie foto hierboven) versterkt wordt.

Waar willen deelnemers mee aan de slag?

Deelnemers aan het Waardigheid en trots-thema Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling willen met van alles en nog wat aan de slag. Een kort overzicht van de oogst:

  • Wat doen we als de cliënt haar eigen kanalen kiest?
  • Wat doen we als er een deel van het budget overblijft?
  • Wat doen we als een cliënt meer buiten als binnen de basisorganisatie gaat besteden?

Bekijk de volledige oogst van vragen op MyVox (besloten groep voor deelnemers aan het Waardigheid en trots-thema Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling.

Praktijk: Leren van elkaar!

Na de stand van zaken kregen drie deelnemers tijd om te presenteren waar zij nu mee bezig zijn binnen het thema Persoonsvolgende bekostiging in de instelling.

Hilverzorg – Marion Verheij
Zorgorganisatie Hilverzorg heeft ervoor gekozen dichter bij de klant te zitten en zo verantwoordelijkheid te nemen voor het welbevinden van de klant. Klanten hebben ‘eigen regie’, wat bij Hilverzorg letterlijk betekent dat ze zelf kunnen kiezen. Deze gedachte is heel mooi, maar zorgt bij cliënten soms ook voor verwarring. Want hoe ga je om met zoveel keuzes, terwijl je gewend was dat deze voor jou gemaakt werden.

Ook voor medewerkers van Hilverzorg is het soms lastig om de omschakeling te maken. Niet het medisch handelen staat voorop (ja, natuurlijk is het belangrijk), maar het persoonlijk welbevinden van de cliënt is nu het hoofdthema. Die (cultuur)omslag is groot. En hoe mooi dat idee ook is, soms zorgt dat juist voor veel verwarring bij klanten. Want zij zijn het niet gewend. Om structuur te vinden moeten medewerkers van Hilverzorg soms letterlijk naar zichzelf kijken. Pas dan vind je soms de juiste redenen om goede zorg te leveren.

Hilverzorg probeert de beweging om dichter bij de klant te zitten te bewerkstelligen door middel van het samenstellen van een werkteam (disciplines zoals communicatie, backoffice et cetera) en expertteams (mensen van de werkvloer). Deze twee teams hebben regelmatig contact met elkaar en inspireren elkaar. Daarnaast leren medewerkers hoe ze een goed gesprek kunnen voeren met cliënten. Door het ophalen van levensverhalen en het stellen van de ‘wondervraag’ krijgen medewerkers meer inzicht in de wensen en behoeftes van cliënten.

Naar voren kwam dat het vaak al veel doet om cliënten inzicht te geven in welke kosten een zorgorganisatie allemaal maakt. Dat is vaak niet bekend, en werkt stimulerend om in gesprek te komen over keuzemogelijkheden van de cliënt/familie en versterken eigen regie. Ook werd benadrukt dat de introductie van PvB een grote impact heeft op de facturatie en administratieve processen. Deze moeten vanaf de start van de ontwikkeling goed meegenomen worden.

Vivium Zorggroep – Marjolein Brüning
Zorgorganisatie Vivium zorggroep zoomt in op de vraag van de klant en was snel met het invoeren van het volledig pakket thuis. In een pilot heeft Vivium zorggroep gesprekken gevoerd met cliënten met dementie en de uitkomsten leverden mooie input:

  • Niet alle cliënten hebben de behoefte hun levensverhaal tot in detail te delen.
  • De ‘wondervraag’ helpt sommige cliënten om duidelijk te maken wat hun wensen en behoeften nou eigenlijk zijn.
  • De klant heeft behoefte aan een transparant aanbod.
  • Er is een open dialoog nodig tussen cliënt en aanbieder. Eén gesprek is vaak niet voldoende om de wensen en behoeften van cliënten in kaart te brengen.
  • De behoefte van mantelzorgers en cliënten liggen niet altijd op één lijn.
  • Cliënten moeten zich kunnen beroepen op betrouwbare en onafhankelijke hulp.
  • Keuzemogelijkheden zijn belangrijk: alles moet mogelijk zijn (binnen de kaders van de wet).

Archipel – Hans Hendriks
Zorgorganisatie Archipel is al een tijd bezig met de uitwerking van het verbeterplan cliënt in regie. De klant bepaalt en kiest zelf op basis van een goed en betrouwbaar partnerschap tussen cliënt en professional. In de organisatie betekent dat voor Archipel het leren om dingen niet meer te doen (loslaten). En als ze dat goed doen maken ze van een cliënt een klant.

Archipel laat zich leiden door vijf kernprincipes van cliënt in de regie:

  1. Eigen kracht
    Archipel kijkt steeds samen met de klant: wat kan hij, wat wil hij, hoe kan hij dat zelf realiseren en wat kunnen ze zelf betalen.
  2. Keuzevrijheid
    Klanten van Archipel hebben keuzevrijheid. Geen mens is hetzelfde, dus soms passen ze dienstverlening aan.
  3. Dialoog
    Archipel gaat in gesprek met de klant om te achterhalen wat er bij hem haar speelt (vergelijkbaar met “de wondervraag”).
  4. Oplossingsgerichtheid van medewerkers
    Het motto van Archipel is: ‘Ja, leuk’ in plaats van ‘ja, maar…’. Zo komen ze zo dicht mogelijk bij de wensen en behoeften van klanten.
  5. Het maken van afspraken en die nakomen

De kern van het concept van Archipel:

  • Elke klant een individueel arrangement
  • Alle activiteiten en diensten hebben een integrale kostprijs
  • De Klant betaalt een kostendekkende prijs uit een virtueel budget en/of eigen geld
  • Transparante en klantvriendelijke systemen en instrumenten
  • Adequate klantondersteuning
  • Aanbod ontwikkelt zich op geleide klantvraag
  • Relatie met normale samenleving (activiteiten buiten de locaties)

Hans Hendriks heeft de deelnemers ook zicht gegeven op de instrumenten die Archipel al heeft kunnen ontwikkelen op het terrein van persoonsgebonden bekostiging. De thema-coördinatoren deden een oproep om te versnellen door gebruik te maken van elkaars ervaring en beschikbare instrumenten te delen via Myvox.

Na de plenaire presentaties werd een broodje gegeten en het netwerk opgezocht. Daarna ging de groep in 4 gesprekstafels uiteen.

Gesprekstafel Archipel

Een deel van de  deelnemers heeft samen met Hans Hendriks van Archipel doorgesproken over hun ervaringen. De instrumenten die Archipel gebruikt zijn getond en er is gesproken over de mogelijkheden om deze instrumenten ook op andere plekken te gebruiken.

Gesprekstafel inhoudsopgave FZLP: welke kapstok wordt gebruikt?

Warande kiest voor levensgebieden van Machteld Huber. Deze worden ook vertaald naar een concrete dagagenda. De organisatie streeft naar de mogelijkheid om families de kans te geven zelf de agenda in te vullen (al dan niet met als hulpmiddel van het levensverhaal). Daarom wordt ook gewerkt aan een ECD (Key-2-zorg).

Groenhuysen heeft ook model van Machteld Huber in beeld. Omdat in deze organisatie ook voor planetree gekozen is, laat men het aan de afdeling zelf welk model het best passend is. De afdeling maakt op basis van deze modellen en het huidige model in vier domeinen een eigen vertaalslag. Ook hier wordt gewerkt aan een ECD, dat door de familie zelf ingevuld zou moeten worden. Idee: eerst de familie een versie laten maken, pas daarna aanvullingen op het plan vanuit de professionele zorg (verleggen eigenaarschap en regie). Het FZLP zou ook in plaats moeten gaan komen van het opnameformulier, daarover leven nu frustraties.

Zorggroep Manna staat nog aan de start, heeft nog geen model gekozen. Gesprekspunt is wel of het OMAHA-model uit de wijkverpleging niet een goede kapstok zou kunnen zijn, ook omdat dan tussen extra- en intramurale zorg eenzelfde indeling gebruikt zou kunnen worden. Ook Zorggroep Noord West Veluwe neigt naar OMAHA.

Wittenbergzorg en De Zellingen neigen te kiezen naar behoud van het huidige model in vier domeinen, en vooral de manier waarop het leefplan gebruikt wordt te veranderen naar meer eigen regie. Dan gaat het dus minder over het aanpassen van de inhoudsopgave, maar om aanpassen van de wijze waarop het gebruikt wordt en waar het eigenaarschap ligt. Naar voren komt dat in sommige indelingen de (para)medische domeinen minder goed terugkomen. In het model van Huber is dit wel een goed belegd gebied.

Voor De Zellingen en Careaz geldt dat het ontwikkelen van het FLZP vooral gaat om het eerder in het proces leren kennen van de klant: niet als deze op de drempel van intramurale opname staat, maar in de eigen thuissituatie om een beter beeld te krijgen van iemands eigen leven.

Rode draad van de gesprekstafel

  • Het realiseren van het gevoel van ‘mijn plan’ is belangrijker dan de keuze voor een model/ kapstok.
  • Laat de keuze voor een indeling of kapstok over aan de dialoog tussen ‘klant en professional’ – leg deze niet te strak vooraf vast. Alleen dan zal er sprake zijn van het idee van een klant dat het ‘mijn plan’ is.
  • Randvoorwaarde voor succesvolle implementatie is laagdrempelige en goed functionerende digitale communicatie.
  • In de gehandicaptenzorg bestaan mooie voorbeelden voor een indeling van het leefplan dat door de klant/ familie zelf gedragen wordt (kleurencirkels met pictogrammen). Het zou goed zijn daar eens naar te kijken.
  • De groep FZLP (en breder: de organisaties in het mandje) zou samen een nulmeting moeten ontwikkelen, die simpel te hanteren is en dan ook periodiek wordt ingezet om voortgang te monitoren. Idee is deze te koppelen aan de evaluatiepunten uit de brief van Van Rijn van 2 november. Idee is te leren van ‘www.mijnverbetermeter.nl

Gesprekstafel toekomst groep FZLP/ PGU

  • We laten de FZLP niet los.
  • De ambitie van de groep FLZP past goed bij de ambitie van de andere deelnemers aan het mandje. De groep blijft dus bij voorkeur meedoen in het mandje.
  • Belangrijk is dat er ruimte blijft voor uitwisseling van ervaring en ontwikkeling op het terrein van FZLP.
  • De groep FZLP maakt ook de slag naar ontwikkeling van de PGU, dit is niet voor niets onderdeel van het plan geweest.
  • Waak voor teveel focus op alleen financieringsvormen, PVB begint bij een goede contractering tussen klant(system) en professional op basis van een goed leefplan. Daar wil deze groep dus ook mee beginnen, de slag naar PGU is een volgende stap.
  • Verzoek van de groep is een vervolgafspraak te organiseren tussen een vertegenwoordiging van de groep FZLP/ PGU en VWS om onderlinge verwachtingen nog een keer goed uit te spreken, de beschrijving uit te breiden en mandaat te krijgen voor ontwikkeling van FZLP in dit mandje.

Gesprekstafel Persoonsvolgende Bekostiging en continuïteit

  • Waar gaat het om? Continuïteit van zorg vs. continuïteit van de organisatie. Cliënt en medewerker als eindgebruiker voorop plaatsen.
  • Principe: follow the money!
  • Solidariteitsbeginsel ten opzichte van de individuele aanspraak.
  • Uitwerken onderdelen van de bekostigingssystematiek.
  • Scheiden wonen en zorg kan als schaalgrootte groot genoeg is en de organisatie gezond.
  • Kwaliteit van dienstverlening.
  • Welke waarde voeg je als organisatie toe? Als die goed is, is de continuïteit nooit een issue.

Solidariteit versus individuele aanspraak. Persoonsvolgend maken van financiële bijdrage aan de instelling vraagt om aandacht en onderscheid voor die zaken die niet individueel te maken zijn: bereikbaarheid, slaapdienst, tussenvormen tussen wonen en zorg et cetera. Hierover zal duidelijkheid gegeven moeten worden. Woondroomzorg heeft ervaring met het uitwerken en contracteren van diensten naar individuele aanspraak en collectieve voorziening.

Oogst gesprekstafels

Na het delen van de oogst van de verschillende gesprekstafels, werd afgesloten met een korte (positieve) evaluatie en werden de mogelijke thema’s voor volgende bijeenkomsten geïnventariseerd:

  • Leren van de gehandicaptenzorg: welke kapstok gebruiken zij voor het leefplan?
  • Eigen kracht centrale: werkzame principes te vertalen naar eigen regie/ pvb?
  • Bijdrage VWS hervormingsagenda langdurende zorg en Waardigheid en trots.
  • Bijdrage NiKo: leren van elkaar.
  • PvB en continuïteit van de organisatie.
  • Eigen regie en de veranderde rol/ competenties professionals.

Gemaakte afspraken voor het vervolg

  1. Er wordt een vervolgafspraak gepland tussen een vertegenwoordiging groep FZLP/ PGU (Andre Kok en Barend Voskuilen) met Anno Pomp, Merel Gosens en de themacoördinatoren.
  2. Er wordt een groepje samengesteld dat de nulmeting gaat voorbereiden en uitwerken.
  3. Er wordt een overzicht gemaakt van welke deelnemers welke ECD systemen gebruiken, om samen op te kunnen trekken richting leveranciers en/of ervaringen uit te wisselen.

Afscheid Christel van Zijp

De bijeenkomst werd afgesloten met het bericht dat themacoördinator Christel van Zijp per april 2016 een andere baan heeft en het programma Waardigheid en trots gaat verlaten. Haar rol wordt overgenomen door Herre van Kaam, die zichzelf via Myvox (besloten omgeving voor deelnemers aan het thema Persoonsvolgende Bekostiging in de instelling) en ook persoonlijk snel aan de betrokken deelnemers zal voorstellen.

Geplaatst op: 23 maart 2016
Laatst gewijzigd op: 6 september 2019